Aggregator

Dirigent Herbert Blomstedt (99) overleden

1 week 5 days ago

De Zweedse dirigent Herbert Blomstedt is op 99-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn management bekendgemaakt. Blomstedt leidde tussen 1983 en 2023 tientallen keren het Concertgebouworkest.

"We zullen zijn bescheidenheid, zijn grote muzikale toewijding en zijn warme persoonlijkheid missen", schrijft het Concertgebouworkest over de dirigent die in 1927 als kind van Zweedse ouders in de Verenigde Staten werd geboren.

Blomstedt maakte in 1954 zijn debuut bij het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Stockholm. Hij leidde verschillende orkesten in Zweden, Noorwegen en Denemarken voordat hij in de jaren zeventig naar Duitsland vertrok.

Daar werd Blomstedt dirigent van de Staatskapelle Dresden. Later was hij ook nog chef-dirigent van het Gewandhausorchester Leipzig en het San Francisco Symphony Orchestra.

Voor zijn werk en albums kreeg hij onder meer twee Grammy's, de Britse Gramophone Classical Music Award en de Franse onderscheiding Grand Prix du Disque.

In een interview zei de Zweed eens dat het zijn missie is "om zoveel mogelijk mensen van goede muziek te laten genieten. Het zet je aan om anders na te denken. Je krijgt er een scherper gevoel voor verhoudingen en schoonheid door."

Laatste optreden

Blomstedt overleed woensdag in zijn huis in de Zweedse stad Gothenburg. In mei trad hij voor het laatst op. Hij leidde toen het San Francisco Symphony Orchestra, al ging het moeizaam.

Blomstedt betrad het podium in een rolstoel en had moeite om de Negende symfonie van Gustav Mahler (tussen 1909 en 1910 gecomponeerd en zijn laatste voltooide symfonie) tot een goed einde te brengen.

Gedurende het derde deel werd het concert enkele minuten stilgelegd. Voor de concerten op de daaropvolgende dagen werd Blomstedt vervangen. Ook zei hij verder alle geplande optredens voor dit jaar af.

Voor volgend jaar had de 99-jarige dirigent nog wel optredens op de agenda staan, zoals een concert met de Wiener Philharmoniker. De dirigent laat vier dochters en zeven kleinkinderen na. Zijn vrouw overleed al in 2003.

Meerderheid vinden voor belastingplan blijft complexe puzzel voor minderheidskabinet

1 week 5 days ago

Het is nog steeds onzeker of het kabinet erin gaat slagen om het belastingplan voor volgend jaar door het parlement te krijgen. Vanavond bleek in de Tweede Kamer dat er waarschijnlijk veel politieke kunstgrepen nodig zijn om een uitweg te vinden. Omdat het minderheidskabinet er niet in slaagde om op voorhand een meerderheid te vinden, hebben nu de fracties het voortouw.

Regeringspartij D66 wil wel met de oppositiepartijen Pro en Volt gaan praten over hun voorstel om de plannen zo te wijzigen dat de belasting op vermogen omhoog gaat, om daarmee de belasting voor werkenden te kunnen verlagen.

Met steun van deze partijen is een meerderheid voor het belastingplan in zowel de Tweede als de Eerste Kamer binnen handbereik. "Ik begrijp de richting", zei D66-Kamerlid Oosterhuis over het voorstel van Pro en Volt.

Maar volgens coalitiepartner VVD is zo'n aanpassing van het belastingplan in strijd met het regeerakkoord. "Het is ondenkbaar dat dit voorstel in deze vorm door één van de coalitiepartijen wordt gesteund", zei VVD-Kamerlid Van Eijk erover. Behalve in strijd met het regeerakkoord is zo'n 'miljonairsbelasting' volgens haar slecht voor het vestigingsklimaat en daarmee slecht voor Nederland.

Het CDA vindt het voorstel van de oppositiepartijen "ver gaan". Kamerlid Van Dijk ziet ook "dat er een aantal punten in zitten die raken aan wat we hebben afgesproken in het coalitieakkoord". Ze kon nog niet zeggen of haar partij het zou kunnen steunen.

Maar haar fractievoorzitter Bontenbal zei gisteren nog dat hij er niet blij mee is dat het kabinet "gokt" op een meerderheid voor het belastingplan. Hij verweet de VVD een te starre houding over belasting op vermogen. In de Tweede Kamer is er nog wel een kleine meerderheid te vinden, maar in de senaat is die nog ver weg.

Bedrijfsoverdracht

In totaal willen Pro en Volt 1,5 miljard euro verschuiven van de belasting op arbeid naar de belasting op vermogen. Een deel daarvan, 180 miljoen euro, moet komen uit het afschaffen van een fiscaal gunstige regeling bij het overdragen van een bedrijf. In het coalitieakkoord van het minderheidskabinet staat juist dat die regeling ongemoeid moet worden gelaten.

Pro-leider Klaver maakte duidelijk dat hij "diep is gegaan" met zijn voorstel. Hij accepteert dat de inkomstenbelasting voor werkenden omhoog gaat, maar met zijn wijzigingsvoorstel is het wel wat minder. "Het is een poging om het eerlijker te maken. Iedereen moet bijdragen, niet alleen de werkenden." Hij is bereid om over de precieze invulling te onderhandelen.

Verdeeld stemmen

Als het voorstel van Pro en Volt zo wordt aangepast dat het niet meer in strijd is met het coalitieakkoord, kan het toch de sleutel zijn tot een oplossing. De coalitiepartijen sluiten namelijk niet uit dat ze verdeeld zullen gaan stemmen, al zei CDA-Kamerlid Van Dijk dat het "zeker niet de intentie" is.

Bij de stemmingen wordt er eerst gestemd over de wijzigingen die de Kamerleden hebben voorgesteld. Als zo'n amendement is aangenomen, maakt het direct onderdeel uit van het belastingplan. Daarna wordt er pas over het hele plan gestemd. Het is mogelijk dat partijen tegen een amendement stemmen, maar wel het uiteindelijke belastingplan steunen.

In de wandelgangen circuleert het scenario dat de VVD tegen het deel van het belastingplan stemt over de hogere vermogensbelasting, maar accepteert dat het voorstel met steun van D66 en CDA toch een meerderheid haalt. Daarmee zouden het belastingplan en de coalitie gered zijn. In het debat gingen de coalitiepartijen niet in op vragen daarover.

De komende dagen kan er nog veel onderhandeld worden en dus veranderen in de plannen. De stemmingen over het belastingplan staan gepland voor volgende week donderdag, 12 november.

Hongarije maakt namen van informanten die burgers bespioneerden openbaar

1 week 5 days ago

Hongarije heeft tienduizenden documenten van de geheime politie uit de communistische tijd openbaar gemaakt. In die documenten staan onder meer namen, aliassen en andere gegevens van bijna 60.000 voormalige informanten die tijdens het bewind burgers bespioneerden.

Met het openbaar maken van de documenten hoopt de Hongaarse regering dat het land in het reine komt met zijn verleden.

Tussen 1945 en 1989 maakte de geheime politie in Hongarije gebruik van informanten om de bevolking in de gaten te houden.

De informanten moesten op zoek gaan naar dissidenten of anderen die zich verzetten tegen het regime en ze aangeven. Dit konden ook familieleden, vrienden of collega's zijn.

Intellectuelen en sporters

Sommige informanten werden gechanteerd om hun omgeving te bespioneren. Bijvoorbeeld omdat de geheime politie gevoelige informatie over ze had. Anderen werden met beloftes overgehaald om het werk te doen, zoals het krijgen van bepaalde medische zorg of een toelating tot een universiteit.

De geheime politie rekruteerde onder meer mensen die contacten in het buitenland hadden, maar ook horecapersoneel, taxichauffeurs en intellectuelen en sporters.

Trauma

De regering heeft een website gelanceerd waarop alle Hongaren vanaf vandaag informatie kunnen opzoeken over informanten. Premier Magyar heeft zijn landgenoten gevraagd om "waardig en menselijk" om te gaan met de vrijgegeven documenten.

"Veel families zullen geconfronteerd worden met pijnlijke informatie, vaak over een inmiddels overleden familielid", zei Magyar op een persconferentie. "Het is onmogelijk om een trauma te verwerken zonder het gesprek aan te gaan en vragen te stellen."

De gedigitaliseerde documenten in de database melden behalve de echte naam en de codenaam van een informant ook onder meer de geboortedatum, het adres en de naam van de moeder. Ook wordt beschreven waarom, volgens de geheime dienst, een informant is gerekruteerd.

Niet alle informatie is openbaar. Sommige delen zijn zwartgelakt omdat ze privacygevoelig zijn. Het gaat bijvoorbeeld om beschrijvingen van de geheime dienst over iemands gezondheidstoestand en seksuele geaardheid.

De database is niet volledig. Sommige documenten zijn tijdens de Hongaarse Opstand van 1956 tegen het communistisch bewind en in de jaren 80 verloren gegaan of vernietigd.

Verkiezingsbelofte

Met het openbaar maken van de documenten heeft Magyar een halfjaar na zijn verkiezingswinst een van zijn beloftes ingelost. Na de val van het communisme in 1989 ontbrak het lange tijd aan politieke wil om de stukken te publiceren.

Volgend jaar februari zullen naar verwachting de gegevens van zo'n 25.000 gerekruteerde mensen openbaar worden gemaakt.

Wereldgezondheidsorganisatie staat gebruik van twee nieuwe ebolavaccins toe

1 week 5 days ago

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft twee nieuwe ebolavaccins goedgekeurd, die nu kunnen worden gebruikt bij de grootschalige ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo. Er is groen licht gegeven om de vaccinaties te gaan testen binnen de besmettingshaarden in het land.

De twee vaccinaties zijn de eerste middelen die specifiek ontwikkeld zijn voor de dodelijke Bundibugyo-variant van het virus, die sinds mei om zich heen grijpt in het land.

Het eerste vaccin heet 'ChAdOx1' en is ontwikkeld door de Universiteit van Oxford en het Serum Institute of India. Het tweede vaccin genaamd 'mRNA-1469' werd ontwikkeld door de farmaceut Moderna.

Strenge protocollen

De vaccins hebben dierproeven en testfases op kleine groepen mensen goed doorstaan. Daarin werden voornamelijk de veiligheid en eventuele bijwerkingen getest; er is nog niet gebleken of de vaccins een epidemie kunnen stoppen.

Onafhankelijke experts hebben de eerste testresultaten bekeken en de WHO aangeraden om de middelen te gaan testen in Congo. Zo moet duidelijk worden of de vaccins ook effectief zijn op grote schaal.

De vaccins hebben nog niet alle benodigde tests doorlopen om op de markt te mogen worden gebracht. De middelen mogen nu op basis van strenge internationale protocollen worden getest.

Vaccin voor andere variant

Om het ebolavirus in Congo te bestrijden wordt een ander vaccin al volop gebruikt. Het Ervebo-vaccin is volledig goedgekeurd, maar werd ontwikkeld voor een andere ebola-variant: het Zaïre-ebolavirus. Het is nog onzeker of Ervebo voldoende bescherming biedt tegen de nieuwe variant.

Toch mag Ervebo worden gebruikt omdat er sprake is van een noodsituatie. Er is sprake van de op één na grootste ebola-uitbraak ooit. Die heeft in Congo inmiddels aan 5000 mensen het leven gekost. Er raakten tot nu toe meer dan 10.000 mensen besmet.

De WHO heeft duizenden doses van de nieuwe vaccins toegewezen aan Congo. Zorgmedewerkers en directe contacten van patiënten worden gevaccineerd in de hoop de verspreiding af te remmen.

Ringvaccinatiestrategie

In het land wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde ringvaccinatiestrategie, een methode om de verspreiding van een virus in te dammen zonder een hele bevolking te hoeven vaccineren.

Het idee is dat alle mensen in de sociale kring van een ebolapatiënt worden geïdentificeerd, evenals de contacten van deze mensen. Beide groepen (ringen) worden gevaccineerd. Als iemand uit de zogenaamde eerste ring besmet raakt, kan diegene het virus niet verder verspreiden omdat de mensen om hem heen, de zogenaamde tweede ring, al immuun zijn.

Naast vaccinaties worden er ook verschillende soorten behandelingen en medicijnen getest. Zo is het middel 'MBP134' effectief gebleken bij alle ebola-varianten en wordt er gekeken naar virusremmers die mogelijk de overlevingskans van patiënten verhogen.

Nog niet in beeld

Uit de besmettingscijfers blijkt dat slechts een kwart van de nieuwe gevallen in contact stond met andere patiënten. Dat betekent dat het overgrote deel van de nieuwe patiënten besmet raakte door mensen die nog niet in beeld waren bij hulpverleners.

Ondanks dat de zorgen groot zijn, neemt het aantal gevallen niet exponentieel toe. De afgelopen tijd werden er wekelijks zo'n 400 tot 500 nieuwe besmettingen geregistreerd.

Van Oekraïne tot Iran: overwinning Democraten zal wereldwijd impact hebben

1 week 6 days ago

De klinkende verkiezingsoverwinning van de Democraten bij de Congresverkiezingen zal niet alleen in de VS, maar ook in het buitenland veel teweegbrengen. Zo'n drastische omkering van de machtsverhoudingen in Washington kan niet onopgemerkt blijven in landen als Oekraïne, Iran en Israël.

Het verschil wordt pas duidelijk nadat de nieuw gekozen Amerikaanse Congresleden echt beginnen. Dat gebeurt op 3 januari. Dan nemen de verkiezingswinnaars in het Capitool machtige posities in: het Huis van Afgevaardigden, de Senaat en ook de invloedrijke buitenland- en inlichtingencommissies in het Congres krijgen naar verwachting allemaal Democratische voorzitters.

Trump wordt dan ook wat de Amerikanen een lame duck noemen: een vleugellamme president. Hij zal niet langer de comfortabele verhouding met een meewerkende Republikeinse meerderheid in het Congres hebben. De Democraten zullen waarschijnlijk dwars voor zijn politieke agenda voor het binnenland gaan liggen en vice versa. Een politieke impasse dreigt.

Nog steeds veel macht

Het is een bekend patroon in de Amerikaanse politiek dat een vleugellamme president zijn aandacht verlegt naar buitenlandbeleid. Dat wordt vaak gezien als een poging van de president om zijn politieke nalatenschap te smeden tijdens zijn laatste twee jaar in het Witte Huis.

De Amerikaanse grondwet geeft de president namelijk veel macht op het gebied van buitenlandbeleid - macht waar Trump al veel gebruik van heeft gemaakt, bijvoorbeeld door Iran aan te vallen en veel landen hoge handelstarieven op te leggen. Wat kan het Congres daartegen doen? En wat gaat het buitenland ervan merken?

Oekraïne en Rusland

Dit voorjaar zette Trump vrijwel alle financiële en militaire hulp aan Oekraïne stop, waardoor het land zich niet kan verdedigen tegen de Russische raketten en drones die daar dagelijks slachtoffers maken.

En vorige maand hief Trump de Amerikaanse sancties op tegen Russische diesel, naar eigen zeggen om iets te doen tegen de hoge brandstofprijzen in de VS. De stap was zeer tegen de zin van Oekraïne, omdat de dieselverkoop de Russische oorlogskas spekt.

Veel Congresleden - ook veel Republikeinen - zijn boos over Trumps koers richting Moskou en Kyiv. Het Congres zou met een nieuwe wet hulp aan Oekraïne kunnen hervatten en de import van Russische brandstof kunnen stoppen. Meerdere Republikeinen in het huidige Congres zijn daar ook uitgesproken voorstander van.

Ook in het nieuwe parlement zullen Republikeinen zich daar wellicht bij aansluiten, al was het maar om zich te distantiëren van Trumps warme banden met Poetin. Halen de voorstanders van zo'n wet een twee derde-meerderheid in zowel het Huis als de Senaat, dan kan Trump de hervatting van hulp aan Oekraïne niet eens met een veto tegenhouden.

Iran

"We moeten de oorlog in Iran meteen stoppen", zei de gedoodverfde Democratische voorzitter van het nieuwe Congres, Hakeem Jeffries, tegen CNN. Trump vroeg geen toestemming van het Congres om de oorlog in Iran te beginnen, ook al is dat formeel verplicht.

In de maanden daarna diende de Democratische minderheid in het Congres meerdere resolutievoorstellen in om hem terug te fluiten. Eén daarvan is met steun van enkele Republikeinen aangenomen, maar vervolgens genegeerd door Trump.

De nieuwe Democratische meerderheid in beide kamers heeft de macht om de defensie-uitgaven in te perken. Daarmee kunnen ze enige grip krijgen op de oorlog tegen Iran.

Ondanks de ferme taal van Democraat Jeffries kan het Congres de oorlog niet eigenhandig beëindigen. Wel kunnen de Democraten Trump ervan weerhouden op grote schaal te escaleren door er simpelweg geen geld voor vrij te maken. De vraag is of de Democraten dat zullen doen.

Want Iran lijkt vastbesloten om de Straat van Hormuz in zijn greep te houden en daarmee de gas- en olieprijzen op de wereldmarkt hoog te houden. Dat pleit voor voortzetting van de oorlog, zullen sommige Congresleden misschien denken.

Een Amerikaanse capitulatie daar zou zich ook tegen de Democraten kunnen keren. Er bestaat dus een kans dat Trump het Congres nog voor zich weet te winnen op dit punt.

Israël

Vooral door het genocidaal geweld in Gaza en de warme banden tussen Trump en premier Netanyahu is de steun voor Israël onder de Democraten sterk gedaald. Onder hun leiding zou het Congres de miljarden aan Amerikaanse militaire hulp aan Israël kunnen stopzetten.

Vlak voor de verkiezingen beloofde Trump zelf om dat te doen, vanaf begin volgend jaar. Hij zei dat Israël die hulp niet nodig heeft en voortaan kan betalen voor Amerikaanse wapens.

Het was een poging te elfder ure om de Democraten de wind uit de zeilen te nemen en kwam te laat om het verschil te maken. Maar met die uitspraak op zak wordt het in het Congres wellicht nog makkelijker om de rechtstreekse hulp aan Israël aan banden te leggen.

Aan de andere kant blijven de Democraten diep verdeeld over Israël. Toen de Democraten in het Congres afgelopen zomer voorstelden om de hulp aan Israël stop te zetten, stemde minder dan de helft van hun eigen volksvertegenwoordigers mee. Ook na de verkiezingen zullen er Democraten in het Congres zijn die Israël willen ontzien.

Mogelijk bereiken de Democraten onderling een compromis en nemen ze een minder verreikende maatregel, zoals het stopzetten van de levering van zware bommen aan Israël of het opleggen van sancties aan het land voor de uitbreiding van Joodse nederzettingen op de Westoever.

Humanitaire hulpprogramma's

Trump heeft vorig jaar zo'n 5 miljard dollar aan hulp via USAID stopgezet, waardoor grote buitenlandse hulpprogramma's tegen honger en voor de preventie van ziektes als ebola en aids moesten worden opgedoekt.

Hoewel de Democraten die acties van Trump niet ongedaan kunnen maken en zij USAID geen nieuw leven kunnen inblazen, kunnen ze wel via wetten een deel van de buitenlandse hulp hervatten.

'Organisaties voor mensenrechten breken onder Amerikaanse druk met Strafhof'

1 week 6 days ago

Zeker twintig mensenrechtenorganisaties hebben sinds vorig jaar hun samenwerking met het in Den Haag gevestigde Internationaal Strafhof (ICC) flink ingeperkt of volledig gestaakt.

Dat blijkt uit een rondgang van onderzoeksplatform Investico en het Duitse medium Süddeutsche Zeitung bij honderd organisaties zonder winstoogmerk, in samenwerking met weekblad De Groene Amsterdammer.

Veel ngo's durven niet meer met het Strafhof samen te werken als gevolg van de sancties die de Verenigde Staten in februari vorig jaar aan het Strafhof oplegden. Zo zijn verschillende mensenrechtenorganisaties gestopt met de samenwerking omdat hun contracten met Amerikaanse financiers hen dat verbieden.

Meerdere organisaties zijn in stilte gestopt met hun werk, schrijft Investico. Het gaat onder meer om grote organisaties zoals Human Rights Watch.

Beperkende sancties

Het Strafhof wordt hard geraakt door de sancties, bleek eerder ook uit onderzoek van persbureau AP. De Amerikaanse president Trump stelde die strafmaatregelen in per decreet, nadat het Hof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen onder meer de Israëlische premier Netanyahu, wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

Dat sanctiepakket bestaat uit financiële straffen en visumrestricties voor mensen die het ICC helpen bij het onderzoek naar Amerikaanse burgers en bondgenoten van de VS, zoals Israël.

Door de sancties hebben medewerkers geen toegang meer tot hun eigendommen en tegoeden in de VS, zoals geld dat zij op een Amerikaanse bankrekening hebben staan. Ook mogen zij niets meer van Amerikaanse bedrijven kopen of gebruik maken van hun diensten.

Onlangs deed de regering-Trump daar nog een schepje bovenop, met nieuwe financiële maatregelen die grotendeels volgend jaar in moeten gaan. In een videoboodschap zei buitenlandminister Rubio dat de VS "transacties met dit losgeslagen hof" zal verbieden.

Geen bewijsmateriaal, geen onderzoeken

De organisaties met sterke lokale netwerken zijn onmisbaar in het voorbereiden van strafzaken, omdat ze onder meer bewijsmateriaal, ooggetuigenverslagen en nieuwe bewijsvormen leveren waarmee het Hof verder kan. Ook zijn zij vaak als eerste ter plaatse en kunnen ze ook specialistische expertise delen over lokale wetgeving.

"Ze zijn een erg belangrijk deel van ons werk", zegt voormalig hoofdaanklager Fatou Bensouda tegen Investico. "Ze onderzoeken niet voor ons, maar voorzien ons wel van tips, waardoor we manieren kunnen vinden om bewijs te staven."

Bensouda werkte tot 2021 voor het ICC en werd zelf geraakt door Amerikaanse sancties toen zij in 2020 op een zwarte lijst werd gezet.

Wat doet het Internationaal Strafhof?

Het Internationaal Strafhof onderzoekt, vervolgt en berecht personen die worden beschuldigd van mensenrechtenschendingen en dient als aanvulling op de nationale rechtbanken van aangesloten landen. Het hof doet onder meer onderzoek naar genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

Alle landen in de Europese Unie zijn verplicht om besluiten van het Strafhof uit te voeren, vanwege het Statuut van Rome. Het hof wordt niet door alle landen in de wereld erkend. Zo erkennen onder meer de Verenigde Staten, Israël, Rusland en Iran het hof niet.

Mogelijk ligt het aantal organisaties dat de samenwerking heeft gestopt hoger. Volgens Investico weigeren veel ngo's openlijk met journalisten over de gevolgen van de sancties te spreken.

Een aantal organisaties deed dat wel. Zo laat Save the Children Nederland weten moeite te hebben met het vinden van een nieuwe vorm van samenwerking. Het platform Forensic Architecture zegt de werkrelatie met het ICC te heroverwegen.

Vrees voor meer sancties

Ook onderzoeken die op het eerste oog niets met de Verenigde Staten of Israël te maken hebben worden daarbij geraakt. "Zo werd het een Europese organisatie, die onderzoeken in Oost-Afrika, het Midden-Oosten en Oekraïne doet, door een Amerikaanse donateur verboden om zijn geld te gebruiken ten behoeve van het Strafhof", schrijft Investico.

Ook Europese organisaties die niet direct onder de sancties vallen, hebben de samenwerking gestaakt. "Het risico om zelf gesanctioneerd te worden, en dat daarmee al ons andere werk in gevaar komt, kunnen we niet accepteren", vertelt een Duitse ngo aan de onderzoekers.

Drie mannen de cel in voor miljoenenfraude met valse retourzendingen bij Amazon

1 week 6 days ago

Twee mannen van 30 en 32 jaar uit Hoogeveen en een man van 34 jaar uit Emmer-Compascuum zijn door de rechtbank in Assen veroordeeld tot een celstraf, omdat zij webwinkel Amazon hebben opgelicht. De drie hebben miljoenen buitgemaakt met valse retourzendingen.

Dat deden de mannen door dure spullen zoals telefoons, smartwatches en andere elektronica te bestellen en de pakketjes vervolgens zonder inhoud weer terug te sturen. Ze vulden de dozen met waardeloze materialen, die overeenkwamen met het gewicht van de oorspronkelijke zending. Daardoor verwerkte Amazon het als een retour en keerden ze het aankoopbedrag uit.

Per toeval

De politie kwam de drie bij toeval op het spoor. De 30-jarige hoofdverdachte werd begin 2023 gearresteerd in Hoogeveen na een schietpartij. In een loods ontdekten agenten vervolgens drugs en stellingen vol met luxegoederen. Niet veel later werd duidelijk dat vanaf het adres van de man wel heel veel zendingen terug naar Amazon werden gestuurd.

Al snel ontdekte de politie dat hij niet alleen handelde. In het huis van een plaatsgenoot vonden ze meer bewijs van zogenaamde 'refundfraude' in de vorm van contant geld, nog in dozen verpakte goederen, telefoons, computers en verzendlabels.

Ook de man uit Emmer-Compascuum bleek accounts bij de webwinkel te hebben waarmee veel spullen zijn besteld en geretourneerd. Daarnaast had hij geldtelmachines, verzendcodes, lege enveloppen, geodriehoeken en een barcodescanner in huis.

Eis van 2,5 miljoen

De man uit Hoogeveen kreeg een gevangenisstraf van bijna drie jaar (35 maanden) opgelegd. Zijn 32-jarige plaatsgenoot moet 20 maanden de cel in. De man uit Emmer-Compascuum kreeg een straf van 10 maanden, waarvan 5 voorwaardelijk. Daarnaast moet hij 480 uur aan taakstraf uitvoeren.

Daarnaast eist Amazon een schadevergoeding van in totaal zo'n 2,5 miljoen dollar van de drie fraudeurs, meldt RTV Drenthe. De multinational kan daarvoor nog naar de burgerlijke rechter.

Tot 30 procent minder veehouderijen verwacht als gevolg van stikstofplannen

1 week 6 days ago

Meer dieren per bedrijf, 10 tot 30 procent minder veehouderijen in Nederland en een landbouwsector die beter in balans is met wat ons land kan dragen. Daartoe leiden de stikstofplannen van minister Van Essen van Landbouw, verwachten Wageningse onderzoekers. Ook stellen ze dat de plannen de voedselzekerheid niet in gevaar brengen.

"Het stikstofpakket is zeer ingrijpend voor de betrokken boerenfamilies", benadrukt hoofdonderzoeker Petra Berkhout van de Wageningen Universiteit direct. "Tegelijkertijd is krimp van de veehouderij nodig om natuur- en milieudoelen te halen en is het cruciaal dat overheden weer vergunningen kunnen verlenen. Als een deel van de veehouders stopt, biedt dat bovendien ruimte en kansen voor de veehouders die doorgaan."

Berkhout en collega's voerden het onderzoek uit in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, zoals vaker gebeurt bij vergaande kabinetsplannen. Het onderzoek van de Wageningen Universiteit is een eerste, grove analyse van de economische impact van de stikstofplannen zoals Van Essen die in juni presenteerde op boerenbedrijven.

In die plannen waren veel details niet uitgewerkt en zaten nog veel onzekerheden. In het stikstofwetsvoorstel dat Van Essen gisteren presenteerde, week hij - na een zomer met demonstraties door boeren en intensieve gesprekken met de landbouwsector - op een paar punten af van zijn eerdere plannen, maar het grootse deel is ongewijzigd.

Forse investeringen

Voor melkveehouders zijn de doelen waaraan ze in de toekomst moeten voldoen het meest concreet. Het gaat bijvoorbeeld om de hoeveelheid ammoniak die ze mogen uitstoten en eisen aan de hoeveelheid weiland per koe. In een steekproef bij melkveehouders zagen de onderzoekers dat minder dan 5 procent van de melkveebedrijven nu al voldoet aan de eisen van het kabinet.

Dat betekent dat veel veehouders fors moeten investeren om te voldoen aan wat het kabinet van hen vraagt. Er is weliswaar een stikstoffonds om veehouders daarbij te helpen, maar Berkhout verwacht dat zelfs met die ondersteuning een aanzienlijk deel van de veehouderijen het niet redt, ook in andere sectoren dan de melkveehouderij.

"Als we naar alle sectoren in de veehouderij kijken, verwachten we zonder de stikstofplannen al dat zo'n 10 procent van alle bedrijven tussen nu en 2035 stopt", zegt Berkhout. "Als gevolg van de stikstofplannen verwachten we 10 tot 30 procent extra stoppers in die periode." In totaal gaat het dus naar verwachting om 20 tot 40 procent minder veehouderijen in 2035.

Schaalvergroting

"Of je door kan gaan, hangt af van hoeveel vet je op de botten hebt", zegt Berkhout. Ze verwacht dat grote bedrijven makkelijker overeind blijven, omdat ze meestal meer kunnen investeren. "Vergelijk het met het verduurzamen van je woning. Iemand met een hoger inkomen kan makkelijker een warmtepomp kopen dan iemand die minder verdient."

De stikstofplannen werken schaalvergroting dus verder in de hand, verwachten de onderzoekers. "In 2000 had een melkveebedrijf gemiddeld 51 koeien, nu zijn dat er 114", zegt Berkhout. "Een gemiddelde varkenshouderij heeft 3900 varkens en een gemiddeld pluimveebedrijf 45.000 leghennen. Die aantallen zullen toenemen."

Berkhout ziet schaalvergroting niet per se als iets negatiefs. "Het belangrijkste is dat de veehouderijen aan de wet voldoen en ons eten zo schoon mogelijk produceren. Kosten voor extra milieu-investeringen landen vaak op het erf in plaats van in de prijs van producten. Het is dus best logisch dat boeren meer dieren willen om de kosten terug te verdienen."

Tegelijkertijd betekent dit niet dat alle kleine of middelgrote bedrijven zullen verdwijnen. "Er is altijd een diversiteit aan bedrijven en dat blijft zo", verwacht Berkhout. "Kleine bedrijven zijn vaak al minder intensief of hebben er inkomstenbronnen bij, zoals een boerderijwinkel. Als ze aan de normen voldoen, kunnen ook zulke bedrijven in de toekomst blijven bestaan."

Meer dan we zelf eten

De voedselzekerheid komt door de stikstofplannen niet in gevaar, concluderen de onderzoekers. "De plannen hebben vooral effect op het aantal dieren dat we in Nederland houden. We importeren in Nederland weliswaar wat rundvlees, maar van alle andere dierlijke producten produceren we veel meer dan we zelf opeten", zegt Berkhout.

Met de presentatie van de stikstofplannen gisteren - waarin niet alle details zijn uitgewerkt en dus nog onzekerheden zitten - is dit onderzoek volgens Berkhout niet achterhaald.

"Vooral in de zones rond natuurgebieden kunnen nog zaken veranderen, maar de totale opgave voor de landbouw om de uitstoot van ammoniak met 42 tot 46 procent te verminderen, is niet veranderd. In grote lijnen kloppen onze conclusies dus nog."

Oekraïense onderscheiding voor Melania Trump voor bemiddeling bij bestand in Olesjky

1 week 6 days ago

De Oekraïense president Zelensky heeft de Amerikaanse first lady Melania Trump de hoogste Oekraïense onderscheiding voor vrouwen toegekend. Aanleiding is haar bemiddelende rol bij het tot stand brengen van het bestand van de door Rusland bezette stad Olesjky.

In het Oekraïense presidentiële decreet wordt verwezen naar Trumps "aanzienlijke persoonlijke bijdrage" aan humanitaire steun voor Oekraïne en haar inzet voor Oekraïense kinderen, onder wie kinderen die vanuit door Rusland bezette gebieden zijn gedeporteerd of gedwongen verplaatst.

Langste lokale onderbreking

Trump ontvangt de hoogste graad van de Orde van Vorstin Olha, een onderscheiding die speciaal is bedoeld voor vrouwen. Eerdere ontvangers zijn onder anderen de voormalige voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi en EU-buitenlandchef Kaja Kallas.

Tijdens de zes dagen durende gevechtspauze werden de wapens in de Zuid-Oekraïense stad neergelegd en konden voedsel, medicijnen en andere hulpgoederen de stad bereiken. Het ging om de langste lokale onderbreking van de gevechten sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022.

De meeste mensen uit de stad waren al gevlucht, maar er bevonden zich nog zo'n 1700 mensen in de stad die geen kant op konden. Voor het bestand van start ging, dreigde een hongersnood voor hen. Volgens Trump zijn tijdens het bestand bijna 800 mensen geëvacueerd.

Inwoners van Olesjky waren blij en zichtbaar geëmotioneerd door de evacuatie:

Nadat ze in augustus 2025 een persoonlijke brief aan de Russische president Poetin had gestuurd, kwamen gesprekken op gang over de terugkeer van de kinderen, schrijft The Kyiv Independent. Daarin spoorde ze hem aan om vrede te sluiten, met het oog op de kinderen die daardoor zijn geraakt.

Zowel de Russische als de Oekraïense autoriteiten hebben Melania Trump bedankt voor het tot stand brengen van het staakt-het-vuren, al gaven zij geen nadere toelichting over de aard en omvang van haar betrokkenheid.

Volgens het Witte Huis werkten Melania Trump als "exclusief bemiddelaar" en haar vertegenwoordigers rechtstreeks samen met de Russische en Oekraïense leiding om de voorwaarden voor een lokaal staakt-het-vuren vast te leggen.

Bijna vijf jaar oorlog

De onderscheiding komt op een moment dat Russische aanvallen op Kyiv vandaag urenlange stroom- en waterstoringen hebben veroorzaakt in de Oekraïense hoofdstad. Ook meldt The Kyiv Independent vandaag doelwit te zijn geworden van een Russische cyberaanval. De site is wel nog te bereiken.

Het dodental na een grote aanval op Zaporizja van maandag is opgelopen tot 40. Daarmee gaat het om een van de dodelijkste aanvallen sinds het begin van de oorlog, die inmiddels richting vijf jaar gaat.

Er werden die dag negen bommen gedropt op het gebouw in Komysjoevacha, in de regio Zaporizja, waar humanitaire hulp werd uitgedeeld. Het gebouw fungeerde ook als schuilplaats. Het dorp ligt vlak bij het front.

Morgen reizen Oekraïense en Russische delegaties naar het Witte Huis. Melania Trump zal in de middag een toespraak houden over Olesjky.

Verdachten Tarwekamp: plan ging van stelen bruidsjurken tot brandstichten

1 week 6 days ago

Meer duidelijkheid over wat er precies voorafging aan de verwoestende explosie in een flat aan de Tarwekamp twee jaar geleden. Dat probeerde de rechtbank in Den Haag vanmiddag te krijgen van de vier verdachten die tijdens de eerste zittingsdag werden gehoord. Zes mensen overleefden die explosie niet.

Vanochtend werd de hoofdverdachte Moshtag B. al gehoord door de rechters. B. werd bevraagd over verklaringen van hemzelf, de drie andere verdachten en die van zijn ex-vriendin. Het was haar bruidsmodezaak waarop de aanslag met zwaar vuurwerk en zo'n 175 liter benzine gericht was.

Bezitterig en jaloers

In het verhoor met de hoofdverdachte en de verklaringen van zijn ex-vriendin komt naar voren dat zij zich in de relatie aanvankelijk prettig verwend voelde. Hij nam haar vaak mee uit eten, gaf haar veel cadeaus en een maandelijkse toelage. Later in de relatie werd Moshtag B. bezitterig en jaloers omdat hij dacht dat zijn vriendin vreemdging.

Zo hing hij geregeld rond bij haar woning en haar bruidswinkel en kloonde Moshtag B. haar telefoon, waardoor hij kon meelezen met haar berichten op onder meer sociale media. Ook zou hij haar hebben verboden met andere mannen om te gaan en verplicht hebben een leugendetectortest te ondergaan. Kort nadat zij de relatie uiteindelijk had beëindigd, vond de verwoestende explosie plaats in de bruidsmodezaak op de Tarwekamp.

Maandenlang contact

Dat de hoofdverdachte zich in zijn eer aangetast voelde en haar financieel kapot wilde maken, bleek al eerder uit een reconstructie van NOS. Maar hoe dat precies moest gebeuren, was lang onduidelijk voor de medeverdachten Mourad B., diens neef Ilias B. en Adil A., zo verklaarde het drietal in hun verhoren vandaag.

Uit die verhoren bleek dat ze al maanden voor de uiteindelijke explosie op 7 december contact hadden met de hoofdverdachte. Zo lichtten ze toe hoe ze lange tijd niet precies wisten wat ze moesten gaan doen, en in opdracht van wie. Ze verklaarden dat ze sinds augustus meermaals in verschillende samenstellingen zijn samengekomen om plannen te bespreken.

Mourad B., werd als eerste betrokken door de hoofdverdachte, die hij kende uit Roosendaal. Moshtag B. zou hebben uitgelegd dat hij in opdracht van een organisatie een aanslag wilde plegen bij een bruidsmodezaak.

Van jurken stelen naar brandstichten

Maar wat voor schade ze precies moesten aanrichten bleef lange tijd ongewis en was geregeld onderwerp van gesprek bij de verdachten. Zo beweerde Mourad B. dat het in eerste instantie zou gaan om het stelen van bruidsjurken uit de winkel, om die vervolgens te verkopen. Ook stelden verdachten dat ze schade in de bruidsmodezaak zouden aanrichten door tegels kapot te slaan of verf op de muren aan te brengen.

In het najaar namen de voorbereidingen een vlucht en kochten ze spullen voor het stichten van een brand. Ook deden de verdachten via ChatGPT onderzoek naar welk middel het beste brandt en kochten ze jerrycans. Over hoe veel benzine er precies nodig was, volgde veel discussie.

Daarnaast werd gezocht naar fakkels die het vuur zouden verspreiden en spraken de verdachten over de aanschaf van Cobra's, zwaar illegaal vuurwerk. Die zouden uiteindelijk zijn gekocht door Ilias B. Ook werden setjes zwarte kleding aangeschaft die de verdachten konden dragen bij de aanslag.

170 liter benzine

Die kleding trokken ze voor het eerst aan op 30 november. Toen trof de politie per toeval een witte Ford Transit-bus bij een winkelcentrum in Oosterhout, met daarbij Mourad B. en Ilias B. gekleed in het zwart. Zij stonden daar te wachten op Adil A., die was afgehaakt van de klus. De politie trof de mannen daar met veertien jerrycans met 170 liter benzine. Ondanks vermoedens van een aanslagpoging, werden ze de dag erna vrijgelaten.

Een week later gingen Mourad B. en Ilias B. met nieuwe kleding en jerrycans benzine naar de Tarwekamp, waar ze de ontploffing in de vroege ochtend veroorzaakten. Volgens Moshtag B. wist hij niet dat zij zoveel benzine zouden gebruiken.

Hijzelf was op dat moment in Londen. Hij was zijn ex-vriendin achterna gereisd. Aan het einde van het verhoor vertelde hij hoe hij kennisnam van de aanslag. "Ik werd wakker en het eerste wat ik dacht was: 'is dit de Tarwekamp?'. Pas toen ik haar auto en de luchtfoto zag, wist ik dat het daar was."

Censuur of broodnodige bescherming? Australisch hof toetst verbod sociale media

1 week 6 days ago

Het Australische socialemediaverbod voor kinderen tot 16 jaar is "censuur", "slecht doordacht" en een "ernstige inperking van het politieke debat". Hoewel het een jaar na de invoering inmiddels bekende kritiek is, worden deze argumenten nu voor het eerst bij de hoogste Australische rechtbank van het land voorgelegd.

De Australische regering wordt aangeklaagd door het socialemediaplatform Reddit en de lokale belangengroep Digital Freedom Project, die willen dat het verbod ongrondwettig wordt verklaard.

Het Australische baanbrekende verbod werd in december vorig jaar ingevoerd. Het geldt voor Reddit, Facebook, Instagram, Kick, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube en Twitch. Australië was het eerste land ter wereld dat de socialemediabedrijven op deze manier aan banden legde. Sindsdien hebben steeds meer landen een minimumleeftijd ingevoerd voor het gebruik van de machtige platforms.

Maar al sinds de invoering is er discussie of de wet niet in strijd is met de Australische grondwet. Volgens de aanklagers in deze zaak is de wet in strijd met de vrijheid van politieke meningsuiting.

"Als ik twintig of dertig jaar geleden geboren was, zou het geen probleem zijn om zonder sociale media te leven", zegt de 15-jarige Noah Jones. "Maar nu is sociale media ons moderne dorpsplein. Hier wordt informatie gedeeld, iedereen gebruikt het. Wie er niet op zit, wordt benadeeld", stelt hij in het het Australische televisieprogramma '60 Minutes'. Hij was een van de eisers namens het Digital Freedom Project, maar trok zich terug vanwege de zorg persoonlijk aansprakelijk gesteld te worden als ze de zaak zouden verliezen.

Hooggerechtshof

Afgelopen twee dagen hebben zeven rechters van het Australische Hooggerechtshof zich over de zaak gebogen. Het kan maanden duren voordat er een uitspraak is, tot die tijd blijft het verbod van kracht.

Tijdens de rechtszaak wezen de advocaten van Reddit erop dat zelfs de baas van de Australische internetwaakhond, Julie Inman Grant, in 2021 zei dat een verbod een "bot instrument" was. Daar ging de advocaat van de Australische regering Stephen Lloyd fel op in. "Dit is juist de meest directe manier om de verslavende functies aan te pakken die leiden tot schade voor jongeren onder de 16 jaar", zei hij tijdens de hoorzitting.

Het verbod richt zich op de specifieke ontwerpkenmerken die gebruikers verslaafd maken aan sociale media, zoals het 'oneindig scrollen', 'likes' en het gepersonaliseerde algoritme dat gebruikers zo lang mogelijk probeert vast te houden. Het levert volgens de regering een "reëel risico" op onder meer slaap- en concentratieproblemen, depressie, angstgevoelens en suïcidale gedachten op.

De Australische communicatieminister Anika Wells toonde zich buiten de rechtbank strijdbaar. "We zijn hier om een fundamenteel beginsel van de Australische democratie te verdedigen: het recht van iedere Australiër - en in het bijzonder van ieder Australisch kind - om beschermd te worden", zei ze na afloop van de hoorzitting in Canberra. "We zullen ons verdedigen tegen een aanhoudende ideologische aanval."

'Digitale zorgplicht'

De zaak wordt behandeld terwijl er in het parlement wordt gedebatteerd over een nieuwe wet die de socialemediabedrijven nog verder aan banden moet leggen. Over de wet voor een 'digitale zorgplicht' wordt binnenkort gestemd. De regering wil weer een wereldwijde voortrekkersrol op zich nemen door de gepersonaliseerde algoritmes aan banden te leggen. Gebruikers moeten de mogelijkheid krijgen om deze uit te zetten. Ook worden socialemediabedrijven verplicht om schadelijke content te verwijderen en kinderen te beschermen tegen cyberpesten, het verheerlijken van eetstoornissen en geweld.

Kritiek op de vergaande maatregelen van de Australische regering is er niet alleen vanwege de mogelijke inperking van de vrijheid van meningsuiting. Ook is het de vraag of deze wetten überhaupt hun doel bereiken. Bijna een jaar na de invoering van het verbod is er voor Australische kinderen maar weinig veranderd. Volgens onderzoek zit ruim 85 procent van de jongeren jonger dan zestien jaar nog altijd op sociale media.

Hoewel sinds het ingaan van het verbod ruim vijf miljoen accounts verwijderd of beperkt zijn, is het duidelijk dat getroffen gebruikers zonder veel moeite een nieuw account kunnen aanmaken. Het liegen over de leeftijd is meestal voldoende om door de gezichtsscans en checks heen te komen.

Onlangs verhoogde de regering daarom de maximale boete van 45 miljoen Australische dollar naar 99 miljoen Australische dollar, omgerekend zo'n 60 miljoen euro. Ook mag de internetwaakhond, de zogeheten eSafety Commissioner, de techbedrijven dwingen om bewijs te leveren van maatregelen die ze hebben genomen om te voorkomen dat tieners onder de 16 jaar een account aanmaken. Boetes zijn nog niet uitgedeeld.

Franse bloedbanken ontsnappen aan schade na cyberaanval op koelinstallaties

1 week 6 days ago

Bij drie Franse bloedbanken is begin deze week via een cyberaanval geprobeerd de temperatuur van koelinstallaties te verhogen. Het gebeurde op dezelfde dag dat koelinstallaties van winkels in vier Europese landen werden gehackt, van de Carrefour in België tot de Coop in Zweden.

De aanval op de bloedbanken werd echter verijdeld voordat schade kon ontstaan, waardoor geen bloed verloren is gegaan. Of er een verband is tussen de twee hacks, wordt nu door de Franse autoriteiten uitgezocht.

Alarm slaan

De Franse bloedleverancier Établissement français du sang (EFS) bevestigt dat op maandag bij drie opslaglocaties voor bloedplasma de ingestelde temperatuur- en ontdooidrempels tot extreem hoge temperaturen werden verhoogd. Op welke plekken er in Frankrijk werd ingebroken, is niet duidelijk.

"Er zijn geen gevolgen voor de gezondheid vastgesteld en er zijn geen bloedproducten verloren gegaan", meldt de organisatie. De aanval was gericht op een leverancier van koelapparatuur die op de locaties wordt gebruikt. Bewakings- en alarmsystemen sloegen tijdig alarm, waardoor personeel kon ingrijpen.

De leverancier van koelapparatuur laat in een verklaring weten op de hoogte te zijn van het incident. "De kwetsbaarheid waarover in de media wordt bericht, heeft betrekking op een onderdeel van een externe leverancier en viel buiten onze directe controle."

Zakken plasma

De Franse weekkrant Le Canard Enchaîné berichtte als eerste over de cyberaanval. Het satirische onderzoeksblad meldt dat de temperatuur van de opslagruimtes, die normaal op min 30 graden Celsius staat ingesteld, opliep tot 110 graden Celsius.

EFS bevestigt tegenover Franse media de exacte temperatuur niet, maar zei wel dat het ging om "zeer hoge temperaturen."

De opgeslagen zakken plasma waren bestemd voor transfusies en voor de productie van geneesmiddelen. De plasmazakken zijn tijdig verplaatst of veiliggesteld, schrijft EFS. De organisatie had in 2024 127 vaste donorcentra verspreid over Frankrijk. Daarnaast haalt EFS bloed en plasma op via duizenden tijdelijke inzamelpunten.

De organisatie laat weten dat de werkzaamheden van de bloedbanken niet zijn verstoord. De dienstverlening aan patiënten in ziekenhuizen en andere zorginstellingen kan daardoor gewoon doorgaan. Het Franse nationale agentschap voor cyberbeveiliging en het ministerie van Volksgezondheid onderzoeken de zaak.

Het incident volgt op meldingen van supermarkten in verschillende Europese landen waarvan koelkasten en vriezers op afstand werden overgenomen. De temperatuur in de installaties liep volgens berichten op tot wel 70 graden. Daardoor bedierven tonnen voedsel. De schade loopt op tot miljoenen euro's.

Drie weken geleden waren koelkasten en vriezers in honderden supermarkten en zelfstandige winkels in Frankrijk, België en Nederland doelwit van een hack, waaronder de Albert Heijn. Daarbij hadden hackers de koelsystemen ontregeld, met zorgen over de voedselzekerheid als gevolg.

Sommige systemen werden ingesteld op 50 graden. In Frankrijk ging het om honderden winkels van onder meer Intermarché, E.Leclerc, Netto en Coopérative U. Het leek toen vooral te gaan om koelinstallaties van de Deense fabrikant Danfoss.

Podcast De Dag: de problemen van Trump

1 week 6 days ago

De Amerikaanse president Trump is flink afgestraft in de tussentijdse verkiezingen, de midterms. De Democraten krijgen door de blauwe tsunami nu zowel een meerderheid in het Huis als de Senaat. Wat betekent deze gigantische overwinning van de Democraten voor Donald Trump?

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Amerikakenner en jurist Kenneth Manusama legt in podcast De Dag uit wat de Democraten kunnen met die meerderheid. Want de wensen zijn duidelijk: Amerika moet betaalbaarder worden, de Iran-oorlog moet stoppen en de inzet van ICE-agenten moet veranderen. President Trump dreigde direct om z'n veto in te zetten, als het volgens hem de verkeerde kant op gaat. Maar Trump moet ook oppassen dat de Republikeinse partij wel achter hem blijft staan.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Rosanne Sies

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Hormoonverstorend bestrijdingsmiddel wordt verboden

1 week 6 days ago

Een veelgebruikt bestrijdingsmiddel met een hormoonverstorende stof mag niet meer worden gebruikt. Dat heeft het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) besloten.

Het gaat om de schimmelbestrijder Pitcher van de producent Adama die veel in de land- en tuinbouw wordt gebruikt. Dit product bevat de stof fludioxonil, die schadelijk is voor mensen, dieren en natuur.

21.000 kilo

Fludioxonil is hormoonverstorend, zo concludeerde het Europese Agentschap voor Voedselveiligheid (EFSA) in een onderzoek van 2024. Hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen zijn sinds 2009 in de Europese Unie niet toegestaan.

Het intrekken van het gewasbeschermingsmiddel door Ctgb komt na een rechterlijke uitspraak afgelopen zomer. De rechter oordeelde dat Pitcher niet toegelaten had mogen worden en dat het middel daarom zo snel mogelijk van de markt moet verdwijnen.

Een woordvoerder van Ctgb laat weten dat met de kennis van nu het middel niet zou zijn toegelaten. "Het gebeurt zelden dat de toelating van middelen na een herbeoordeling wordt ingetrokken."

Deze zaak werd aangespannen door milieuorganisatie Pesticide Action Network (PAN). Sjoerd van de Wouw, onderzoeker bij PAN, vindt dat de intrekking "bizar lang" heeft geduurd. "Pas vanaf 2018 wordt beoordeeld of stoffen hormoonverstorend zijn of niet. Maar toen was fludioxonil al toegelaten op de markt en kwam er pas in 2024 een inhoudelijke beoordeling."

De organisatie wijst erop dat er naast Pitcher nog 23 andere bestrijdingsmiddelen met fludioxonil in Nederland worden gebruikt. "Het is een breed gebruikt middel", zegt Van de Wouw.

Een woordvoerder van Ctgb geeft aan dat hormoonverstoring sinds vorig jaar onderdeel is van de beoordeling van middelen. Deze procedure was gericht op Pitcher, zegt de woordvoerder. Daarom heeft de intrekking betrekking op dat specifieke product. "Er wordt bestudeerd wat deze uitspraak betekent voor de toelating van andere producten."

Per jaar wordt zo'n 21.000 kilo fludioxonil in Nederland gebruikt. Bijvoorbeeld bij dompelbehandeling van bloembollen en knollen en bij de teelt van vaste planten en bloemisterijgewassen. "Met name boeren en omwonenden van landbouw worden veel aan dit middel blootgesteld", zegt Van de Wouw.

300 producten

Maar er zijn ook restanten teruggevonden op allerlei groenten en fruit. In een analyse van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is fludioxonil op meer dan 300 van de ruim 2200 geteste producten teruggevonden; van aardappelen en aardbeien tot tomaten en druiven. "Van de hormoonverstorende stoffen wordt fludioxonil het meest op groenten en fruit teruggevonden als restant", zegt Van de Wouw.

"Bij consumptie vormt het vooral een risico voor zwangere vrouwen en jonge kinderen", zegt Van de Wouw. Hij wijst daarbij op een breed scala aan risico's. "Allerlei kankers, parkinson, astma, allergieën en hart- en vaatziekten", zegt Van de Wouw.

De producent van Pitcher is om een reactie gevraagd. "We waren niet direct betrokken bij de rechtszaak tussen PAN en Ctbg. Dus we nemen kennis van de uitspraak en zullen ons daarbij neerleggen", zegt Jan-Willem van der Klugt, bloembollenmanager bij Adama.

Het gebruik van Pitcher is vanaf mei 2027 verboden.

Filipijnse politie bevestigt: kinderporno op apparaten vader Meghan Markle

1 week 6 days ago

Op apparaten van Thomas Markle, de vader van Meghan Markle, staat inderdaad kinderporno. Dat heeft de Filipijnse politie bevestigd na een onderzoek, schrijft South China Morning Post.

Vorige maand schreef de Britse krant The Sun dat Meghans broer in het huis van hun vader, op de Filipijnen, op zoek was naar een telefoon. Bij die zoektocht vond Thomas Markle junior een telefoon met daarop een video van 15 minuten met beelden van naakte, jonge meisjes. Later vond hij meer schokkend materiaal.

Markle junior stapte naar de Filipijnse politie en leverde daar drie geheugenkaarten en een mobiele telefoon in. De politie stelde toen een onderzoek in.

De 82-jarige Thomas Markle senior is op dit moment niet op de Filipijnen. Hij verblijft in een verzorgingstehuis in de Verenigde Staten, waar hij herstelt van een beroerte.

Onderzoek in Mexico

Het onderzoek is nog in volle gang, benadrukte de Filipijnse politiechef. Er moet nog worden onderzocht waar de beelden vandaan komen, "wie er verantwoordelijk voor is en of er Filipijnse wetten zijn overtreden".

Ook in Mexico loopt een onderzoek naar Markle senior. Daar werd gisteren een opslagruimte doorzocht waar Markle spullen had staan. De eigenaar van de opslagruimte had gemeld dat Markle al twee jaar geleden was gestopt met het betalen van de huur, maar zijn spullen nog niet had opgehaald.

Bedroefd

Meghan Markle reageerde vorige maand dat ze "diep bedroefd" was over het nieuws dat haar vader kinderporno zou bezitten. "Mijn gedachten gaan uit naar alle kinderen die mogelijk schade hebben ondervonden", liet ze weten via een woordvoerder.

Ook zei ze dat ze hoopt dat mensen nu begrijpen waarom ze al lang geen contact meer heeft met haar vader. Al in 2018 was ze naar eigen zeggen geïnformeerd over "verontrustende en schokkende beschuldigingen jegens mijn vader".