NOS Nieuws - Algemeen

President Trump heeft zijn handtekening gezet onder een wet die omvangrijke Amerikaanse sancties tegen Rusland mogelijk maakt. Zo kan Trump landen die veel Russische brandstoffen inkopen importheffingen opleggen tot 100 procent. Ook krijgen hoge Russische functionarissen te maken met nog meer beperkingen en moet de Russische schaduwvloot het lastiger krijgen.

Doel is om landen als China en India zover te krijgen dat zij hun olie en gas elders gaan inkopen en er minder geld naar de Russische schatkist vloeit voor de oorlog in Oekraïne. De sancties zijn ook gericht tegen Russische tankers die energievoorraden ondanks handelsbeperkingen nog naar allerlei plekken in de wereld weten te krijgen.

Het sanctiepakket wordt gezien als de meest vergaande vorm van Amerikaanse steun aan Oekraïne sinds Trumps terugkeer in het Witte Huis. Een jaar geleden gaf Trump ook groen licht voor sancties tegen Rusland, maar die waren enkel gericht tegen Russische oliemaatschappijen. Tot grote financiële steunpakketten voor Oekraïne, zoals onder de vorige regering, komt het onder Trump niet.

Veel Democraten tegen

Het nieuwe sanctiepakket kwam tot stand op initiatief van de pas overleden Republikeinse senator Lindsey Graham, die gold als bondgenoot van Trump én steunpilaar voor Oekraïne. Kort voor zijn dood was hij nog in Kyiv voor overleg met president Zelensky. Die woonde in juli Grahams uitvaart bij in de VS en drukte Amerikaanse politici daarna op het hart akkoord te gaan met de wet.

Die steun kwam er: de Senaat stemde vorige maand in met het naar Graham vernoemde wetsvoorstel, het Huis van Afgevaardigden volgde deze week. Bij de stemming voegden tientallen Democraten zich bij de Republikeinen, waarmee zij ingingen tegen de partijlijn. Tegenstanders van de wet vrezen dat Trump de heffingen willekeurig zal inzetten, met hogere consumentenprijzen tot gevolg.

Zelensky sprak na de ondertekening van de sanctiewet zijn dank uit aan president Trump en "alle Senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden die hun steun hebben betuigd". Hij spreekt van "uiterst belangrijke wetgeving". "De beste manier om Lindsey te eren, is door de bepalingen van deze wet volledig en voortvarend uit te voeren."

Honderd jaar na zijn geboorte gaat in zijn geboortestad Osnabrück een opera in première over Peter van Pels, de onderduiker uit het Achterhuis. Het muziekstuk moet laten zien dat hij meer was dan alleen het eerste vriendje van Anne Frank. "De uitdaging was om hem zijn eigen stem te geven."

"Peter van Pels is een beroemd figuur dankzij het dagboek, maar weinig mensen weten dat hij uit Osnabrück komt", zegt initiatiefnemer Ulrich Mokrüsch, artistiek directeur van het Theater Osnabrück. "Zelfs in de stad zelf weten maar weinig mensen dat."

Peter van Pels werd er in 1926 geboren, 80 kilometer van de grens met Nederland. Uit angst voor het opkomende nazisme verhuisde het Joodse gezin in 1937 naar Amsterdam, waar zijn vader Hermann voor Otto Frank ging werken. In 1942 doken ze samen met de Franks en tandarts Fritz Pfeffer onder in het Achterhuis aan de Prinsengracht.

Einde in Mauthausen

De opera gaat expres verder dan alleen het stuk dat door Anne Frank werd vastgelegd. Een fictief verhaal, omdat er nauwelijks details over zijn leven voor en na het Achterhuis bekend zijn. Zo bestaat er maar één foto uit zijn tijd in Amsterdam.

"Het was belangrijk voor ons om een breder verhaal te vertellen dan alleen dat uit het dagboek. Dat is het cruciale verschil: het is het hele verhaal, van Osnabrück, via zijn onderduikadres in Amsterdam helemaal tot Auschwitz en Mauthausen, tot aan zijn dood."

Peter van Pels overleed aan alle ontberingen die hij had meegemaakt op 10 mei 1945, vijf dagen na de bevrijding van het concentratiekamp. Zijn ouders waren al maanden eerder door de nazi's vermoord. Anne's vader Otto was de enige van de acht onderduikers die de oorlog overleefde.

Opera is volgens Mokrüsch de ideale kunstvorm om dit tragische verhaal te vertellen. "De grootsheid en schoonheid van deze vertelvorm doen recht aan de omvang van het onderwerp", meent hij. "Het is niet een saaie geschiedenisles die je uit morele verplichting moet doorstaan omdat het zo belangrijk is. Het is ook gewoon een fijne avond theater."

Hij heeft dan ook 2000 schoolkinderen uit de stad uitgenodigd om langs te komen, zodat ook zij bekend raken met het verhaal en de bredere context. "15-jarigen, net zoals hij was", zegt Mokrüsch, die hoopt dat ze zich herkennen in Peters zoektocht naar een eigen identiteit.

"Dit was natuurlijk ook een normaal tienerleven", vult hij aan. "We willen de mensen van wie de levens verwoest werden laten zien als meer dan alleen slachtoffers." De bewoners van het Achterhuis waren volgens hem ook slechts "heel normale mensen in vreselijke tijden". "We hebben het voorrecht op te groeien in totaal andere tijden."

Toch klinken de echo's van het verleden steeds luider door, nu in Duitsland de radicaal-rechtse AfD zo succesvol is. Mokrüsch noemt het fortuinlijk dat het stuk daarmee ook actueel is geworden. "We hadden niet kunnen bevroeden dat dit verhaal, over hoe om te gaan met de herinneringscultuur, steeds belangrijker zou worden."

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Goedemorgen! In Den Haag en Utrecht staan demonstraties gepland en op de Ginkelse Heide bij Ede wordt Operatie Market Garden herdacht.

Eerst het weer: vandaag heeft bewolking de overhand en vooral in het noorden en midden van het land valt soms een klein beetje regen. Bij een matige tot krachtige zuidwestenwind wordt het een graad of 21. De komende dagen is het veelal droog met geregeld zon. Daarbij lopen de maxima geleidelijk weer wat op.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De VS en Denemarken zeggen een akkoord te hebben bereikt over de veiligheid van Groenland. Daarmee lijkt er na eerdere dreigementen van president Trump om Groenland desnoods met geweld in te nemen een diplomatieke oplossing gevonden voor het geschil.

Volgens Trump geeft het akkoord de VS "permanente controle over de veiligheid en alle andere behoeften" van Groenland. De Deense premier Frederiksen zegt dat de overeenkomst "de veiligheid in de Arctische en Noord-Atlantische regio versterkt", maar ging niet in op details die Trump noemde in zijn socialemediabericht over het akkoord.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Zes jaar na zijn overlijden heeft de Rotterdamse dichter Jules Deelder een plein gekregen in zijn geliefde stad. Sinds gisteren draagt een plein midden in het centrum de naam J.A. Deelderplein, met als onderschrift 'aucteur'. De markante Deelder noemde zichzelf zo, als samentrekking van acteur en auteur. Hij moest als schrijver gehoord én gezien worden.

Op het plein is ook een beeld van de immer in zwart geklede Deelder onthuld. Zijn dochter is trots dat haar vader nu een eigen plein heeft. "Hij heeft hier flink wat passen liggen op dit plein", zegt ze. De levendige plek past hem goed, vindt ze. "Wat mij betreft moet het plein ook zoveel mogelijk gebruikt worden, al parkeren ze fietsen tegen zijn beeld. Het moet een bruisende plek zijn."

Fijne dag!

Hoeveel verder is het kabinet met de begroting na deze volle politieke week? Politiek duider van Nieuwsuur Arjan Noorlander zet de conclusies op een rij. Volgens hem ging premier Jetten het grootste debat van het jaar in om de problemen niet groter te maken. Dat is gelukt, hij koopt tijd. Maar de vraag is of de grote doorbraken die hij beloofde wel enige kans van slagen hebben, als hij geen keuze maakt tussen links en rechts.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Reageren? Mail naar dedag@nos.nl

Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek

Redactie: Judith van de Hulsbeek

Het Twentekanaal werd deze zomer voor het eerst volledig afgesloten voor de scheepvaart, maar zeer waarschijnlijk niet voor het laatst. De zeer lage waterstand waardoor de afsluiting nodig was, kan rond 2050 iedere twee jaar voorkomen. Dat blijkt uit berekeningen die bij Rijkswaterstaat al zeker twee jaar bekend zijn.

De NOS onderzocht onder meer documenten die werden verstrekt door Rijkswaterstaat. Die stukken hadden openbaar toegankelijk moeten zijn, maar dat waren ze tot nog toe niet.

Het grote probleem zit in de sluizen en gemalen bij het Gelderse Eefde, vlak bij Zutphen. Daar wordt water van de IJssel naar het Twentekanaal gepompt. Dat gemaal werd tien jaar geleden nog voor miljoenen verbouwd, maar bij die verbouwing werd geen rekening gehouden met de lage rivierstanden die we deze zomer hebben gezien.

Het pas gerenoveerde gemaal zou eigenlijk moeten worden afgebroken om plaats te maken voor een geheel nieuw moderner gemaal, blijkt uit een onderzoek dat vier jaar geleden al in opdracht van Rijkswaterstaat werd uitgevoerd. Het huidige gemaal opnieuw renoveren was volgens de onderzoekers nauwelijks een optie. Het zou inefficiënt zijn en lost de problemen niet definitief op.

Klap voor economie

De afsluiting van het Twentekanaal kostte bedrijven deze zomer tientallen miljoenen. Ze konden hun grondstoffen en producten niet meer via het kanaal aan- en afvoeren. Vervoer over de weg is veel duurder of soms zelfs onmogelijk.

Als het Twentekanaal vaker wordt afgesloten, zou dat een enorme klap zijn voor de economie in Oost-Nederland, zegt Anne-Ruth Scheijgrond van het Twentse havenbedrijf. "Het betekent dat voor een groot aantal bedrijven het niet meer interessant is om hier aan het water gevestigd te zijn."

Waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat noemen de situatie rond het gemaal bij Zutphen intern al jaren "niet robuust" en ongewenst. Rijkswaterstaat weet al sinds het zeer droge jaar 2018 dat deze problemen spelen, maar er gebeurde tot nu toe weinig om ze daadwerkelijk op te lossen.

Er volgde onderzoek op onderzoek, maar een concreet plan voor een nieuw gemaal ligt er nog niet. Ook dit jaar kondigde minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) weer een nieuw onderzoek aan, dat twee jaar gaat duren. Pas daarna kan er aan een nieuw gemaal worden gebouwd.

Een woordvoerder van het ministerie van I&W verwacht wel dat het onderzoek dat nu wordt gedaan, het laatste onderzoek zal zijn. "Dit is de laatste stap voordat de schop daadwerkelijk de grond in gaat." Of dat echt gebeurt, is nog wel afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek. Als alles mee zit, zou een nieuw gemaal er in 2033 kunnen staan.

Te laat

Voor de bedrijven in Twente is dat veel te laat, zegt Scheijgrond van het havenbedrijf. "Wat mij betreft hadden we gisteren al moeten beginnen. We weten al sinds 2018 dat dit gemaal niet geschikt is voor deze lage waterstanden, dus dat moet aangepast. We zijn nu veel te lang bezig met onderzoeken en afwachten."

In de tussentijd kost het gebrekkige gemaal elk jaar veel geld. Niet alleen doordat er minder scheepvaart mogelijk is voor bedrijven, maar ook doordat er jaarlijks noodpompen moeten worden aangelegd. Dat kost miljoenen, maar is nodig om het oosten van Nederland toch van water te voorzien.

Rijkswaterstaat liet zowel in 2022 als in 2024 uitrekenen hoe vaak de IJssel in de toekomst te maken zal krijgen met zeer lage rivierstanden. Er waren gunstige scenario's, maar die lijken inmiddels al niet meer realistisch. Met een zomer als die van dit jaar werd in die scenario's geen rekening gehouden.

Klimaatverandering

De ongunstige scenario's voor 2050 lijken nu al uit te komen. Daarin zou het water iedere twee jaar lager komen te staan dan het niveau waarop afgelopen zomer het Twentekanaal werd afgesloten.

Dat de waterstanden in de IJssel steeds verder zakken, is deels het gevolg van klimaatverandering, maar niet alleen. De bodem van de rivier de Waal speelt ook een rol. Die bodem slijt steeds verder uit, waardoor het water in die rivier lager komt te staan. De IJssel is verbonden met de Waal en het waterniveau van die rivier wordt daardoor mee naar beneden getrokken.

Daar komt het opwarmende klimaat bij. Daardoor smelten gletsjers af en valt er in de Alpen in de winter minder sneeuw. In het verleden stroomde veel gesmolten sneeuw in de zomer door de Rijn en de IJssel, die hoeveelheid is minder groot geworden. Ook verdampt er onderweg meer rivierwater door de hogere temperaturen.

Zes jaar na zijn overlijden heeft de Rotterdamse dichter Jules Deelder een plein gekregen in zijn geliefde stad. Sinds gisteren draagt een plein midden in het centrum de naam J.A. Deelderplein.

Het idee om een plein naar Deelder te vernoemen, leefde al langer in Rotterdam, maar kon vanwege de regels nu pas worden uitgevoerd. Een van die richtlijnen is dat iemand niet binnen vijf jaar na zijn of haar overlijden in aanmerking komt voor een straatnaam. "Dat geldt helaas ook voor Jules Deelder natuurlijk", zegt Thijs Bijpost, secretaris van de Straatnamen- en Gedenktekencommissie, tegen Rijnmond.

Het plein had jarenlang geen naam. Volgens Bijpost past de locatie goed bij de dichter. "Vanwege de nabijheid van zijn woning en omdat het dicht bij zijn stamcafé Ari is, natuurlijk."

'Liever een plein dan een straat'

De dochter van Deelder, Ari Deelder, is trots dat haar vader nu een eigen plein heeft. "Hij heeft hier flink wat passen liggen op dit plein", zegt ze. "Jules waardeerde het enorm als mensen zijn werk lazen. Hij heeft nooit geleefd met de gedachte dat ze later een plein naar hem zouden vernoemen, al zei hij al in 1984 dat hij liever een plein dan een straat kreeg."

Ook is er een beeld onthuld dat op het plein staat. Ari Deelder: "Wat mij betreft moet het plein ook zoveel mogelijk gebruikt worden, al parkeren ze fietsen tegen zijn beeld. Het moet een bruisende plek zijn."

Jules Deelder overleed in december 2019 op 75-jarige leeftijd na een kort ziekbed.

Vannacht is een persoon aangereden op de A2 bij Maastricht. Diegene wordt ervan verdacht kort daarvoor een auto in brand te hebben gestoken.

De politie kreeg rond 01.00 uur een melding van een voertuigbrand op de Kasteel Hillenraadweg in Maastricht die pal aan de A2 ligt. Agenten troffen daar een auto aan die nog in brand stond.

Getuigen en omwonenden vertelden de politie dat de verdachten na de brandstichting te voet waren gevlucht in de richting van de A2. Kort daarna vond op de snelweg een aanrijding plaats. Een personenauto botste daar op een overstekende voetganger. Later bleek dat deze voetganger betrokken zou zijn geweest bij de brandstichting.

De man was aanspreekbaar en is naar een ziekenhuis overgebracht, meldt de politie.

De politie is nog op zoek naar twee andere personen die worden verdacht van betrokkenheid bij de brandstichting. De A2-tunnel richting het zuiden is afgesloten voor politieonderzoek.

Sinds gisterochtend kunnen Russische kiezers naar de stembus om een nieuw Lagerhuis te kiezen, de Staatsdoema. Voor het eerst doen ook de door Rusland geannexeerde gebiedsdelen van Oekraïne mee aan deze verkiezingen. De stemming is uitgesmeerd over drie dagen. President Vladimir Poetin maande in zijn traditionele televisietoespraak aan de vooravond van de verkiezingen de burgers vooral te gaan stemmen. "Ik ben ervan overtuigd, dat met uw steun en vertrouwen de allerbeste kandidaten zullen winnen. Echte patriotten van Rusland," aldus Poetin.

Poetin rekent op een klinkende overwinning voor de Kremlinpartij Verenigd Rusland, die moet aantonen dat de Russische bevolking zijn 'speciale militaire operatie' in Oekraïne volmondig blijft steunen. De cijfers moeten uitstijgen boven het resultaat van vijf jaar geleden. Toen behaalde de partij volgens de officiële uitslag iets minder dan de helft van de stemmen. Maar net als in voorgaande decennia was bij die verkiezingen sprake van aantoonbaar grootschalige fraude. Onafhankelijk toezicht op de verkiezingen is vrijwel afwezig.

De Staatsdoema telt 450 zetels, waarvan er momenteel 324 in handen zijn van Verenigd Rusland. De overige zetels zijn verdeeld over vier andere partijen, waaronder de Communistische Partij. Formeel zijn die partijen in oppositie tegen de regeringspartij, maar in werkelijkheid staan zij schouder aan schouder in hun steun voor de Kremlinpolitiek. Veel wetsontwerpen worden unaniem aangenomen, zonder een enkele tegenstem.

Snakken naar vrede

In de aanloop naar de verkiezingen blijkt uit opiniepeilingen dat steeds meer Russen snakken naar vrede. Een kwart tot een derde van de ondervraagden vindt dat het land op de verkeerde weg is. De voortdurende Oekraïense droneaanvallen op doelen ver in Rusland, zoals olieraffinaderijen en magazijnen van Russische internetwinkels, hebben hun uitwerking niet gemist.

Vele tienduizenden Russische reizigers hebben last ondervonden van de aanvallen, doordat vliegvelden werden stilgelegd en vluchten afgelast of omgeleid. Ook is er groeiende onrust over een mogelijke op handen zijnde mobilisatie na de verkiezingen. Een 'gedeeltelijke mobilisatie' werd al eens afgekondigd in het najaar van 2022, wat toen leidde tot grote onrust in de samenleving en een exodus van honderdduizenden mannen.

De verkiezingen van 2026 zijn vanaf de eerste dag gekenmerkt door opmerkelijke incidenten. Meermalen kwamen kandidaten voor live uitgezonden televisiedebatten helemaal niet opdagen, wat bizarre beelden opleverde. Maar veruit het grootste schandaal was de uitsluiting van deelname van de links-liberale oppositiepartij Jabloko, die zich profileerde als de enige partij die zich verzette tegen het militaire optreden in Oekraïne.

Jabloko werd op 29 juli door de kiescommissie geregistreerd en kreeg op het stembiljet nummer twee. Maar nog geen twee weken later trok het Russische hooggerechtshof de registratie weer in, na een klacht van een nationalistische partij. Volgens Jabloko was dat een reactie op de snel groeiende populariteit van de partij. Het programma van Jabloko telt slechts 43 woorden, waarin wordt opgeroepen tot een staakt-het-vuren en een eind aan censuur, internetblokkades, angst en repressie.

Kandidaten gedwarsboomd

Individuele kandidaten van Jabloko doen nog wel mee aan de verkiezingen, maar zij worden op alle mogelijke manieren gedwarsboomd. Sommigen zijn aangehouden, of kregen een oproep voor het leger. Jabloko is een van Ruslands oudste partijen, maar al meer dan twintig jaar niet meer vertegenwoordigd in het parlement. Verschillende peilingen sinds de zomer laten zien dat het aantal Russen dat op Jabloko wil stemmen fors is toegenomen en dat de partij voor het eerst in decennia de kiesdrempel van 5 procent met gemak zou halen.

Volgens Jabloko-oprichter Grigori Javlinski zou de partij zelfs kunnen rekenen op 25 procent en daarmee de tweede partij zijn na Verenigd Rusland. Javlinski zag de doemaverkiezingen eerst en vooral als een referendum. "We wilden de burgers vragen wat ze denken over vrijheid, over leven zonder angst, over een staakt-het-vuren," zei Javlinski afgelopen week op een bijeenkomst met zijn achterban. Dat Jabloko al snel uit de race werd gehaald komt volgens hem omdat het Kremlin danig was geschrokken van de jongste peilingen. "Ze zagen plotseling dat we de steun hadden van tientallen miljoenen mensen."

Net als bij de presidentsverkiezingen van 2024 hebben vertegenwoordigers van de Russische oppositie hun aanhangers opgeroepen op om morgenmiddag precies om twaalf uur naar het stembureau te gaan, ongeacht van wat ze met hun stembiljet zullen doen. Dat zal leiden tot lange rijen, die aanschouwelijk moeten maken dat veel Russen ondanks propaganda en repressie het niet eens zijn met de koers van het Kremlin.

De VS, Denemarken en Groenland zeggen een akkoord te hebben bereikt over de veiligheid van Groenland. Daarmee lijkt er na eerdere dreigementen van president Trump om het eiland in het Noordpoolgebied desnoods met geweld in te nemen een diplomatieke oplossing gevonden, waarbij Groenland in handen blijft van de Denen.

Volgens Trump geeft het akkoord de VS "permanente controle over de veiligheid en alle andere behoeften" van Groenland. De Deense premier Frederiksen zegt dat de overeenkomst "de veiligheid in de Arctische en Noord-Atlantische regio versterkt", maar ging niet in op details die Trump noemde in een socialemediabericht over het akkoord.

In dat bericht schrijft Trump dat de VS "onmiddellijk zal beginnen met het opzetten van een grote militaire aanwezigheid" in Groenland. Ook zou "voortaan geen enkele tegenstander van de VS nog een basis of militaire aanwezigheid in Groenland" mogen hebben of "gevoelige investeringen" mogen doen zonder Amerikaanse toestemming.

Eerst langs parlement

De Deense premier wijst er echter op dat het akkoord eerst komende week bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zal worden ondertekend en dat vervolgens nog goedkeuring nodig is van de betrokken parlementen "voordat de overeenkomst in werking treedt". Dat akkoord erkent volgens haar "de soevereiniteit en territoriale integriteit van het Deense koninkrijk".

Ook Groenland heeft het akkoord bevestigd. In een verklaring noemde premier Nielsen het "verheugend dat we op het punt staan een overeenkomst te sluiten die de veiligheid waarborgt en versterkt" van zowel Groenland, Denemarken als de VS. "De overeenkomst erkent de belangen van Groenland (...) en komt ons allemaal ten goede."

Grondstoffen

Maandenlang had Trump gedreigd het eiland in te nemen, desnoods met geweld, ook al is Denemarken een NAVO-bondgenoot van de VS. De president wilde dit naar eigen zeggen doen om te voorkomen dat het eiland, autonoom deel van Denemarken, in handen valt van Rusland of China. Trump benadrukte daarbij dat Groenland van cruciaal belang is voor de Amerikaanse veiligheid.

Deskundigen denken echter dat Trump andere drijfveren heeft. Groenland is rijk aan zeldzame grondstoffen en heeft een strategische ligging in het Noordpoolgebied. Nu de sneeuw op het eiland steeds sneller smelt zijn die grondstoffen makkelijker bereikbaar, al is delven door het gebrek aan infrastructuur ingewikkeld.

De straat op

In Denemarken en Groenland lagen Trumps dreigementen over een Amerikaanse annexatie gevoelig. Begin dit jaar, kort nadat Trump zei geweld niet uit te sluiten, gingen in heel Denemarken duizenden mensen de straat op uit solidariteit met Groenland. "Groenland is niet te koop" scandeerden betogers in Kopenhagen. "Blijf met je handen van Groenland af", stond op een spandoek.

Dit jaar bezocht correspondent Rolien Créton Groenland vanwege Trumps plannen met het eiland:

De Opsporingsdienst van de Nederlandse Arbeidsinspectie heeft vandaag twee eigenaren van een aantal Indiase restaurants aangehouden op verdenking van mensensmokkel en uitbuiting. Europol, dat bij de actie betrokken was, spreekt van ruim zeventig slachtoffers.

De eigenaren hebben acht restaurants die onderdeel zijn van meerdere Indiase horecaketens, onder meer gevestigd in Utrecht, Amsterdam, Den Haag, Hoofddorp en Hilversum. Bij een eerdere controle van de Arbeidsinspectie waren ernstige misstanden ontdekt.

De ondernemers worden ervan verdacht op grote schaal misbruik te hebben gemaakt van de voormalige regeling Aziatische horeca. Die regeling maakte het makkelijk om specialistische Aziatische koks naar Nederland te halen.

De voorwaarden van die regeling zijn door de verdachten vermoedelijk in tientallen gevallen overtreden. Een deel van de naar Nederland gehaalde 'koks' werkte als afwasser, schoonmaker of in de bediening. Als dat met opzet was, verbleven de medewerkers hier illegaal en is er sprake van mensensmokkel.

'Dreiging met geweld'

In de restaurants lijken ook andere arbeidswetten te zijn overtreden. Volgens de inspectie werkte het voornamelijk uit India overgekomen personeel vermoedelijk 60 tot 80 uur per week in plaats van de toegestane 38 uur. Zij kregen niet het loon zoals ze volgens de aanvraag bij de IND hadden moeten krijgen.

Voor de gewerkte uren boven de maximale 38 uur kregen ze helemaal geen loon. Op die manier zouden de restauranteigenaren zo'n 4 miljoen euro hebben opgestreken.

De eigenaren hadden volgens het onderzoek van de inspectie veel macht over de buitenlandse werknemers. Zo regelden zij de huisvesting van het personeel en moesten medewerkers waarschijnlijk boetes betalen bij vroegtijdig vertrek.

"Ook zijn er aanwijzingen voor druk op familie in het thuisland en dreiging met geweld vanuit de verdachten om de slachtoffers harder te laten werken en om te voorkomen dat zij klachten zouden indienen tegen de managers van de restaurantketen", schrijft de inspectie.

Internationale actie

De arrestaties vonden plaats tijdens een internationale actie gericht tegen alle restaurants van de verschillende ketens in Europa. Die werd gecoördineerd vanuit Utrecht. De Arbeidsinspectie werkte daarbij samen met politie-eenheden en arbeidsinspecties in België, Duitsland, Luxemburg en Zwitserland.

Net als in Nederland staan de brandstofprijzen in Duitsland op recordhoogte. De Duitse regering en deelstaten zijn het nu eens geworden over een plan om de prijzen aan de pomp te verlagen.

De accijns op diesel en benzine gaat bij de oosterburen met 17 cent per liter omlaag. Ook moet er een maximumprijs voor brandstof komen. Dat heeft het Duitse persbureau DPA vernomen uit regeringskringen.

De Duitse krant Bild meldde vrijdag al dat een dergelijk pakket in de maak was. De maatregelen volgen op de recente sterke stijgingen van de prijzen aan de pomp als gevolg van de situatie in het Midden-Oosten.

De prijs van een liter diesel staat in Duitsland op een recordhoogte van 2,471 euro. De benzineprijs bereikte eerder deze week een record, maar staat nu iets lager op 2,308 euro per liter.

Chiem Balduk, correspondent Duitsland

"Bondskanselier Merz was eerder juist terughoudend met ingrijpen in de hoge prijzen aan de pomp. De financiële ruimte in de begroting was beperkt en hij was van mening dat tegen de stijgende prijzen door de internationale onzekerheid in de wereld niet valt op te subsidiëren. Maar onder druk van de recente prijsstijgingen, de dalende populariteit van Merz en de deelstaatverkiezingen van komende zondag ging de bondskanselier toch overstag.

Opvallend was dat hij deze week al overheidsingrijpen aankondigde, zonder dat er een plan lag. Zijn eigen partij wilde de btw op brandstof verlagen, maar coalitiegenoot SPD reageerde hier sceptisch op, omdat het dan maar de vraag is of pomphouders de besparing wel doorberekenen aan de consument. Zij pleitten daarom voor een extra winstbelasting voor oliebedrijven, waar CDU weer tegen was. Maar onder druk wordt alles vloeibaar en zo ligt er nu plots toch een deal."

In Nederland zijn de prijzen intussen nog hoger: de adviesprijs voor een liter benzine is 2,712 euro per liter, bijna de hoogste stand ooit.

De dieselprijs staat op 2,814 euro per liter. Volgens UnitedConsumers komt daar morgen nog een cent bij en wordt het record uit april verbroken. In Nederland zijn er vooralsnog geen plannen om iets aan de prijzen aan de pomp te doen.

België en Luxemburg

Van begin mei tot eind juni dit jaar gold er ook al een tankkorting van 17 cent op benzine en diesel in Duitsland. Het is niet duidelijk wanneer de verlaging deze keer ingaat. Volgens Bild zou dat al op 1 oktober kunnen zijn.

Er is wel iets gezegd over hoelang de maatregel van kracht blijft: tot eind dit jaar. De Duitse deelstaten moeten financieel bijdragen om de korting mogelijk te maken.

Over de invoering van een prijsplafond is nog veel onduidelijk. De Duitse regering wil het voorbeeld volgen van België en Luxemburg, waar al zo'n maximumprijs bestaat.

Prijsplafond

Bij een prijsplafond voor brandstof mogen de benzine- en dieselprijzen niet verder stijgen dan een bepaald maximum. Bij de vaststelling van die maximumprijs wordt onder meer gekeken naar de hoogte van de olieprijzen en de kosten voor transport en distributie.

De SPD pleit al geruime tijd voor een prijsplafond. De Duitse minister van Economische Zaken, Katherina Reiche (CDU), was er tot nog toe geen voorstander van. Volgens informatie van de krant Bild komt de maximumprijs voor brandstof er nu wel en gaat die naar verwachting uiterlijk 1 januari in.

De Amerikaanse president Trump heeft drie nieuwsmedia per direct de toegang tot het Witte Huis ontzegd. Het gaat om CNN, MSNOW en Politico. Trump is boos op de nieuwsmedia omdat ze volgens hem nepnieuws verspreiden over hem, schrijft hij op zijn socialemediaplatform Truth Social.

"Media zouden niet voortdurend fictie en leugens mogen schrijven en verspreiden over de president van de Verenigde Staten, de regering-Trump of de Verenigde Staten van Amerika", aldus Trump.

Hij heeft in zijn bericht niet genoemd om welke berichten het gaat. Trump doet geregeld kritische berichtgeving af als nepnieuws en de afgelopen maanden is hij geregeld aan de tand gevoeld over de slechte peilingen voor de tussentijdse verkiezingen van november, een impopulaire oorlog in Iran en de economische malaise wereldwijd.

'Meer zullen volgen'

Andere media zullen volgens de president volgen, welke dat zijn maakte hij nog niet bekend. CNN, MSNOW en Politico hebben nog niet gereageerd op het besluit. CNN meldt dat hun journalisten vandaag in het Witte Huis zijn om verslag te doen van het nieuws. Ook MSNOW meldt dat hun verslaggevers zich op het terrein van het Witte Huis bevonden toen Trump de aankondiging deed.

Vorig jaar werd persbureau Associated Press (AP) geweerd uit delen van het Witte Huis. Ook mogen journalisten van het persbureau niet meer meevliegen met het presidentiële vliegtuig Air Force One.

Aanleiding voor het besluit van Trump was de weigering van AP om zijn benaming voor de Golf van Mexico (Golf van Amerika) over te nemen.

Een gerechtshof oordeelde vorig jaar juni dat het persbureau geweerd mocht worden door Trump. AP had aangedragen dat de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting in het geding kwam, maar daar ging rechter niet in mee.

'Domme zet'

De Amerikaanse belangenorganisatie Freedom of the Press Foundation (FPF) heeft in een verklaring scherpe kritiek op Trumps besluit. "Je kunt je nauwelijks een grovere schending van de grondwet voorstellen dan Trump die zenders uit het 'Huis van het Volk' weert wegens kritiek op de overheid."

De organisatie die zich inzet voor de vrije pers in de VS noemt Trump een "historisch impopulaire president" die al jaren wraak neemt op de pers. "De pers blijft zijn corruptie en falen aan het licht brengen."

Terugvechten

De media moeten volgens FPF terugvechten om hun rechten te beschermen en om toegang te blijven krijgen tot openbare documenten en klokkenluiders die de regering-Trump "zo wanhopig voor hen verborgen wil houden".

De FPF sneert naar Trump dat de nieuwsorganisaties in de tussentijd wel een "pauze kunnen nemen van het aanhoren van leugens en beledigingen in het Witte Huis". Journalisten zullen volgens de belangenorganisatie toch wel aan hun nieuws blijven komen, "ongeacht hoeveel driftbuien Trump ook heeft op Truth Social".

Het laboratorium Clinical Diagnostics, dat vorig jaar werd gehackt, mag weer bevolkingsonderzoek uitvoeren naar baarmoederhalskanker. Volgens minister Hermans van Volksgezondheid is de beveiliging inmiddels op orde.

Clinical Diagnostics werd vorig jaar juli gehackt. Daarbij werden de gegevens van 850.000 mensen buitgemaakt. De slachtoffers waren voornamelijk vrouwen die mee hadden gedaan aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Onder hen waren ook de gegevens van vrouwen die in een blijf-van-mijn-lijf-huis woonden.

Doordat Clinical Diagnostics geen bevolkingsonderzoeken meer mocht doen, liepen de wachttijden voor vrouwen op. Hermans schrijft in een Kamerbrief dat het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker sinds eind vorig jaar "onder flinke druk staat" als gevolg van de hack.

Hermans verwacht dat het aantal "primaire uitnodigingen" voor het bevolkingsonderzoek vanaf begin volgende maand weer op het niveau van voor de hack is. Ook stelt ze dat de opgelopen achterstanden mogelijk pas in 2028 zijn ingelopen.

Inspectie

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd concludeerde in mei dat Clinical Diagnostics niet goed genoeg beveiligd was. Zo was er geen onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar de beveiliging. Volgens Hermans zijn de tekortkomingen nu opgelost.

118 mensen deden aangifte van de hack. Maar het Openbaar Ministerie zei eerder dit jaar dat het ingewikkeld is om een verdachte aan te wijzen. Wel is bekend dat hackersgroep Nova erachter zat.

Belangengroep Women's Right Collective heeft minister Hermans en Clinical Diagnostics aansprakelijk gesteld voor de gevolgen van het datalek. De groep wil schadevergoedingen voor de gedupeerden en wil ook weten wie er verantwoordelijk was voor de beveiliging van het lab. Advocaat Ina Brouwer van Women's Right Collective noemt het de eerste stap in een massaclaim-zaak die in juni al werd aangekondigd.

In Den Haag heeft vandaag de laatste themazitting rond de rellen op het Malieveld van september 2025 plaatsgevonden. Bij zo'n themazitting behandelt de rechtbank meerdere vergelijkbare zaken.

Inmiddels zijn 55 mensen voor de rechter gekomen, 51 van hen zijn veroordeeld. De meesten kregen gevangenis- of taakstraffen. Vandaag werd nog een man (25) uit Alphen aan den Rijn veroordeeld tot tien maanden celstraf, waarvan zes voorwaardelijk.

De 25-jarige pleegde samen met anderen ernstig geweld tegen onder meer de politie. Hij trapte tegen een bus van de mobiele eenheid en gooide een putdeksel richting politieauto's. De man ging na de rellen op het Malieveld met een grote groep mee de Haagse binnenstad in. Daar werden nog meer vernielingen aangericht. Ook zijn journalisten en terrasbezoekers belaagd.

Het afgelopen jaar zijn meer dan tien themazittingen geweest. Hierna volgen enkel nog wat losstaande zaken, die eerder tijdens een themazitting werden uitgesteld.

Jaar later weer demonstratie

De radicaal-rechtse bijeenkomst op 20 september in Den Haag begon als een vreedzaam protest tegen het immigratie- en asielbeleid. Later liep het volledig uit de hand. Morgen staat wederom een demonstratie gepland op het Malieveld. Verschillende groepen willen onder meer aandacht vragen voor thema's als boeren en remigratie.

Wie de organisatoren precies zijn, blijft volgens Omroep West onduidelijk. Diverse mensen die morgen zouden komen spreken, bijvoorbeeld van Forum voor Democratie, zijn afgehaakt na neonazistische uitingen door betrokkenen.

De website van de organisatie is inmiddels op zwart gezet en diverse Facebook-groepen zijn niet langer actief. Desondanks maken lokale politici zich zorgen, zeggen ze tegen Omroep West. "Ik hoop dat het niet, zoals vorig jaar, uit de hand loopt. Het kost ontzettend veel capaciteit en dat heeft maatschappelijke gevolgen", zegt CDA-fractievoorzitter Hinke de Groot.

'Geen herhaling'

Tijmen van Wijngaarden van SP zegt: "Bij de extreemrechtse demonstratie bestaat een groot risico dat er geweld zal worden gepleegd, zoals ook tijdens het oorspronkelijke Elsfest gebeurde. Het is vanzelfsprekend dat de politie stevig ingrijpt als wapens naar een demonstratie worden meegenomen."

"Wat de ChristenUnie-SGP betreft wordt zo snel mogelijk ingegrepen als ontsporing dreigt, zodat we geen herhaling krijgen van het spoor van vernieling in de binnenstad vorig jaar", aldus fractievoorzitter Judith Klokkenburg.

Russische troepen hebben in Oekraïne wijdverbreid seksueel geweld gebruikt tegen burgers en krijgsgevangenen. Dat schrijft het mensenrechtenbureau van de Verenigde Naties in een nieuw rapport.

Let op: dit artikel bevat beschrijvingen van ernstig seksueel geweld

De VN-onderzoekers baseren hun bevindingen op interviews met honderden slachtoffers van seksueel geweld door beide partijen, en op gerechtelijke documenten en andere officiële stukken.

Ook aan Oekraïense zijde hebben militairen zich schuldig gemaakt aan seksueel geweld, maar dat komt volgens het VN-bureau minder vaak voor. Van alle gedocumenteerde gevallen schrijven de onderzoekers 89 procent toe aan Russische daders. Daarbij gaat het niet alleen om militairen maar ook om gevangenbewaarders en leden van de veiligheidsdiensten. Bij de overige 11 procent ging het volgens het rapport om daders aan Oekraïense zijde.

Elektrische schokken

Het rapport beschrijft seksueel geweld in de periode vanaf de Russische invasie in Oekraïne in 2022 tot 31 juli dit jaar. Het gaat onder meer om groepsverkrachtingen en het toedienen van elektrische schokken aan de genitaliën door Russische militairen in het door Rusland bezette deel van Oekraïne.

In het rapport staan ook individuele gevallen beschreven. Sommige vrouwen zeggen meerdere keren per week te zijn verkracht. Een vrouw in de regio Kyiv werd verkracht door twee Russische militairen nadat ze haar man hadden doodgeschoten. Ze dreigden ook haar neer te schieten voor de ogen van haar 4-jarige zoon als ze zich zou verzetten.

Het jongste slachtoffer van verkrachting door Russische daders was meisje van 4 jaar, het oudste een 82-jarige vrouw.

Verkracht met voorwerpen

De grootste groep slachtoffers van Russisch seksueel geweld waren Oekraïense krijgsgevangenen. Ze werden bewerkt met tasers of verkracht met voorwerpen, schrijven de VN-onderzoekers in het rapport.

Bij de gevallen van seksueel geweld aan Oekraïense zijde ging het in de helft van de gevallen om dreigementen. De overige gevallen omvatten gedwongen naaktheid, elektrische schokken en slagen op de geslachtsdelen. Ook waren er twee gevallen van aanranding en twee gevallen van poging tot verkrachting.

Er zijn volgens de rapporteurs geen gevallen geconstateerd van verkrachting van Russische krijgsgevangenen.

Weerzinwekkend

De Hoge Commissaris van de VN voor de Mensenrechten, Volker Türk, reageert ontzet op het rapport. "Ik ben ernstig verontrust over de omvang van deze weerzinwekkende daden", liet hij weten, "en vrees dat ze vrijwel zeker voortduren te midden van het aanhoudende geweld waarvan we dagelijks getuige zijn in Oekraïne."

Persbureau Reuters heeft de permanente diplomatieke vertegenwoordiging van Rusland in Genève om een reactie op het rapport gevraagd, maar die ging daar niet op in.

Het Oekraïense ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde wel. Het juicht de publicatie van het rapport toe. Volgens het ministerie toont het de omvang van de door Rusland gepleegde mensenrechtenschendingen, maar ook de maatregelen die Oekraïne neemt om seksueel geweld te voorkomen en slachtoffers schadeloos te stellen.

Drogisterijketen DA waarschuwt klanten van zijn webwinkel voor een datalek. Onbevoegden hebben begin deze maand toegang gekregen tot een database met klantgegevens.

In het bestand staan onder meer namen, e-mailadressen, telefoonnummers, geboortedata, huisadressen en bestelinformatie. Een woordvoerder van de drogisterijketen zegt tegen de NOS dat het gaat om gegevens van 236.000 klanten, en dat alle betrokken klanten vandaag gemaild zijn over het datalek. Daarin wordt aangeraden extra alert te zijn op phishing.

DA heeft niet kunnen achterhalen of de gegevens alleen zijn bekeken of daadwerkelijk zijn buitgemaakt. "Er zijn geen aanwijzingen dat het bestand gedownload is, maar we kunnen het ook niet uitsluiten", aldus de woordvoerder.

Fysieke winkels niet betrokken

De keten heeft het lek gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Volgens het bedrijf zijn er meteen maatregelen genomen toen het lek werd ontdekt om de ongeoorloofde toegang tot de gegevens te blokkeren.

Klanten van de fysieke winkels van DA zijn niet betrokken bij het datalek, stelt het bedrijf. Hun gegevens stonden niet in de getroffen database van de webshop.

Het Noorse koningshuis heeft meer details bekendgemaakt over de sarcofaag waarin de overleden koning Harald zijn laatste rustplaats vond. Op foto's die zijn vrijgegeven is een olijfgroene doodskist te zien die qua vorm doet denken aan een scheepsromp.

De vorm verwijst naar Haralds liefde voor de zeilsport. Hij was vaak op het water te vinden en vertegenwoordigde zijn land zelfs drie keer bij de Olympische Spelen.

Daarnaast is het volgens het paleis een knipoog naar de vroegere Vikingbegrafenissen uit Noorwegen, waarbij "een schip de overledene meenam op zijn laatste reis naar het dodenrijk".

Plek voor Sonja

Ook het materiaal van de sarcofaag is symbolisch: olivijn, een mineraal dat miljoenen jaren geleden diep in de aardkorst is gevormd en door tektonische krachten en erosie naar het aardoppervlak is gekomen. "Dezelfde geologische krachten die de bergen, fjorden en het landschap om ons heen hebben gevormd", aldus het paleis.

De steen is gedolven in de regio Sunnmøre, een gebied waar koningin Sonja veel heeft gewandeld. Het is de bedoeling dat ook zij na haar dood wordt bijgezet in deze sarcofaag en zo verenigt het ontwerp eigenschappen van beide echtelieden.

Het paleis merkt op dat olivijn CO2 absorbeert en daarmee "een symbool is voor de liefde van koning Harald en koningin Sonja voor de natuur en hun zorg voor toekomstige generaties".

De sarcofaag is bijgezet in het koninklijk mausoleum in kasteel Akershus in Oslo. Daar liggen ook Haralds ouders en grootouders, koning Olav V en kroonprinses Märtha, en koning Haakon en koningin Maud.

Op de sarcofaag zijn verder afbeeldingen van de Noorse regalia aangebracht, zoals de kroon, scepter en rijksappel. Daarvoor werd de edelsteen peridoot gebruikt, die ook in de echte kroon is terug te vinden.

Voor de sarcofaag was in het koninklijk budget van vorig jaar 1,85 miljoen euro vrijgemaakt. Harald grapte destijds in het parlement dat hij hoopte dat de kist goed gestoffeerd zou worden, "om het verblijf te veraangenamen - we zullen er tenslotte een tijdje liggen".

In Bree, in België, is eerder deze week een groot synthetisch drugslab opgerold. Van de vijf verdachten die zijn opgepakt, komen er vier uit Nederland.

Het parket in Belgisch Limburg spreekt van "een van de grootste actieve drugslabs van de afgelopen jaren". In een loods werden grote hoeveelheden MDMA en crystal meth geproduceerd, ook stonden er dertien flessen waterstofgas en 700 kilogram precursoren, stoffen die in een chemische reactie drugs worden. Ook was er allerlei professionele apparatuur aanwezig waarmee de drugs gemaakt werden.

In het lab werd 180 kilogram afgewerkte MDMA-kristallen gevonden. De VRT schrijft dat daarmee 800.000 pillen gemaakt kunnen worden, met een straatwaarde van 2,5 miljoen euro.

Dagenlange ontmanteling

Maandag werden bij de ontmanteling van het lab vier verdachten aangehouden. Het gaat om twee mannen van 30 en 35 uit Weert, een man van 61 uit Sittard en een 43-jarige man met de Belgische nationaliteit uit Venlo. Gisteren volgde er nog een arrestatie: een vrouw van 34 uit Bree. Bree ligt hemelsbreed op ongeveer 18 kilometer van Weert.

Dat het een enorm drugslab was, blijkt wel uit het feit dat specialisten twee dagen bezig waren met de ontmanteling. Er werden ook drie voertuigen, een kleine hoeveelheid cash geld en vijf mobiele telefoons in beslag genomen.

Gisteren was er verderop in Bree nog een huiszoeking. Daar werd ook een telefoon en 30.000 euro cash geld in beslag genomen.

We horen het al jaren: het gaat slecht met de Iraanse economie. Maar met de recente verhoging van de brandstofprijzen, de gevolgen van de oorlog met Amerika, internationale sancties en de blokkade van Iraanse havens vertellen Iraniërs dat het de afgelopen tijd nóg weer erger is dan ooit.

Mensen staan in overlevingsstand, salarissen worden niet uitbetaald, ze verliezen hun baan en hun spaargeld verdampt. De situatie resulteert in alsmaar hogere prijzen van basisproducten.

De nieuwste trend op sociale media onder Iraniërs is doen alsof ze erg enthousiast zijn over de prijzen. Want als ze klagen kunnen ze zwaar in de problemen raken. Op Instagram wemelt het de afgelopen weken van video's van mensen die zichzelf filmen met hun boodschappen.

Vrolijke muziek

Ze houden een plastic tasje omhoog met daarin bijvoorbeeld een paar eieren en een worstje. Ze noemen de prijs en meteen daarna doen ze een dansje op vrolijke muziek: "Ik ben zielsgelukkig want als ik dat niet zou zijn, dan kan ik geëxecuteerd worden", zegt een man nadat hij zijn boodschappen heeft laten zien.

Een man toont zijn banksaldo van twee miljoen rial, minder dan een dollar, en danst door de lijst van wat dat allemaal niet zal dekken: zijn onbetaalde rekeningen, de winkelhuur, de huur van zijn appartement, de kleding die zijn vrouw wil kopen. Hij danst en danst.

Een vrouw houdt een paar tomaten, uien en aardappelen omhoog. Ze legt uit dat ze dit niet langer per kilo kan kopen, maar slechts per stuk. "Maar ohhhh, ik ben zo gelukkig, want anders noemen ze me een relschopper of verrader." Vervolgens bedankt ze de autoriteiten.

Kijk hier naar een selectie van Iraanse video's over de hoge prijzen:

De angst om met buitenlandse journalisten te praten is groot. Mensen hebben veel te vertellen en willen dat ook graag, maar dan wél anoniem. "Weet je waar ik elke dag dankbaar voor ben? Dat ik geen kinderen heb. Dan zou ik me namelijk nog veel meer zorgen maken", vertelt een getrouwde vrouw uit Teheran.

Thuis heeft ze een grote voorraadkast aangelegd nu ze de situatie elke dag ziet verslechteren. "Zodat ik in ieder geval genoeg heb om een tijdje te overleven. Mijn grote zorg is kattenvoer."

'Luxeprobleem'

Een andere vrouw in Teheran vertelt dat veel producten inmiddels drie keer duurder zijn dan een tijdje geleden. "We kopen geen luxeproducten meer. De middenklasse verdwijnt in rap tempo. Ik heb vrienden die niet meer naar de tandarts gaan om geld te besparen. Geen shampoos of beautyproducten meer kopen."

Een luxeprobleem natuurlijk, zegt ze. "Elke avond voordat ik ga slapen denk ik aan de families die met honger naar bed gaan. Die niet genoeg te eten hebben. Hoe de overheid deze mensen niet kan helpen. We zijn een rijk land! Hoe kán dit?"

Saamhorigheid

Benzineprijzen zijn de afgelopen tijd flink gestegen. "Dat resulteert hier uiteindelijk meestal in chaos en protesten", zegt de vrouw uit Teheran die zelf meedeed aan de vorige protesten en daar regelmatig naar terugverlangt.

De saamhorigheid die ze, ondanks het gevaar, toen voelde zal ze nooit vergeten. "Geen mens kan dit volhouden; we hebben hoop maar zijn ook uitgeput. Wij beleven de ineenstorting van de economie en ik verwacht dat dat uiteindelijk de val van het regime zal betekenen. Het is een kwestie van tijd."

Amerikaanse aanname

En dat is precies wat de huidige strategie van de Verenigde Staten lijkt te zijn: door Iran economisch af te knijpen zouden ze interne onrust willen creëren, met de val van het regime als uiteindelijk resultaat. Veel Iran-experts noemen dit echter een simplistische miscalculatie.

"De Amerikaanse aanname is onjuist. Dat als je economische achteruitgang bevordert, dat de ineenstorting van de staat zou veroorzaken. Zolang het veiligheidssysteem verenigd is, zal de staat niet instorten. Alleen wanneer zij defecteren, begint de ineenstorting van de staat en dat zien we op dit moment niet," zegt Mehran Kamrava vanuit Doha, waar hij als professor aan de universiteit van Georgetown doceert.

"Met deze strategie ontneemt de VS de Iraanse middenklasse verder macht, en daarmee versterkt het onbedoeld de staat. Deze simplistische aanname dat als je economische druk op de staat uitoefent, de staat ineen zal storten, kan misschien van toepassing zijn op bijvoorbeeld de Amerikaanse economie, maar niet op een politiek systeem als Iran. Het is simplistisch en mist het punt."

In de tussentijd voelen Iraanse burgers dagelijks de effecten. De vrouw uit Teheran: "Medicatie is nu mijn grootste zorg. Er zijn veel medicijnen die ik niet kan vinden en áls ik het vind is het zoveel duurder dan het was. Lokale producten zijn lang niet even effectief en er lijkt totaal geen plan om een oplossing te vinden voor dit soort dingen. Misschien moet alles eerst nog veel slechter worden, voordat het eindelijk beter wordt. Veranderingen komen nooit zonder pijn. En wij voelen het."

In Ceuta heeft de politie honderden migranten overgebracht naar een nieuw opvangcentrum in de haven van de Spaanse exclave. Duizenden migranten brengen al anderhalve maand door in geïmproviseerde tentjes op het strand.

De regering wil de migranten in het kamp onderbrengen. Ook is het de bedoeling de migranten te identificeren en hun status vast te stellen. Het is het vijfde tijdelijke opvangcentrum in de exclave.

Volgens Spaanse media verliep de overplaatsing aanvankelijk gespannen. De migranten zouden in kleine groepjes naar de nieuwe grote tenten worden gebracht, maar er waren veel meer mensen naar de verzamelplek gekomen dan de bedoeling was.

Volgens de Spaanse omroep RTVE greep de politie in met wapenstokken. Ook zou er vuurwerk zijn gebruikt om de menigte uiteen te drijven. Volgens de krant El País loste de politie ook waarschuwingsschoten. Op sociale media zijn beelden te zien van de chaotische taferelen.

De operatie begon om 06.30 uur, met zo'n 170 agenten die hulp kregen van de guardia civil, samen met drones en ander personeel. Tijdens de politieactie braken migranten door een cordon langs de twee kilometer lange route naar de haven. Sommigen renden weg in het donker terwijl de politie de situatie onder controle probeerde te krijgen.

Ondanks de chaos stelde de regionale overheid na afloop dat de operatie "normaal" was verlopen. Een grote groep migranten is ondergebracht in het nieuwe opvangcentrum, dat 1700 bedden telt. Tegen het middaguur was de faciliteit al vol waardoor er voor veel mensen geen plek meer was.

Miral de Bruijne, correspondent Spanje

Volgens de politie verliep de actie zoals gepland. Maar op beelden zijn chaotische toestanden te zien. Agressieve menigtes, migranten die over elkaar heen vallen en politie die hard ingrijpt met de wapenstok. De waarschuwingsschoten die zijn gelost laten ook wel zien dat er meer nodig was om de situatie onder controle te houden.

Het is niet de eerste keer dat de politie stranden wil ontruimen en migranten die illegaal in Ceuta verblijven in kampen probeert samen te brengen. Eerder verliep dit een stuk rustiger. Hoe langer het duurt, hoe meer de spanningen lijken op te lopen.

Aan de ene kant zijn er veel migranten die graag een plek in de opvangcentra willen bemachtigen omdat het een beter verblijf is. Aan de andere kant zijn er ook veel mensen die niet opgevangen willen worden. Zij zijn bang dat ze vanuit de centra zullen worden teruggestuurd naar Marokko.

De regering schat dat er nog tussen de 9000 en 10.000 migranten in Ceuta verblijven. Hoeveel migranten momenteel op de stranden zijn, is onbekend, maar naar schatting zijn het er meer dan 3000. Nog veel meer zwerven rond in de stad, meldt RTVE.

De afgelopen weken waren er verschillende incidenten. Er waren gevechten tussen migranten onderling en aanvallen op de veiligheidstroepen. Ook waren er protesten van bewoners van de exclave tegen de manier waarop de nationale overheid de migratiecrisis aanpakt.

Er zijn nu 6000 plaatsen in de opvangcentra bezet. Een politiebond was tegen die tenten, omdat de veiligheid van agenten in de kampen niet gegarandeerd zou zijn. Na onderzoek heeft een rechter het gebruik van de tentenkampen toch goedgekeurd.