Aggregator

Verdachten van mensensmokkel met rubberboot bij Cadzand blijven langer vast

2 weeks ago

De twee Sudanese mannen die afgelopen zaterdag zijn aangehouden voor mensensmokkel, blijven nog twee weken langer vastzitten. Dat heeft de rechter-commissaris besloten.

Ze blijven ook in volledige beperkingen zitten en mogen alleen contact met hun advocaat hebben. De mannen worden verdacht van het vervoeren van 36 Afghaanse migranten op de Noordzee, onder wie zes minderjarigen. De rubberboot had geen motor en was stuurloos geraakt. De boot werd naar een jachthaven in Cadzand gesleept.

De volwassenen hebben geen asiel aangevraagd en worden opgevangen. De minderjarigen zijn naar het aanmeldcentrum van het COA in Ter Apel overgebracht.

Incident

Het lijkt erop dat Nederland niet het beoogde einddoel was van de migranten. Vanuit Frankrijk varen geregeld rubberbootjes met migranten aan boord richting het Verenigd Koninkrijk, soms ook vanuit België.

Het is mogelijk dat zo'n bootje op de Noordzee uit koers is geraakt en voor de Zeeuwse kust is beland. De marechaussee laat weten de kustlijn niet extra te controleren en beschouwt deze redding als een incident.

OM eist 100 uur taakstraf tegen agent die met wapenstok ingreep op huwelijksfeest

2 weeks ago

Als het aan het Openbaar Ministerie (OM) ligt, moet de agent die in augustus 2024 zijn wapenstok gebruikte tegen feestvierders een taakstraf van 100 uur krijgen. Volgens het OM was dat geweld niet nodig.

De agent kwam samen met een collega en twee boa's op 23 augustus 2024 naar het terrein van de Perenhoeve in Ruinerwold. Daar vierden de eigenaren, Nico en Ginette Westenbrink, op dat moment een feest ter ere van hun 40-jarig huwelijk

Het viertal kwam controleren of het feest werd gehouden volgens de regels. Dat gesprek begon volgens het OM "enigszins vriendelijk" maar sloeg om toen een van de bewoners een opmerking maakte over de vele handhavers op het terrein. Vervolgens werd geweld gebruikt door de agenten.

Hardop meetellen

De agent die vandaag terechtstond is een 55-jarige man. Die avond in augustus zou hij de dochter van de eigenaren vijf keer met zijn wapenstok hebben geslagen. Bij de eerste vier klappen telde hij hardop mee, meldt het OM. De vrouw werd geraakt op haar hoofd en brak haar onderarm. Ook drie familieleden werden door de agent geslagen.

Later heeft de politie hiervoor excuses aangeboden en gezegd dat de situatie anders had moeten worden opgelost.

Volgens de officier van justitie sloeg de agent zelfs mensen die zichzelf probeerden te beschermen of niets deden. De agent is het daar niet mee eens: hij vindt dat hij juist heeft gehandeld. Volgens zijn advocaat is geen geweldsinstructie geschonden, "maar we betreuren wel dat het zo is afgelopen".

Nico Westenbrink legt zich neer bij de eis, zegt hij tegen RTV Drenthe. "Als dat de straf is, dan is het zo. We zijn allemaal verliezers in deze zaak." Hij vindt het jammer dat de agent niet schuldbewust is, voegt hij toe.

Regels

Agenten mogen in Nederland geweld toepassen als ze geen andere oplossing zien. Wel zijn er regels verbonden aan geweldsgebruik. Als agenten dat doen, moeten ze dat melden bij een hulpofficier van justitie. Daarna wordt de situatie onderzocht en beoordeeld.

De rechter doet over een maand uitspraak.

Bommeldingen bij zeven vluchten in Europa, geen explosieven aangetroffen

2 weeks ago

Bij zeker zeven passagiersvluchten in Europa zijn vandaag bommeldingen gedaan. Toestellen in Polen, Spanje, Bulgarije en Italië werden daarop onderzocht. Voor zover bekend zijn daarbij geen explosieven aangetroffen.

Een van de opvallendste incidenten betrof een vlucht van LOT Polish Airlines van Londen naar Warschau. Het toestel week uit naar luchthaven Warschau-Modlin, waar het vliegverkeer tijdelijk werd stilgelegd terwijl de autoriteiten onderzoek deden.

Naast de vlucht uit Londen kregen ook andere toestellen te maken met bommeldingen. In Polen werd een tweede toestel, een vlucht van SAS van Kopenhagen naar Warschau, na de landing gecontroleerd. De luchthaven van Warschau-Chopin bleef daarbij open.

Bij de onderzochte vliegtuigen zijn voor zover bekend geen explosieven aangetroffen. In Spanje, Italië en Bulgarije hebben autoriteiten dat expliciet gemeld. In Polen werden de waarschuwingen ingetrokken, maar over het onderzoek naar explosieven zijn niet alle details bekendgemaakt.

De plekken waar de bommeldingen zijn geweest:

Spanje

In Spanje maakte een Ryanair-vlucht van Manchester naar Murcia een voorzorgslanding. Volgens de regeringsvertegenwoordiger in de regio Murcia werden na inspectie geen explosieven aangetroffen en is het reguliere vliegverkeer hervat.

De landing leidde tot een grote veiligheidsoperatie op de luchthaven. De 114 passagiers en zeven bemanningsleden moesten het toestel verlaten, terwijl politie, hulpdiensten en explosievenexperts het vliegtuig onderzochten. Op beelden die Spaanse media publiceerden is te zien hoe ook speurhonden werden ingezet bij de inspectie.

Bulgarije

In Bulgarije kregen volgens transportminister Georgi Peev twee vluchten naar Sofia te maken met bommeldingen: een Wizz Air-vlucht uit Bergamo in Italië en een Ryanair-vlucht uit Dublin. Bij controles werden geen explosieven gevonden. Persbureau BTA berichtte eerder dat een toestel afkomstig uit Israël een bommelding had ontvangen, maar volgens de autoriteiten bleek dat later niet te kloppen.

De Bulgaarse autoriteiten zeggen dat de bommeldingen deel uitmaakten van een bredere reeks. Er waren ook bomdreigementen tegen verschillende instellingen verstuurd, meldde een hoge functionaris van het Bulgaarse ministerie van Binnenlandse Zaken tegen persbureau BTA. Welke instellingen dat waren, werd niet vermeld.

Italië

Ook in Italië werden twee Ryanair-vluchten naar luchthaven Rome Fiumicino gecontroleerd na anonieme dreigementen. Het ging om vluchten uit Dublin en Lissabon. Volgens de BBC werden bij inspecties geen verdachte voorwerpen aangetroffen. De vlucht uit Dublin werd tijdens de landing begeleid door de Italiaanse luchtmacht.

De waarschuwingen werden na afloop van het onderzoek ingetrokken.

Wizz Air gisteren

De meldingen volgen op een soortgelijk incident gisteren. Toen maakte een vlucht van Wizz Air van Londen Luton naar Boedapest een noodlanding vanwege een gemelde bomdreiging. Het toestel werd bij aankomst begeleid door een Hongaars gevechtsvliegtuig.

De vlucht was ook onderweg naar Sofia. Na controles van het toestel en de passagiers meldde de maatschappij dat niets verdachts was aangetroffen. Over een mogelijk verband tussen de melding van gisteren en de dreigementen van vandaag hebben de autoriteiten niets bekendgemaakt.

'Mogelijk doelbewuste actie'

Een luchtvaartveiligheidsexpert noemt in gesprek met de BBC de reeks meldingen ongebruikelijk. Meldingen over mogelijke bommen aan boord van passagiersvliegtuigen komen volgens hem niet vaak voor. Dat meerdere luchtvaartmaatschappijen op dezelfde dag met vergelijkbare meldingen te maken kregen, wijst volgens de expert op een doelbewuste actie.

"Het lijkt erop dat ze op een geloofwaardige manier zijn gedaan," vertelt hij. "Dat doet me vermoeden dat het een zeer bewuste actie was van één dader, in plaats van een reeks toevallige, kwaadwillige telefoontjes."

Volgens de expert volgen bemanningen en autoriteiten uitgebreide procedures om de geloofwaardigheid van een melding te beoordelen. Als een dreiging serieus genoeg wordt geacht, kan een vliegtuig worden omgeleid naar een andere luchthaven, zoals in Warschau is gebeurd.

Tarwekamp krabbelt op na explosie, maar rechtszaak zorgt voor spanning: 'Met knikkende knieën heen'

2 weeks ago

De rechtbank in Den Haag behandelt vanaf morgen de zaak over de explosie in een flat in de Haagse wijk Mariahoeve. Zes bewoners kwamen daarbij om het leven. De buurt krabbelt langzaam weer op, maar met de rechtszaak in aantocht is er ook spanning.

De wijnwinkel van Ingo Wewer aan de Tarwekamp is sinds bijna een jaar weer open. Met hem gaat het goed, vertelt hij, maar dat geldt niet voor iedereen in de straat. "Als je mensen kwijt bent of je huis, dan is dat veel ernstiger dan wanneer je wat schade aan je winkel hebt en na tien maanden weer verder kunt."

Zijn zaak fungeert als informeel 'contactcentrum' voor de buurt. Collega-ondernemers en omwonenden komen er regelmatig hun hart luchten. "Als ik een grove schatting moet maken, zou ik zeggen dat 60 procent de draad weer heeft opgepakt", zegt Wewer. "Maar 40 procent zit nog in diepe sores."

Gat geslagen

De explosie op 7 december 2024 heeft letterlijk een gat geslagen in de buurt. Na een aanslag op een bruidsmodezaak onderin de flat, stortte een deel van het pand in. Een gapend gat in het huizenblok herinnert nog altijd aan het incident.

Op deze beelden van 7 december 2024 zie je hoe groot de ravage was:

Een deel van de buurtbewoners is inmiddels teruggekeerd. Hun huizen konden worden hersteld, maar niet iedereen voelt zich thuis. Wewer schat dat nog zeker tien mensen ergens anders wonen. Hun huis is weggevaagd of ze willen niet meer terug.

Dubbele woonlasten

"Er zijn mensen letterlijk hun bed uit geknald of ze hebben buren verloren", vertelt Bart Visser, woordvoerder van Namens de Familie. De organisatie staat verschillende nabestaanden en slachtoffers van de explosie aan de Tarwekamp bij. "Er zijn mensen die 's nachts nog steeds die klap horen. Zij willen hier gewoon niet meer wonen."

Niet alleen emotioneel, ook financieel zijn de gevolgen van de explosie groot, merkt Visser. Gedupeerden hebben dubbele woonlasten: de hypotheek van het verwoeste huis (vaak een koopwoning) en de huur van vervangende woonruimte.

Hun appartement aan de Tarwekamp verkopen gaat niet, omdat het onbewoonbaar is of omdat de waarde van de woning is gekelderd. "Zij zitten financieel gevangen in de situatie en dat is heel aangrijpend."

Wijnhandelaar Wewer hoort ook de verhalen over financiële stress, over strijd met verzekeraars en over een onzekere toekomst. Hij heeft de afgelopen tijd geprobeerd een helpende hand te bieden door de kapster van om de hoek een plek te geven in zijn zaak. "Haar eigen winkel was nog te beschadigd om in te werken."

De kapster, Far Garhib, heropende afgelopen zaterdag de deuren van haar eigen salon. Samen met haar man heeft ze de zaak weer opnieuw opgebouwd. "We hebben heel hard gewerkt, soms tot 02.00 uur 's nachts. Maandenlang. Maar nu zijn we gelukkig weer open."

Garhib omschrijft de afgelopen twee jaar als loodzwaar. "Geestelijk en lichamelijk zijn wij allemaal kapot. Er zijn zes mensen overleden. Wij kenden deze mensen. We zeiden elkaar gedag en zwaaiden naar elkaar. Nu zijn ze er niet meer."

Spijt

Morgen gaat de rechtszaak inhoudelijk van start tegen het viertal dat verantwoordelijk wordt gehouden voor de explosie. Naast de vermoedelijke opdrachtgever Moshtag B. zijn dat een tussenpersoon en twee verdachten die 200 liter benzine zouden hebben laten ontploffen.

Het Openbaar Ministerie (OM) is ervan overtuigd dat B. wraak wilde nemen op zijn ex-vriendin, de eigenaresse van de bruidsmodezaak. De relatie was kort voor de explosie verbroken. Moshtag B. wordt ook verdacht van het stalken, bedreigen en mishandelen van zijn toenmalige vriendin.

Hij zegt dat de explosie niet zijn idee was, maar van een van de anderen. "Ik heb er ongelooflijk veel spijt van", zei B. tijdens een eerdere voorbereidende zitting, waarbij de zaak nog niet inhoudelijk werd behandeld. "Het was niet de bedoeling. Het is volkomen uit de hand gelopen."

Knikkende knieën

De rechtszaak zorgt in de wijk voor veel spanning. "Sommige mensen zijn toch wel een beetje bang voor het herbeleven van wat er twee jaar geleden is gebeurd", merkt Ingo Wewer.

Cees Jenezon, die een bedrijf in onder meer zonwering runde aan de Tarwekamp, ziet behoorlijk op tegen de rechtszaak. "Ik ga er eigenlijk met knikkende knieën heen. Het wekt bij mij veel weerstand op. Wat die mensen hebben aangericht, het is verschrikkelijk."

Ruim dertig slachtoffers en nabestaanden maken volgende week gebruik van het spreekrecht. Zij willen vertellen welk onrecht hen is aangedaan en hoe groot het leed nog altijd is. "Ook in de levens van veel mensen is een enorme krater geslagen", zegt Bart Visser van Namens de Familie.

De komende dagen wordt het dossier besproken met de vier verdachten. Een strafeis wordt eind van de maand verwacht. Sommige buurtbewoners hopen vurig dat het OM om levenslang zal vragen.

Zware weken

Ingo Wewer laat de rechtszaak aan zich voorbijgaan. Hij zegt er vertrouwen in te hebben dat het recht zijn beloop krijgt. Hij is blij dat er inmiddels weer wat levendigheid is in de buurt. In september was er nog een buurtfeest, volgens Wewer "een feest met een kleine f". Bewoners hebben samen een kunstwerk gemaakt ter herinnering aan de ramp op 7 december 2024.

Tegelijkertijd hebben de ruim honderd aanwezigen "met gepaste vrolijkheid en opgeruimdheid" geprobeerd om vooruit te kijken en er iets gezelligs van te maken. "Dat is denk ik ook een beetje onze rol nu", zegt Wewer. "Dat we luisteren en proberen wat positiviteit in de wijk te brengen."

Maar hij beseft goed dat de situatie voor mensen die hun huis of dierbaren zijn verloren heel anders is. "Dit zijn zware weken voor iedereen hier."

Het leven gaat voorzichtig weer door aan de Tarwekamp, ziet ook Bart Visser van Namens de Familie. "Maar zo'n rechtszaak trekt alle nare herinneringen naar boven. Het trauma komt weer helemaal aan de oppervlakte."

Aspirant-koper van bunker Seyss-Inquart terecht uitgesloten van biedproces

2 weeks ago

Een van de bieders op de bunker van Seyss-Inquart, een voormalige nazi-commandobunker in Wassenaar, is terecht uitgesloten van het verkoopproces. Dat oordeelt de rechter in Den Haag. Erfgoedorganisatie Boei, die belangstelling toonde voor het gebouw, heeft zich niet aan de regels gehouden.

Boei deelde tegen de regels in zijn visie op het gebouw met derden en zou hebben geprobeerd contact te leggen met de andere bieder.

Een van de voorwaarden in het biedboek is dat belangstellenden hun plannen en andere informatie niet met derden delen tijdens de verkoopprocedure. Boei zou met de andere bieder, een Haagse vastgoedondernemer, hebben willen praten over mogelijke samenwerking en financiering. Ook zou de directeur een informele presentatie hebben gegeven over zijn plannen met de commandopost.

De vastgoedondernemer meldde dat bij de verkoper, het Rijksvastgoedbedrijf. Daarop liet de Staat een integriteitsonderzoek uitvoeren, op grond waarvan de Staat Boei uitsloot van het biedingsproces. De erfgoedorganisatie spande een kort geding aan om dat besluit te laten terugdraaien, maar kreeg van de rechter geen gelijk.

De bunker van Seyss-Inquart

De bunker, gecamoufleerd als boerderij, dateert uit de Tweede Wereldoorlog en werd gebouwd in opdracht van de rijkscommissaris van Nederland. Arthur Seyss-Inquart was de hoogstgeplaatste vertegenwoordiger van het naziregime in Nederland en verantwoordelijk voor de deportatie van meer dan honderdduizend joden naar concentratie- en vernietigingskampen. Hij woonde een tijdje op landgoed Clingendael op de grens van Wassenaar en Den Haag, waar hij de commandobunker liet bouwen. Daarin zat onder meer zijn werkkamer.

Het Rijksvastgoedbedrijf kan de bunker nu verkopen aan de vastgoedondernemer om het gebouw een nieuwe bestemming te geven. Het Rijksvastgoedbedrijf wil ervan af omdat defensie het gebouw al sinds 2013 niet meer gebruikt.

De belangstellenden konden tijdens de voorselectie hun visie laten zien op de herontwikkeling van de bunker. Daarbij moest recht worden gedaan aan de cultuurhistorische waarde van het complex. Een selectiecommissie zou daarna een keuze maken uit de twee overgebleven bieders. Tijdens het kort geding bleek dat Boei het hoogste bod had uitgebracht en de voorkeur had van de selectiecommissie.

Hoger beroep

Boei zegt in een reactie een klacht in te dienen en verdere juridische stappen te nemen.

De erfgoedorganisatie zegt dat met de verkoop aan de vastgoedondernemer precies gebeurt wat niet de bedoeling is, namelijk "dat partijen eigenaar worden van nationaal belangwekkende monumenten maar niet de juiste kennis of ervaring hebben".

"Het algemene erfgoedbelang moet zwaarder wegen dan een snelle verkoop of een beperkte opbrengst", zegt directeur Arno Boon van Boei. Ook zegt hij dat er geen contact is geweest tussen vastgoedhandelaar De Wilde en Boei en dat de rechter dus te kort door de bocht gaat in zijn oordeel.

Hij wijst op een vergadering van de vaste Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op 5 en 9 november en wil dat de Kamer de kans krijgt zich erover uit te spreken voordat het Rijksvastgoedbedrijf "een onomkeerbare stap zet".

Werknemers onvoldoende voorbereid op het verlies van hun baan, meer scholing nodig

2 weeks ago

Jarenlang was de grootste uitdaging bij het verkleinen van de tekorten op de arbeidsmarkt: hoe krijgen we meer mensen aan het werk? Maar inmiddels is dat al lang niet meer de belangrijkste vraag, concludeert het UWV.

"We lossen de tekorten niet alleen op door meer mensen aan het werk te krijgen, maar ook door de mensen die al werken wendbaarder te maken", zegt UWV-bestuurder Judith Duveen.

De arbeidsparticipatie in Nederland is historisch hoog, blijkt uit het jaarlijkse rapport over de arbeidsmarkt dat de uitkeringsinstantie vandaag publiceert. Bijna driekwart van de mensen die kunnen werken doet dat ook. Toch zijn er tekorten. Voor de helft van de openstaande vacatures is het lastig om personeel te vinden.

Tegelijk loopt het aandeel hogeropgeleiden met een WW-uitkering op. "Die groep heeft van oudsher weinig moeite met het vinden van een nieuwe baan", zegt Duveen. "Maar dat verandert."

Mismatch

Opvallend is volgens Duveen dat steeds vaker mensen uit de ICT-sector werkloos zijn, terwijl er in die sector grote tekorten zijn. Ook voor sommige technische beroepen loopt de werkloosheid op. "Er is dus blijkbaar een mismatch tussen wat mensen kunnen en waar bedrijven naar op zoek zijn", zegt Duveen.

Dat steeds meer hoogopgeleiden een WW-uitkering hebben, komt deels doordat er in Nederland meer hoogopgeleiden zijn dan voorheen.

Ook AI, ofwel kunstmatige intelligentie, speelt een rol. "In verschillende sectoren worden taken overgenomen door de computer", zegt Duveen. "Maar er komen ook nieuwe taken bij. Alleen zijn mensen die een baan zoeken daar niet altijd voor opgeleid."

In andere sectoren komt er een enorme leegloop aan, zegt Duveen. "Niet door AI of de onrust in de wereld, maar door vergrijzing. In de logistiek en het transport werken bijvoorbeeld heel veel oudere werknemers. Zij gaan de komende jaren met pensioen, waardoor werkgevers op zoek moeten naar nieuw personeel. Maar dat vinden ze lang niet altijd omdat de mensen die werk zoeken niet de juiste vaardigheden hebben."

Bij- en omscholing

Diploma- en functie-eisen zijn volgens het UWV voor veel werkzoekenden een drempel om een nieuwe baan te vinden. Daarom zou het volgens de uitkeringsinstantie goed zijn als bij de zoektocht naar nieuwe personeel meer wordt gekeken naar vaardigheden. Naar wat mensen kunnen, los van hun opleiding.

Daarnaast moeten werknemers, werkgevers en de overheid meer inzetten op omscholing en bijscholing, vindt het UWV. "Die oproep doen we al een paar jaar, maar dit keer doen we het extra nadrukkelijk", zegt Duveen.

"We zien dat de arbeidsmarkt nog sneller verandert dan eerst. Het is echt noodzakelijk dat werkenden zich blijven ontwikkelen, ook als ze momenteel een baan hebben. Je weet tegenwoordig gewoon niet hoe je huidige functie er over vijf jaar uitziet."

Voor werkgeversvereniging AWVN klinkt het niet als iets nieuws. "Levenslang leren, leren en ontwikkelen, ontwikkelbudgetten: het staat al decennia in cao's", zegt woordvoerder Jannes van der Velde. "Maar het lukt steeds maar niet om het echt van de grond te krijgen."

Soms komt dat volgens AWVN doordat werkgevers niet zo goed weten hoe ze het moeten organiseren. En als er wel scholing wordt aangeboden, maken werknemers er niet altijd gebruik van. "Als je tevreden bent met je baan en je goed verdient, waarom zou je dan nadenken over hoe je baan er over tien jaar uitziet", zegt Van der Velde. "Terwijl dat juist wél is wat je moet doen."

Overstap naar een andere sector

Om die scholing echt effectief te maken zouden werkgevers hun personeel volgens het UWV ook meer moeten opleiden voor andere sectoren.

Zo nu en dan gebeurt dat al. Bijvoorbeeld in de financiële sector. "Daar zijn de afgelopen jaren veel functies verdwenen", zegt van der Velde. "Die mensen moesten iets anders gaan doen. Er is toen geld beschikbaar gesteld voor omscholing."

Dat kan ook gunstig uitpakken voor de werkgever. "Toen duidelijk werd dat er reorganisaties aankwamen in de financiële sector vertrokken veel werknemers vrijwillig omdat ze een andere baan hadden gevonden. Soms, dankzij die omscholing, in een andere sector."

CU en 50Plus positief, andere bondjes willen doorpraten over belastingplan

2 weeks ago

De ChristenUnie en 50Plus zijn positief over de aanpassingen in het belastingplan, waar het kabinet mee is gekomen. Er zijn ook fracties die zeggen in deze vorm niet voor te kunnen stemmen. Die kunnen nodig zijn voor een meerderheid in de Eerste Kamer. CDA-fractieleider Bontenbal wil opnieuw met hen om tafel.

"Wat betreft het belastingplan zitten we er zeker positief in", reageert ChristenUnie-leider Bikker. Ze vindt het goed dat het kabinet 347 miljoen euro vrijspeelt door de vrijheidsbijdrage volgend jaar van tafel te halen. Verder is ze blij dat de aftrek voor specifieke zorgkosten overeind blijft.

Het kabinet deed die aanpassingen in de hoop de twee partijen over te halen om voor het belastingplan te stemmen en die waarderen dat. "Het is goed nieuws dat chronisch zieken, gewone mensen en werkend Nederland minder de rekening gaan betalen", vindt Bikker.

Ook 50Plus-leider Struijs is "redelijk tevreden" over wat er nu op tafel ligt, al heeft hij nog veel vragen over onder meer de dekking van de plannen. Er zitten volgens hem nog wel wat "addertjes onder het gras". Maar over de kans van slagen in de Tweede Kamer zegt hij: "Wij zijn het probleem niet, maar de Eerste Kamer is een groot risico."

'Tegenstemmen is kinderachtig'

ChristenUnie en 50Plus kunnen het kabinet samen niet aan een meerderheid helpen, maar als de Groep Markuszower voor het belastingplan stemt, is er een meerderheid. Fractievoorzitter Markuszower laat desgevraagd weten dat "het inmiddels kinderachtig zou zijn om tegen te stemmen". "Er is zoveel zuur uitgehaald, er zit zoveel zoets in."

JA21, BBB en de SGP, die sinds vorige week een 'bondje' vormen, willen alsnog een deal met het minderheidskabinet sluiten. Het belastingplan dat nu voor ligt willen zij niet steunen, al worden er "voorzichtig wat stappen in hun richting" gedaan. Zij willen alsnog onderhandelen over hun voorwaarden op het gebied van asiel, stikstof en abortus en draagmoederschap.

De coalitie wil tot nu toe geen afspraken maken over onderwerpen die niets met het belastingplan te maken hebben. Maar JA21-leider Eerdmans zegt nog steeds: "Volgens mij is daar zeker weten een deal over mogelijk." Ook Stoffer van de SGP ziet nog lichtpuntjes. "Het is nog lang geen 12 november", zegt hij. Dan zal de Tweede Kamer over het belastingplan stemmen. "Volgens mij moeten we ook met het oog op de bestuurbaarheid van het land proberen om eruit te komen."

'Heel teleurstellend'

Pro en Volt, die een links 'bondje' vormen, willen het belastingplan in zijn huidige vorm niet steunen. Dat is geen verrassing. Pro-leider Klaver zei in het weekend al dat er te weinig zijn kant op wordt bewogen en dat hij op "politieke onwil" stuitte. Dat er nu een stuk ligt waar nog geen zekere meerderheid voor is, vindt hij "een onverantwoordelijk risico".

Overigens hebben de twee partijen de moed nog niet opgegeven. Ze willen morgen, in het debat in de Tweede Kamer, proberen nog voor elkaar te krijgen dat er minder naar de "allerrijksten gaat". "Ik blijf tot het allerlaatst mijn uiterste best doen", zegt Klaver.

CDA-fractieleider Bontenbal vindt het heel teleurstellend dat het kabinet er niet in is geslaagd om een deal met de oppositie te sluiten die leidt tot een meerderheid in beide Kamers. Hij noemt dat "casinopolitiek" en noemt het "gokken" met de belastingen voor miljoenen belastingbetalers.

Bontenbal heeft zijn agenda leeggeveegd om de komende week alsnog met een aantal collega-fractievoorzitters om de tafel te gaan zitten. "Mijn opdracht is nu om meerderheden te zoeken."

PFAS lozen? Dat kan bedrijven voortaan miljoenen euro's aan boetes kosten

2 weeks ago

Het Openbaar Ministerie en milieuhandhavers krijgen meer mogelijkheden om op te treden tegen milieucriminaliteit. Zo worden de straffen voor milieuovertredingen hoger. Ook worden meer feiten strafbaar. Verder wordt het moeilijker voor bedrijven die ernstige vervuiling hebben veroorzaakt om vervolging te ontlopen.

Dat is het gevolg van regels die door de Tweede Kamer zijn aangenomen. Ze zijn een uitwerking van een Europese richtlijn, die alle EU-lidstaten in wetgeving moeten omzetten. Onder milieucriminaliteit vallen onder meer drugsdumpingen, illegale afvallozingen door bedrijven en mestfraude.

Het OM is "zeer positief" over de nieuwe regels. "De aanpak van milieucriminaliteit is heel ingewikkeld en technisch. Deze regels bieden een aantal mogelijkheden om de aanpak effectiever te maken", zegt Joost de Weijer van het OM.

Vervolgen van bestuurders

Het OM wil hogere straffen gaan eisen. "Je ziet nu in de praktijk dat straffen die worden opgelegd voor milieuzaken relatief laag zijn. Deze richtlijn zorgt ervoor dat het OM de kans krijgt om hogere straffen te eisen."

De Weijer noemt hogere boetes als optie. Voortaan kunnen boetes tot 40 miljoen euro worden opgelegd. Tot nu toe werden in milieuzaken doorgaans niet meer dan enkele honderdduizenden euro's geëist.

Verder komt er meer nadruk op het vervolgen van bestuurders van bedrijven die ernstige overtredingen begaan. Ook het stilleggen van de bedrijfsvoering komt nadrukkelijker in beeld als mogelijkheid, aldus De Weijer.

PFAS schandalen

Sjoerd Lopik, jurist en onderzoeker milieurecht aan de Universiteit Leiden, noemt de richtlijn een belangrijke stap in de aanpak van milieucriminaliteit. Ook hij constateert dat de straffen voor overtreders in het verleden heel laag waren. "Ze stonden vaak niet in verhouding tot de winsten die bedrijven maken." Hij verwacht dat de hogere straffen een afschrikwekkende werking krijgen.

Hij wijst erop dat bedrijven met een verouderde vergunning nu meer kans maken op vervolging. "Onder de vorige situatie konden bedrijven maar doorgaan met lozen zolang ze een vergunning hadden, ook als duidelijk was dat wat ze deden voor ernstige vervuiling zorgde." Dat wordt onder de nieuwe regels moeilijker.

Voorbeelden waar een verouderde vergunning tot vervuiling leidde, zijn de PFAS-schandalen rond Chemours in Dordrecht en Sabic in Bergen op Zoom. Deze bedrijven bleken jarenlang grote hoeveelheden PFAS te hebben geloosd. Hun verweer was dat zij gewoon een vergunning hadden voor lozingen. Eventuele schade viel hen daardoor niet aan te rekenen.

Ook nu nog zijn er veel bedrijven die met verouderde vergunningen werken. Vorig jaar nog erkende voormalig minister Tieman van Infrastructuur en Waterstaat dat het Rijk achterloopt met het vernieuwen van vergunningen.

Serieuzer

Onder de nieuwe regels wordt gevaar voor de omgeving een zelfstandige reden wordt om mensen of bedrijven te vervolgen. "Strafrechtelijke vervolging vond vaak pas plaats als er sprake was van menselijke slachtoffers. Met de nieuwe regels is ook het ernstig vervuilen van de leefomgeving op zichzelf strafbaar", stelt milieucriminoloog Marieke Kluin van de Universiteit Leiden.

Volgens Kluin past de richtlijn in een trend waarbij milieucriminaliteit serieuzer wordt genomen. "Je hebt in Nederland een aantal grote schandalen gehad. Het lozen van benzeem en PFAS door grote bedrijven, zaken met grote mestfraudeurs; daardoor zijn wel meer mensen wakker geworden."

Kluin wijst erop dat er nog meer nodig is om milieucriminaliteit effectief aan te pakken. Uit eerder onderzoek dat zij deed, bleek dat milieucriminelen nog heel vaak hun straf ontlopen. Dat heeft onder andere te maken met capaciteitstekorten bij de overheid en de enorme versnippering over diensten die iets met milieuvervuiling doen.

Voor die tekorten heeft de minister weliswaar structureel 3 miljoen euro extra vrijgemaakt, maar dat geld moet worden verdeeld over verschillende diensten.

Podcast De Dag: Wikipedianen in tijden van AI

2 weeks ago

Elke seconde worden zo'n 10.000 Wikipedia-pagina's gelezen. De online encyclopedie bestaat 25 jaar en trekt enorm veel mensen, maar door de opkomst van AI loopt dat wel terug.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wikipedia wordt bijgehouden door vrijwilligers. In deze podcast vertellen twee van hen, Hay Kranen en Stella van Ginkel, hoe een Wikipediaan in 2026 te werk gaat. Hoe krijg je de encyclopedie zo compleet mogelijk? Hoe inspireer je anderen om te gaan schrijven en begeleid je ze daarbij? En hoe voelt het als de artikelen waar je je ziel en zaligheid in hebt gestopt, worden opgeslurpt door AI-bots die ze uitserveren in hun eigen programma?

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Max Smedes en IJsbrand Terpstra

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Kabinet presenteert stikstofwet, meer ruimte voor maatwerk

2 weeks ago

Provincies krijgen meer ruimte om het stikstofbeleid rondom gevoelige natuur in te vullen. Dat staat in de uitgewerkte stikstofplannen van het kabinet. Ook wil het kabinet haast maken met de verhoging van de zogenoemde rekenkundige ondergrens.

Voor de zomer maakte het kabinet de stikstofplannen op hoofdlijnen al bekend. Het stikstofpakket moet ervoor zorgen dat de uitstoot in 2035 drastisch is verlaagd ten opzichte van 2019.

In de stikstofwet die vandaag is gepresenteerd staat dat provincies tot september 2028 hebben om met plannen te komen voor zones rond natuurgebieden. Dat kan betekenen dat de zones rond natuurgebieden waar beperkingen gelden kleiner worden, maar het beleid wel strenger wordt.

9 miljard euro uitgetrokken

Het kabinet koerste voor de zomer op een zone van 500 meter rondom stikstofgevoelige natuur en rond vijftien gebieden zou die zone zelfs 1000 meter breed worden. De afgelopen tijd was minister van Landbouw Van Essen hierover nog in gesprek met boerenorganisatie LTO en NAJK, dat de jonge boeren vertegenwoordigt.

Binnen enkele maanden moet duidelijk worden rond welke natuurgebieden zones moeten komen. Boerenbedrijven op die plekken moeten zich aan striktere regels over stikstofuitstoot houden dan hun collega's daarbuiten.

Als provincies er niet uitkomen, dan gaan strenge landelijke regels gelden in de zones. Om boeren in de zones te ondersteunen, heeft het kabinet 9 miljard euro uitgetrokken.

Verder wil het kabinet de verhoging van de rekenkundige ondergrens naar voren halen. Die ondergrens ligt nu nog op 0,005 mol (ongeveer nul), wat in de praktijk betekent dat overal een natuurvergunning voor moet worden aangevraagd, ook voor heel kleine (bouw)projecten. Met de verhoging van de ondergrens wordt het dus makkelijker om te bouwen.

Voorwaarde voor de verhoging is wel dat de door het kabinet voorgestelde stiktstofdoelen en -maatregelen vaststaan. De vrees is dat de verhoging van de rekenkundige ondergrens anders niet juridisch houdbaar is. De rekenkundige ondergrens kan overigens pas worden gebruikt voor vergunningverlening als de natuur ter plekke op orde is.

Met de stikstofwet die vandaag wordt gepresenteerd, wordt een groot deel van de plannen ingevuld. "In juni kozen we de richting. Vandaag leggen we de route vast", zegt minister Van Essen van Landbouw erover. Later volgt overigens nog meer invulling van specifieke maatregelen.

Het streven van 42 tot 46 procent minder uitstoot in de landbouw en 50 procent in de mobiliteit en de industrie, wordt met deze wet vastgelegd. Daarmee komt er ruimte voor grote (bouw)projecten, die nu vaak geen stikstofvergunning kunnen krijgen.

De doelen gelden voor 2035 en in 2028 is het eerste meetmoment. "Als we dan niet op koers liggen, grijpen we in", aldus het kabinet.

Generieke korting

Voor als het hiermee niet lukt had het kabinet een stok achter de deur bedacht, namelijk een generieke korting. In andere woorden: landelijke krimp van de veestapel, waardoor alle bedrijven zouden moeten inkrimpen.

Op deze maatregel kwam kritiek, onder meer van het Planbureau voor de Leefomgeving, omdat hiermee ook boerenbedrijven die al grote stappen hebben gezet worden geraakt. Het kabinet zegt vandaag toe dat ook hier maatwerk mogelijk wordt.

Oppositiepartij Pro steunde tot nu toe de stikstofplannen van het minderheidskabinet, waarmee een meerderheid in beide Kamers in zicht is. De partij waarschuwde wel dat de plannen niet moeten worden afgezwakt. Of deze uitwerking voldoet voor Pro, is niet bekend.

Van Essen zegt in ieder geval dat de plannen van vandaag "geen afzwakkingen" zijn. De minister hoopt ook dat boerenorganisaties LTO en NAJK hiermee kunnen leven. Hij verwacht niet dat ze "de polonaise lopen", maar ze kunnen volgens hem wel zien "dat praten loont".

Indiase marine bevrijdt 20 opvarenden van door piraten gekaapte Iraanse vissersboot

2 weeks ago

De Indiase marine heeft twintig bemanningsleden gered van het Iraanse vissersschip Azini. Het schip werd vorige week ten noordoosten van Somalië gekaapt door piraten, meldt het Indiase ministerie van Defensie nu.

De 48 uur durende reddingsoperatie vond plaats op de Arabische Zee, ruim 3000 kilometer verwijderd van Mumbai. Op het schip zaten 21 Iraniërs en twee Somalische beveiligers. Het is onduidelijk waar de overige opvarenden zijn gebleven.

Bij de operatie werden volgens India een oorlogsschip, een maritiem surveillancevliegtuig en marinierscommando's ingezet. Om het gekaapte schip te bevrijden, werden ook commando's vanuit een C-17-transportvliegtuig per parachute boven zee afgezet.

Volgens een functionaris van de maritieme politie van de regio Puntland werden twaalf vermoedelijke piraten ontwapend en vrijgelaten. De regionale autoriteiten zouden pas na afloop van de operatie zijn geïnformeerd.

Lichte verwondingen

De verdachten en de twee Somalische beveiligers kwamen volgens de functionaris aan land bij de kustplaats Bandar Bayla, in het noordoosten van Somalië. Drie van hen hadden lichte verwondingen.

De Iraanse ambassade in New Delhi bedankte op X de Indiase regering voor het redden van de twintig Iraanse bemanningsleden. Volgens de ambassade getuigt de reddingsoperatie van de "vriendschap, solidariteit en samenwerking" tussen Iran en India.

De kaping vond plaats tussen de kustplaatsen Bandar Bayla en Hafun. De Indiase strijdkrachten volgden het schip over zee en door de lucht voordat ze ingrepen.

De kaping vond plaats op een drukke zeeroute tussen Azië, het Midden-Oosten en Europa. Volgens de Indiase marine dreigde de gekaapte vissersboot te worden ingezet voor nieuwe piratenaanvallen op strategische handelsroutes in de Indische Oceaan.

Vijf maanden in handen van kapers

De kaping vond plaats tegen de achtergrond van een heropleving van Somalische piraterij in de Golf van Aden en het westelijke deel van de Indische Oceaan. Tussen april en augustus kaapten piraten zes commerciële schepen, waarvan sommige ver van de Somalische kust.

Een daarvan was de olietanker Sibu 1, die op ongeveer 252 kilometer ten oosten van al-Mukalla in Jemen werd gekaapt. In september hadden de autoriteiten van Puntland gemeld dat piraten vijf bemanningsleden van de tanker MT Honour 25 hadden gedood voordat veiligheidstroepen het schip heroverden.

Het betrokken schip was toen al ruim vijf maanden in handen van de kapers. Volgens de autoriteiten zijn inmiddels zestien verdachte piraten aangehouden.

Dankzij internationale marinepatrouilles en verbeterde beveiliging op zee was de Somalische piraterij het afgelopen decennium sterk afgenomen. De recente kapingen hebben de zorgen over een terugkeer van het fenomeen echter opnieuw aangewakkerd.

Minder vrouwen uitgenodigd voor borstkankeronderzoek door personeelstekort

2 weeks ago

Minder vrouwen hebben vorig jaar mee kunnen doen aan het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Dat blijkt uit een nieuwe monitor over bevolkingsonderzoek bij borstkanker van het RIVM. Door personeelstekorten, er zijn onder meer te weinig screeningslaboranten, zijn er vorig jaar minder vrouwen uitgenodigd voor het onderzoek dan normaal gesproken.

Doordat er minder uitnodigingen worden verstuurd, doen er dus ook minder vrouwen mee. Zonder de screening kan kanker bij sommigen later worden ontdekt, terwijl vroege opsporing bij borstkanker belangrijk is. Het kan een minder zware behandeling betekenen en de kans op genezing is groter.

Er is al jaren sprake van achterstanden. Hierdoor overlijden op termijn tientallen vrouwen per jaar extra aan de gevolgen van borstkanker. Minister Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport schreef vandaag in een brief aan de Tweede Kamer over de belangrijke ontwikkelingen rond bevolkingsonderzoeken. Daarin staat dat er voorlopig geen zicht op verbetering is.

Screeningslaboranten

Bij de bevolkingsonderzoeken is sprake van een tekort aan screeningslaboranten die de borstfoto's maken. Er ontstond vertraging toen het borstkankeronderzoek in 2020 enige tijd stillag vanwege de coronapandemie. De vertraging is nog niet ingelopen.

In 2025 kregen bijna 1,2 miljoen vrouwen een uitnodiging voor bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Van hen namen bijna 820.000 vrouwen deel aan het onderzoek. In 2024 werden er nog 6 procent meer uitnodigingen verstuurd. De opkomst was in beide jaren vergelijkbaar. Het aantal onderzochte vrouwen verminderde dus, omdat er minder vrouwen werden uitgenodigd.

Tekort oplossen

In een poging de personeelstekorten terug te dringen zette Bevolkingsonderzoek Nederland, dat de onderzoeken uitvoert, een wervingscampagne op voor opleidingskandidaten. De kandidaten konden de opleiding tot mammolaborant volgen om daarna aan de slag te gaan in de borstkankerscreening.

Het RIVM schrijft op zijn website dat de campagne succesvol was en dat alle beschikbare opleidingsplekken zijn ingevuld. Ook heeft het RIVM gekeken naar mogelijkheden om mammografieën door ziekenhuispersoneel te laten maken. Het gezondheidsinstituut schrijft dat verschillende ziekenhuizen daarvoor een aanbod hebben gedaan.

Maar ondanks de maatregelen die het RIVM en Bevolkingsonderzoek Nederland hebben genomen, is er dus nog geen zicht op verbetering.

Drie soorten bevolkingsonderzoek kanker

Jaarlijks nemen er honderdduizenden vrouwen deel aan bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Vrouwen tussen de 49 jaar en 76 jaar worden voor het onderzoek uitgenodigd.

In 2025 namen er ruim 2,7 miljoen mensen deel aan bevolkingsonderzoeken naar drie soorten kanker. Naast borstkanker was er ook een bevolkingsonderzoek naar darmkanker en baarmoederhalskanker. Door de drie onderzoeken zijn er ongeveer 27.000 tumoren of voorstadia daarvan opgespoord, blijkt uit monitors door het RIVM.

Meer kankerdiagnoses

De verwachting is dat het aantal nieuwe kankerdiagnoses in Nederland stijgt van ruim 136.000 vorig jaar naar bijna 170.000 in 2045. Dat meldde Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) begin oktober. De bevolkingsgroei en vergrijzing zijn de belangrijkste oorzaken.

Ook stijgt het aantal mensen dat aan kanker overlijdt: van ruim 46.000 in 2024 naar ruim 57.000 in 2045. Toch blijft het gemiddelde risico om een kankerdiagnose te krijgen volgens IKNL de komende twintig jaar ongeveer gelijk, vanwege de bevolkingsgroei en de vergrijzing.

Maand celstraf voor pro-Palestijnse demonstrant die anderen met plank sloeg

2 weeks ago

Een man die twee mensen mishandelde tijdens een pro-Palestinaprotest in 2024, krijgt een maand gevangenisstraf. Dat heeft de rechtbank in Amsterdam besloten.

De 37-jarige man, Samer A. protesteerde op 6 mei 2024 op Roeterseiland, op de campus van de Universiteit van Amsterdam. De demonstranten hadden daar tenten opgezet en barricades opgeworpen.

Het protest werd op een gegeven moment verstoord door gemaskerde mannen, die door de barricades heen braken. De man ging toen twee mensen te lijf die niets met de verstoring te maken hadden, schrijft de rechtbank. Hij sloeg hen met een houten plank, waardoor zij hoofdletsel opliepen.

De man heeft al 36 dagen in voorarrest gezeten. Hij hoeft dus niet meer de gevangenis in. A. moet nog wel een schadevergoeding betalen aan de slachtoffers: 1385 en 750 euro.

Lichamelijke klachten

De twee slachtoffers hebben volgens de rechtbank nog steeds last van de mishandeling. "Zo ervaren ze allebei lichamelijke klachten, zoals spanningshoofdpijn, vermoeidheid en onrust, en psychische klachten, zoals gevoelens van angst, stress en gevoelens van onveiligheid." Ook konden ze allebei tijdelijk niet of beperkt werken.

A. is volgens de rechtbank schuldig aan een poging tot zware mishandeling. Hij voerde aan dat er sprake was van noodweer of noodtoestand, maar daar gaat de rechtbank niet in mee. Hij werd ook verdacht van openlijke geweldpleging, maar daar is hij van vrijgesproken.

Het Openbaar Ministerie (OM) had een celstraf van 100 dagen geëist, waarvan 64 dagen voorwaardelijk. Ook had het OM een taakstraf van 180 uur geëist.

Woudenbergs stel krijgt 20 en 12 jaar cel met tbs voor jarenlang misbruiken oppaskinderen

2 weeks ago

De 57-jarige Richard van den B. uit Woudenberg en zijn ex-vrouw Evertje van E. moeten respectievelijk 20 en 12 jaar de cel voor het misbruiken van hun oppaskinderen. Ook krijgen zij allebei tbs met dwangverpleging opgelegd.

Het stel heeft vijf jonge kinderen tussen de 0 en 10 jaar oud jarenlang seksueel misbruikt. Voor het misbruik van een zesde kind is niet genoeg bewijs. Het gaat om de kinderen uit twee verschillende gezinnen op wie het stel regelmatig paste. De ouders van een van de gezinnen waren bevriend met het stel. Het andere gezin is dat van de broer van Van E.

Een deel van de kinderen werd tijdens het misbruik gedrogeerd met GHB. Een voorzichtige berekening van het Openbaar Ministerie (OM) wees uit dat de kinderen in totaal meer dan 700 keer zijn misbruikt.

De rechter sprak vanmiddag van "een misbruikzaak van de buitencategorie". Volgens de rechter hebben de verdachten kinderen "die aan hun zorg en waakzaamheid waren toevertrouwd" verkracht door middel van dwang. "Kinderen werden gezien als gebruiksvoorwerp", citeert RTV Utrecht.

De twee werden begin vorig jaar opgepakt nadat twee kinderen thuis hadden verteld over het misbruik. Tegen de man was 30 jaar celstraf geëist, tegen de vrouw 20.

Angst

Van den B. heeft het grootste deel van het misbruik ontkend. Hij gaf toe dat hij een seksverslaving had, maar zei dat hij de kinderen "niet bewust" heeft misbruikt.

Zijn ex-vrouw ontkende eerst maar gaf later toe dat ze meewerkte uit angst voor haar toenmalige man. Zo gaf toe dat ze de slachtoffers GHB heeft toegediend en zei ze dat ze kinderen heeft vastgehouden terwijl haar partner hen misbruikte.

Tbs

Richard van den B. was lastig te onderzoeken, stelden deskundigen vast in de rechtbank. Hij liet "nooit het achterste van zijn tong zien". In zijn geval konden de deskundigen niet tot een advies komen over tbs.

Desondanks legt de rechter hem tbs met dwangverpleging op. De rechtbank vindt dat hij niet zonder behandeling in de samenleving terug kan keren.

Zijn ex-vrouw kreeg wel tbs-advies en de rechter gaat daar dus in mee. Bij haar zijn meerdere stoornissen vastgesteld, waaronder ptss als gevolg van jarenlang seksueel misbruik door haar vader. Haar vader is daarvoor veroordeeld. Ze krijgt een minder lange gevangenisstraf, mede omdat ze niet volledig toerekeningsvatbaar is.

De twee hebben ook een contactverbod met de slachtoffers opgelegd gekregen.

Chinese webgigant JD.com mag moederbedrijf MediaMarkt onder voorwaarden kopen

2 weeks ago

Ceconomy, het Duitse moederbedrijf van MediaMarkt, MediaWorld en Saturn, mag toch worden overgenomen door de Chinese webgigant JD.com. De Europese Commissie deed onderzoek naar de overname, omdat JD.com financiële hulp van de Chinese overheid zou ontvangen. Gevreesd werd dat MediaMarkt, MediaWorld en Saturn na de overname met prijzen zouden kunnen stunten.

JD.com is statutair gevestigd op de Kaaimaneilanden en heeft een beursnotering in Hongkong. Uit het onderzoek van de Commissie bleek dat JD.com inderdaad profiteert van onder meer belastingvoordelen die het krijgt in China. Als eigenaar van Ceconomy zouden de winkels in Europa via deze hulp ook "agressieve prijzen" kunnen invoeren, waarmee concurrenten het nakijken kunnen krijgen.

De Commissie concludeerde dat hiermee de interne markt in de EU oneerlijk verstoord zou worden. Om te voorkomen dat de overname wordt verboden, bood JD.com aan dat alle diensten en transacties met Ceconomy volgens "marktconforme voorwaarden" zullen gaan.

Toezicht

In de praktijk betekent dit dat er kortweg geen onduidelijke kortingen zouden worden gegeven voor bijvoorbeeld inkoop en logistiek. Dat geldt ook voor de opslag van goederen en technologiediensten. De afspraak geldt voor tien jaar.

Voor de Europese Commissie zijn daarmee de belangrijkste zorgen over de overname weggenomen. Een onafhankelijke partij zal toezicht houden op het naleven van de afspraken. Ook moet er een melding komen als Ceconomy of een van de dochterbedrijven in de EU een jaaromzet van 500 miljoen euro haalt of meer dan 50 miljoen euro uit het buitenland ontvangt.

Vissers helpen duizenden palingen veilig oversteken bij waterkrachtcentrale Maurik

2 weeks ago

Professionele vissers hebben de afgelopen twee maanden ruim 9000 kilo volwassen paling veilig overgezet bij de waterkrachtcentrale in het dorp Maurik (Gelderland). Volgens de vissers is dat een record, schrijft Omroep Gelderland.

De volwassen Europese paling wordt ook wel schieraal genoemd. De schieraal trekt elk jaar vanuit de Nederlandse binnenwateren richting de Sargassozee, zo'n 5000 kilometer verderop in de Atlantische Oceaan. Daar, in de buurt van de Mexicaanse kust, planten de schieralen zich voort.

Gevaarlijke obstakels

Onderweg komen ze allerlei obstakels tegen zoals gemalen, stuwen en de waterkrachtcentrale in Maurik. Een deel van de palingen overleeft dat niet, bijvoorbeeld doordat ze vermalen worden door de turbinebladen. Om te voorkomen dat de populatie ernstig wordt verstoord, halen beroepsvissers de schieralen vóór de waterkrachtcentrale omhoog en worden ze aan de andere kant weer uitgezet. Dat gebeurt sinds 2011 binnen het project Paling Over de Dijk.

"Voor dit project gebruiken we vijftien grote hokfuiken. We vangen de schieraal die onderweg is naar zee, maar wordt tegengehouden door de sluizen in de stuw en de krachtcentrale. Het doel is om de vissoort te vangen voordat de dieren bij de centrale komen, zodat de aal niet beschadigd raakt", legt visser Frans Komen uit bij de regionale omroep.

Niet correct

De najaarstrek van de paling duurt nog de rest van de maand. Komen verwacht dat het aantal geredde palingen nog oploopt tot zo'n 10.000 kilo. Vorig jaar werd zo'n 7000 kilo paling van de ene kant naar de andere kant van de krachtcentrale verplaatst. Dat verschil is eenvoudig te verklaren, zegt de visser. "Dit komt doordat er dit jaar geen verhoogde waterstand is geweest. Bij een verhoogde waterstand wordt de stuw geopend en heeft de aal vrije doortocht naar zee."

De vissers helpen de paling een handje omdat ze het "vanuit ethische overweging niet correct" vinden dat de aal beschadigd raakt door een centrale, zegt Komen. Maar er zit ook nog een commercieel belang bij voor de vissers. "Ik heb ook belang bij een goede aalstand, zodat de schieraal onbeschadigd kan worden losgelaten en kan deelnemen aan de voortplanting."

Alle overige vissoorten die worden gevangen bij de actie gaan terug het water in.

Vuurwerkhandelaren kunnen compensatie aanvragen, ondernemers ontevreden

2 weeks ago

Winkeliers die vuurwerk verkopen kunnen zich vanaf vandaag aanmelden voor een compensatieregeling, omdat zij komende jaarwisseling inkomsten mislopen. Deze jaarwisseling geldt er een vuurwerkverbod, particulieren mogen geen vuurwerk afsteken.

Er zijn een aantal voorwaarden waar vuurwerkhandelaren aan moeten voldoen om de compensatie te claimen. Zo moeten winkeliers aantonen dat zij rond de jaarwisseling van 2025 op 2026 vuurwerk bedoeld voor nieuwjaar hebben verkocht. Ook moeten handelaren minstens één voorgaand jaar vuurwerk hebben verkocht in december. Het gaat dan om 2022, 2023 óf 2024.

Als ondernemers recht hebben op de compensatie, krijgen zij de misgelopen winst vergoed. Daarbij wordt gekeken naar de hoeveelheid vuurwerk die zij eerder inkochten. De misgelopen winst is een vastgesteld gemiddeld winstpercentage over die inkoopwaarde, de ondernemer mag zelf een referentiejaarwisseling kiezen: 2022-2023, 2023-2024 of 2024-2025.

Het bedrag dat winkeliers krijgen, wordt gecorrigeerd voor de inflatie.

Ondernemers krijgen daarbovenop een eenmalige opslag van 15 procent voor eenmalige kosten én een extra bedrag van 3500 euro per verkooplocatie uitgekeerd, tot een maximum van vijf verkooplocaties per handelaar. Winkeliers kunnen zich tot 18 januari 17.00 uur aanmelden bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor compensatie. De RVO is van plan om 80 procent van de goedgekeurde aanvragen voor 1 maart 2027 uit te betalen.

Onvrede

Handelaren zijn ontevreden over de vergoedingen. Het overgrote deel van de vuurwerkdetailhandel is aangesloten bij stichting Vuurwerkcheck, waarvan Frans Köhler voorzitter is. De stichting zet zich in voor het behoud van consumentensiervuurwerk en pleit voor veilig vuurwerkgebruik. Köhler noemt de vergoedingsregeling een "zo beperkt mogelijke compensatie voor winkeliers".

Köhler denkt dat zaken die vooral afhankelijk zijn van de vuurwerkverkoop in de winterperiode af zullen stevenen op een faillissement. Hij weet dat sommige winkeliers hun panden moeten aanpassen voor nieuwe activiteiten. "Daar krijgen ze maar een jaar de tijd voor en de kosten voor die aanpassingen zullen waarschijnlijk veel hoger zijn dan de compensatie."

De voorzitter zegt dat het vuurwerkverbod de illegale vuurwerkmarkt in de hand zal werken. "Illegaal vuurwerk is al grootschalig ingeslagen door criminelen. Het is stukken gevaarlijker en er is geen kwaliteitscontrole op de producten. Ook weet je niet waar het opgeslagen wordt", zegt hij. "Illegaal vuurwerk wordt 365 dagen per jaar verkocht, een crimineel houdt zich niet aan drie verkoopdagen."

Sommige jongeren willen toch vuurwerk afsteken

In april 2025 stemde een meerderheid in de Tweede Kamer voor een initiatiefwet die een algeheel verbod op consumentenvuurwerk regelt. De jaren daarvoor ging het er al vaker over, zo werden in 2020 sommige vuurwerkvarianten al verboden. In juli 2025 stemde ook de Eerste Kamer voor de wet, die afgelopen augustus inging.

Tegen NOS Stories zeiden zo'n drieduizend jongeren toch vuurwerk te gaan afsteken, ook al is het verboden. Jongeren die vuurwerk willen gaan afsteken, zeggen in een vragenlijst dat veelal te gaan kopen in het buitenland. Vooral Duitsland, België en Polen zijn populair. De politie zegt hier extra op te controleren.

Gemeenten verlenen amper ontheffingen

Buurtclubs en verenigingen kunnen een ontheffing aanvragen bij de gemeente, om toch vuurwerk te kunnen afsteken. Ongeacht de regeling zeggen de meeste Nederlandse gemeenten dat ze de komende jaarwisseling geen ontheffingen zullen verlenen, inventariseerde dagblad Trouw.

Gemeenten zeggen dat zij te weinig voorbereidingstijd hebben gehad. Ook zijn er onvoldoende handhavers om toezicht te houden en blijft onduidelijk wie er aansprakelijk is bij schade of letsel.

Geïnteresseerde verenigingen moeten zich aan strenge regels houden, zoals de levering van vuurwerk op oudejaarsdag, het opstellen van een veiligheidsplan, voldoende afstand tot het publiek en maximaal acht volwassenen die vuurwerk afsteken.