NOS Nieuws - Algemeen

Nederlandse stichting probeert Zweedse wolvenjacht te verhinderen

2 weeks 2 days ago

Stichting Wolven Belangen heeft in Zweden beroep aangetekend tegen het doodschieten van 72 wolven. Ook eist de Nederlandse stichting dat er in afwachting van een oordeel van de rechtbank niet op wolven wordt gejaagd.

Dit jaar namen vijf Zweedse districtsbesturen het besluit om in 2027 gezamenlijk 72 wolven af te schieten. Dat aantal ligt hoger dan in andere jaren, omdat de Zweedse overheid heeft besloten dat de wolvenpopulatie moet afnemen van 355 naar 220 dieren.

De Stichting Wolven Belangen tekende in die vijf districten beroep aan. De aanleiding daarvoor was "de uitzonderlijke omvang van de Zweedse jachtbesluiten", schrijft de stichting in een persbericht.

Beschermde status

De dierenbeschermingsorganisatie vraagt om een zorgvuldige toetsing van de gevolgen van het geplande afschot voor de wolvenpopulatie. De wolf heeft volgens Europese natuurbeschermingsregels een beschermde status.

De onderbouwing van de Zweedse jachtbesluiten en de gevolgen voor de instandhouding van de wolf moeten volgens de Stichting Wolven Belangen kritisch worden beoordeeld.

De bestuursrechtbank in Luleå zal het beroep behandelen, maar eerst buigt die rechtbank zich over de vraag of een Nederlandse organisatie hierover in Zweden een rechtszaak kan beginnen en of de eis van opschorting van de wolvenjacht wordt ingewilligd.

800 jaar oude kerken in Groningen kraken onder zomerse droogte

2 weeks 2 days ago

Behalve met aardbevingsschade kampen Groningse middeleeuwse kerken mogelijk ook met schade door droogte. Dat stellen klimaat- en bodemdeskundigen in een verkennend onderzoek in opdracht van de provincie Groningen en de Stichting Oude Groninger Kerken. Ze onderzochten de invloed van droogte op de wierden waarop kerken staan in Oostum en Den Ham, ten noordwesten van de stad Groningen.

Aanleiding voor het onderzoek is schade aan de kerk in Oostum. Die werd ontdekt in 2018, terwijl juist twee jaar daarvoor vermoedelijke aardbevingsschade was hersteld. Sindsdien zijn daar geen grote bevingen meer geweest, maar de schade lijkt nog steeds toe te nemen. De onderzoekers denken daarom dat bodembewegingen door de droogte een rol spelen. Ze waarschuwen dat meer erfgoed dit probleem heeft.

Het schip van het kerkje van Oostum staat er al 800 jaar, vertellen beheerders Hesther le Grand en Niels Smit Duyzentkunst. Ze houden van hun kerkje. Le Grand: "Ik vind het altijd een beetje zijig klinken, maar het doet iets met de energie dat het al zo oud is. Op de een of andere manier voel je dat."

Ouderdom

Die lange geschiedenis is goed te zien voor een getraind oog. "Het was een booggewelfkerkje, maar al na twee eeuwen waren ze er flauw van en hebben ze er een balkenplafond in gezet", vertelt Smit Duyzentkunst, wijzend naar het dak. "Weer twee eeuwen later kwam de kansel erin en de herenbanken. De hele geschiedenis zie je hier."

Het levert een mooi tijdsbeeld op, maar de laatste jaren verschijnen steeds meer scheuren in de muren. Waar scheuren zijn, kruipt water en krijgt ouderdom grip op het eeuwenoude godshuis, dat daardoor in verval raakt.

De scheuren in het gebouw zijn goed te zien:

"Het is niet vanzelfsprekend dat de kerk hier over 800 jaar nog staat, want de veroudering gaat nu heel erg snel", vertelt lector klimaatadaptatie Floris Boogaard van de Hanzehogeschool. "Gronings trots", noemt hij dit soort kerkjes, waarvan er naast de twee onderzochte gebouwen volgens hem meer kampen met deze problematiek.

"We hebben naar de beweging van het gebouw gekeken en ook naar de wierden. Je merkt dat de kerk in Oostum aan het bewegen is", legt hij uit. Het onderzoek loopt twee jaar en voordat definitieve conclusies kunnen worden getrokken is langduriger onderzoek nodig. Boogaard weet al wel zeker dat de ondergrond van de kerk krimp- en zwelgevoelig is. Dat kan vergaande effecten hebben bij langdurige droogte.

Langere droge periodes

"Je ziet dat de grondwaterstanden uitzakken", zegt Boogaard, die de bodem in kaart bracht. "Van veen is bekend dat het oxideert en compacter kan worden. En dan heb je nog klei. Die hebben we in het laboratorium bemonsterd en blijkt 'krimp-zwel-klei' te zijn. Dat betekent dat die zwelt als er water bij komt en dat die grond bij droogte naar beneden gaat."

De wetenschapper benadrukt dat allerlei factoren een rol spelen bij scheurvorming in kerken; naast droogte bijvoorbeeld ook zwaarder verkeer, veranderingen in de omgeving en aardbevingen. Behalve de droogte zijn geen van die factoren in de afgelopen jaren wezenlijk veranderd in deze regio, terwijl de scheuren veel erger zijn geworden.

Boogaard: "Het klimaat verandert. De droogteperiodes zijn significant langer: in 2018 was het twee maanden droog en dat heeft gewoon echt effect". Ook dit jaar kende uitzonderlijk lange droge periodes. "De intensiteit zie je terug in de bouwkundige staat van dit gebouw."

Kuilen graven

Oplossingen worden nog nader onderzocht, maar wat volgens de onderzoekers in ieder geval nodig is, is een stabiele waterhuishouding bij de oude kerkjes. Bij Oostum zouden bijvoorbeeld wat kuilen kunnen worden gegraven rond de kerk, zodat daar water in loopt dat langzaam in de bodem zakt. Dat soort maatregelen zullen op meer plekken verlichting kunnen bieden, denken ze.

De beheerders in Oostum zijn blij met het onderzoek. "Ik vind het heel fijn dat mensen nu aan het kijken zijn wat het is en wat we ermee kunnen", zegt Smit Duyzentkunst. "Voor de hele gemeenschap zou het mooi zijn als dit soort plekken kunnen blijven bestaan." Le Grand: "Ook over 800 jaar nog."

Suriname zet groep mennonieten na illegale ontbossing het land uit

2 weeks 2 days ago

Een groep van 63 mennonieten, een religieuze gemeenschap, is dit weekend Suriname uitgezet. Ze zijn voornamelijk afkomstig uit Bolivia en Mexico en hielden zich bezig met illegale ontbossing. De uitzetting volgt na een slepend juridisch conflict.

De ultraconservatieve christelijke landbouwers verbleven sinds 2024 in Suriname zonder verblijfsvergunning. Ze kapten bossen met als doel om grootschalige landbouwprojecten op te zetten.

President Jennifer Simons is daar sterk op tegen. "Het gaat erom dat we het belangrijkste Amazonewoud niet kappen voor grootschalige landbouw, zei ze herhaaldelijk in Surinaamse media.

Sinds half juli waren de mennonieten met hun gezinnen, inclusief baby's en kleine kinderen, al door de deurwaarder gesommeerd te vertrekken. Ze zaten in het zogeheten Masonia-gebied, diep in het Surinaamse binnenland.

Zoektocht door politie en leger

Toen de mennonieten de waarschuwingen negeerden, trokken milieuorganisaties aan de bel, waarna een nieuw ultimatum volgde. Ook daar werd niet op gereageerd.

Uiteindelijk trok de politie eind oktober met behulp van het leger het gebied in. De mennonieten waren inmiddels gevlucht en hielden zich enkele kilometers verderop schuil. Na een zoekactie werden ze alsnog gevonden en met bussen het gebied uit gebracht.

Vertegenwoordigers van de mennonieten hadden intussen een kort geding aangespannen om deportatie te voorkomen. Toen ze dat verloren, spande hun advocaat een tweede kort geding aan, maar de Surinaamse autoriteiten wachtten dat niet af en gingen dit weekend al over tot deportatie.

De mennonieten zijn een geloofsstroming binnen de doopsgezinden, ook wel 'wederdopers' genoemd, en zijn van oorsprong volgelingen van de 16e-eeuwse priester en kerkhervormer Menno Simons uit Friesland.

Afgezonderd leven

Omdat Simons en zijn gemeenschap in Nederland werden vervolgd, trokken ze naar Duitsland. Zijn volgelingen verspreidden zich in de daaropvolgende eeuwen over verschillende plekken in de wereld, waaronder Latijns-Amerika. Daar werden in negen landen mennonietenkolonies gesticht. Onder meer in Bolivia en Peru doen ze aan grootschalige landbouw, zoals sojateelt.

Ze leven het liefst zo geïsoleerd mogelijk. Ze zonderen zich af van de buitenwereld en mengen zich zo min mogelijk met bewoners uit de landen waar ze zich vestigen, om zo hun traditionele leefwijze voort te zetten. In hun huishoudens gebruiken ze geen telefoon, elektriciteit of tv.

Bekijk deze reportage van Nina Jurna van vorig jaar voor Nieuwsuur over mennonieten in Latijns-Amerika:

Volgens internationale milieuorganisaties als WNF en Greenpeace is de groeiende aanwezigheid en uitbreiding van mennonietenkolonies in Latijns-Amerika een van toenemende oorzaken van de ontbossing van de Amazone. Ook vormt hun aanwezigheid een bedreiging voor de inheemse gemeenschappen.

Proefproject regering-Santokhi

Sinds 2022 richten mennonieten uit Bolivia, Belize en Mexico hun aandacht op Suriname, in een zoektocht naar meer grond en ruimte om kolonies te stichten. Hun zaken worden behartigd door lokale partijen en private tussenpersonen, onder wie een aantal Nederlandse ondernemers in Suriname.

Onder de regering-Santokhi (2020-2025) kregen vijftig mennonietenfamilies toestemming om voor drie jaar naar Suriname te komen voor een proefproject op zo'n 35.000 hectare grond. De plannen om grote lappen grond in het binnenland te ontginnen voor grootschalige landbouw lekten uit en leken buiten het parlement om gemaakt te zijn.

Dat veroorzaakte grote maatschappelijke verontwaardiging, met name bij milieuorganisaties, inheemse groepen en marrongemeenschappen. Die vreesden voor grootschalige ontbossing en verlies van hun leefgebieden. Na maatschappelijke druk en een rechtszaak tegen de staat en belangenbehartigers van de mennonieten, trok Santokhi uiteindelijk de stekker uit het proefproject. Een deel van de mennonieten was toen al in Suriname.

Harder optreden

De Surinaamse regering van president Jennifer Simons treedt strikter op tegen illegale houtkap en het ontbreken van vergunningen. De president heeft aangegeven dat gronden in de kustvlakte beschikbaar zijn voor grootschalige agrarische ontwikkeling. Daar hoeft geen tropisch bos voor te worden vernietigd.

Naar schatting zijn er nog steeds enkele honderden mennonieten in Suriname, ook na de uitzetting van de groep van 63. Hun status is onduidelijk. Surinaamse milieuorganisaties, zoals Probios, zijn doorlopend bezig om mennonietenkolonies te traceren en de aandacht te vestigen op ontbossing van het binnenland van Suriname.

Piraten kapen Iraans schip bij Somalië, mogelijk met meer aanvallen als doel

2 weeks 2 days ago

Somalische piraten hebben een Iraans vissersschip aangevallen en overmeesterd. Er zijn 23 bemanningsleden aan boord van het schip. Dat meldt de EU-missie die moet bijdragen aan de veiligheid op de West-Indische Oceaan en de Rode Zee.

Het schip werd donderdag gekaapt ten noordoosten van Somalië, tussen de kustplaatsen Bandar Bayla en Hafun.

Volgens het veiligheidscentrum zijn de piraten gewapend en is onduidelijk hoe de bemanning het maakt. De EU-missie waarschuwt dat het schip mogelijk als uitvalsbasis wordt gebruikt voor meer piraterij. Het nadert een commerciële scheepvaartroute, volgens de laatst bekende positie.

Twaalf piraten

Een medewerker van de maritieme politie van Puntland zegt tegen persbureau AP dat er twaalf piraten aan boord zijn gegaan van het Iraanse schip, de Azini. Op het schip waren 21 Iraniërs en twee Somalische beveiligers.

De EU-missie onderzoekt het incident. Schepen in de buurt zijn opgeroepen alert te zijn op verdachte situaties en die onmiddellijk te melden.

Meer kapingen

De afgelopen maanden zijn er nog vijf piratenaanvallen geweest voor de kust van Somalië, meldt de EU-missie op zijn website. Een van de schepen is nog in handen van piraten.

Bij een kaping eind september doodden de piraten vijf bemanningsleden vlak voor een bevrijdingsactie. Het betrokken schip was toen al ruim vijf maanden in handen van de kapers.

De Somalische piraterij vormt al sinds het begin van de burgeroorlog in het land, begin jaren 90, een bedreiging voor de internationale scheepvaart. Op het hoogtepunt in 2011 waren er 237 aanvallen van piraten.

Zes opvarenden van rubberboot voor Zeeuwse kust waren minderjarig

2 weeks 2 days ago

Op de rubberboot met migranten die gisteren werd opgepikt voor de Zeeuwse kust zaten onder anderen zes minderjarigen. Ze zijn overgebracht naar het aanmeldcentrum in Ter Apel. Van de 38 opvarenden heeft er één asiel gevraagd. De Koninklijke Marechaussee heeft dat bekendgemaakt.

Twee Sudanese mannen uit de groep zijn opgepakt op verdenking van mensensmokkel. De twee zitten vast en mogen alleen contact hebben met hun advocaat. "Ze moeten eerst voorkomen, dus we kunnen nog niet zeggen waar ze vandaan kwamen en waar ze naartoe wilden", zegt een woordvoerder van de marechaussee.

De hulpdiensten kregen zaterdagochtend vroeg een melding dat er een bootje was gezien voor de kust van Zeeuws-Vlaanderen. Er werd een reddingsoperatie gestart en de rubberboot is naar de jachthaven van Cadzand gesleept.

Natte voeten

De migranten zaten opeengepakt aan boord. De mensen aan de zijkant kregen natte voeten door de golven, zo was te zien op videobeelden. De opvarenden zijn medisch onderzocht op onderkoelingsverschijnselen. Volgens de marechaussee ging het naar omstandigheden goed met hen.

De groep bestond uit 36 Afghaanse migranten en de twee vermoedelijke mensensmokkelaars uit Sudan. Afgezien van de ene persoon die asiel heeft gevraagd, doorlopen alle volwassenen de zogeheten vreemdelingenprocedure. Dat houdt onder meer in dat hun nationaliteit en verblijfsstatus worden gecontroleerd.

Het lijkt erop dat Nederland niet het beoogde einddoel was van de migranten. Vanuit Frankrijk varen geregeld rubberbootjes met migranten aan boord richting het Verenigd Koninkrijk, soms ook vanuit België. Het is mogelijk dat zo'n bootje op de Noordzee uit koers is geraakt en voor de Zeeuwse kust is beland.

Wolf Bram opgezet in Naturalis, niet iedereen is daar blij mee: 'Neem mij, niet hem'

2 weeks 2 days ago

Probleemwolf GW3237m die vorig jaar op de Utrechtse Heuvelrug werd doodgeschoten, is vanaf vandaag te bekijken in museum Naturalis in Leiden. Bezoekers konden vandaag van dichtbij zien hoe de wolf, in de volksmond Bram genoemd, werd opgezet.

Wolf Bram werd op 1 december vorig jaar doodgeschoten. Dat gebeurde nadat de provincie daarvoor, op advies van deskundigen, toestemming had gegeven, nadat het dier in het voorjaar een wandelende vrouw had gebeten.

Bram was bij meer incidenten betrokken. Hij liep in augustus 2024 een kind omver en in de zomer van 2025 beet hij een kind in de bossen nabij de Pyramide van Austerlitz.

'Gezellig familiedagje'

Vandaag organiseert Naturalis een themadag over wolven. Kinderen konden een eigen wolvenmasker maken, lezingen volgen over de wolf en van dichtbij bekijken hoe wolf Bram werd geprepareerd.

Zo ging het er bij de preparatie aan toe:

Actievoerders van de protestgroep Animal Rebellion vinden dat Naturalis van "de moord op Bram een gezellig familiedagje" maakt. Ze liepen vandaag in een protestmars van het station in Leiden naar Naturalis. Daar werden ze tegengehouden door de politie, schrijft RTV Utrecht.

Kort protest

In de hal hadden ook verschillende groepen demonstranten zich verzameld. Tijdens een van de lezingen over het vakmanschap achter de preparatie ontblootte een man zijn bovenlijf. Met gespreide armen ging hij voor de wolf zitten. "Neem mij", zei hij herhaaldelijk. "Laat mij Brams plek innemen, zodat Bram met rust gelaten kan worden."

De demonstrant zette voor zich een bordje neer met 'Probleemmens':

De man sprak een paar minuten, stond vervolgens op en bedankte het publiek en medewerkers voor de gelegenheid om zijn verhaal te doen. Naturalis moet volgens hem doorgaan met het "nuttige werk" om het belang van biodiversiteit te benadrukken. "Het verhaal van Bram hoort in Naturalis, maar Bram zelf niet", aldus de demonstrant.

Algemeen directeur Marcel Beukeboom van Naturalis is het daar niet mee eens. Volgens hem helpt het tentoonstellen van het opgezette dier om gesprekken te starten en informatie te geven over de terugkeer van de wolf in Nederland.

"We hebben vooraf met de mensen van de actiegroep gesproken en we beogen hetzelfde", zegt hij. "We willen de natuur beschermen en dat mensen van de natuur gaan houden. We verschillen alleen van mening over hoe we dat doen."

Domino-mus

Mogelijk wordt de opgezette wolf later uitgeleend aan het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam. Dat museum heeft een collectie van dode dieren die bekend werden door hun bijzondere verhaal en hun confrontatie met mensen.

Dan komt Bram onder meer bij de Domino-mus te staan, de huismus die in 2005 in een evenementenhal in Leeuwarden werd doodgeschoten. In die hal stonden 4 miljoen dominostenen opgesteld voor het televisieprogramma 'Domino Day'. De mus had er 23.000 van omgegooid en werd doodgeschoten om te voorkomen dat er meer zouden vallen.

Wintertijd in Canada, maar in steeds minder provincies wordt de klok verzet

2 weeks 2 days ago

Miljoenen Canadezen zetten vanwege de wintertijd de klok dit weekend een uur terug, maar miljoenen andere Canadezen laten de klok ongemoeid. Steeds meer Canadese provincies schaffen de wintertijd af.

In British Columbia, in het westen van Canada, is onlangs gekozen voor de zomertijd als standaardtijd en dat betekent dat inwoners dit weekend voor het eerst de klok niet terugzetten. Ook Alberta, Manitoba en westelijke delen van Ontario gaan voor het eerst met de zomertijd de winter in.

Experts geven in Canadese media aan dat het goed is om de klok niet meer twee keer per jaar een uur te verzetten, maar zijn kritisch op de keuze voor de zomertijd.

's Ochtends langer donker

Het gevolg van de zomertijd in de winter is dat in de donkerste maanden in zuidelijke steden zoals Vancouver en Calgary de zon pas opkomt rond 9.00 uur 's ochtends. In een stad als Edmonton, 300 kilometer ten noorden van Calgary, komt de zon straks pas op rond 10.00 uur. Hoe noordelijker iemand woont, hoe later het licht wordt.

"We hadden niet voor permanente zomertijd moeten kiezen", zegt emeritus hoogleraar Wendy Hall van de University of British Columbia. Volgens haar is de wintertijd de gezondere keuze, omdat die beter aansluit bij het lichaamsritme dat de slaap reguleert.

Interne klok ontregeld

Ook een hoogleraar psychologie vindt dat de politiek daar te makkelijk overheen is gestapt. "Het draait allemaal om de interne klokken die onze slaap regelen, waardoor het moeilijker is om overdag in slaap te vallen of de hele nacht wakker te blijven. Dat zijn zeer krachtige systemen."

De experts vrezen dat politici zijn gezwicht voor de publieke opinie, omdat veel mensen het fijn vinden om 's avonds een extra uur licht te hebben. Dat argument zou het hebben gewonnen van de gezondheidsaspecten.

'Sociale jetlag'

Hall zegt tegen nieuwssite CTV News dat het kan leiden tot een "sociale jetlag", omdat de werk- en schooltijden hetzelfde blijven. "Dat betekent dat we minder alert zijn en waarschijnlijk een slaaptekort hebben op het moment dat de wekker gaat."

Vooral pubers zullen er last van hebben, omdat die biologisch gezien toch al meer moeite hebben om op te staan. Daarnaast zijn er ook zorgen over de verkeersveiligheid als het 's ochtends langer donker is.

Deskundigen verwachten dan ook dat burgers zullen gaan morren en dat de politiek over een jaar of wat wordt gedwongen om het besluit voor een permanente zomertijd te heroverwegen.

Ook de premier van Quebec wil af van het verzetten van de tijd, maar of er voor zomer- of wintertijd wordt gekozen, is nog niet bekend. Hij kondigde deze week aan dat er eerst experts worden geraadpleegd, voordat er een keuze wordt gemaakt. De provincie Ontario stopt alleen met de winter- en zomertijd als omliggende regio's zoals Manitoba, Quebec en de Amerikaanse staat New York hetzelfde doen.

Israëlische aanvallen kosten zeker acht Palestijnen in Gaza het leven

2 weeks 2 days ago

Door Israëlische aanvallen zijn zeker acht Palestijnen om het leven gekomen. Dat melden ziekenhuismedewerkers aan Al Jazeera. In Gaza-stad kwamen drie mensen om het leven bij een droneaanval, onder wie een vader en zijn 3-jarig zoontje.

Bij een droneaanval in Khan Younis, in het zuiden van Gaza, werden vijf politieagenten gedood. Daarbij raakten ook mensen gewond.

Volgens een journalist van Al Jazeera vliegen er op dit moment nog Israëlische drones over het oosten van Gaza-stad.

Sinds oktober vorig jaar geldt een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas, maar in de praktijk wordt het bestand vrijwel dagelijks geschonden door Israël. Naar schatting zijn sinds het begin van het staakt-het-vuren meer dan duizend Palestijnen gedood. Israël zegt dat het vijf militairen heeft verloren.

Weer honderden mensen opgepakt bij protest Palestine Action in VK

2 weeks 2 days ago

De Britse politie heeft bij een protest van Palestine Action in Londen gisteren 325 mensen opgepakt. De actiegroep is door de Britse regering bestempeld als een terroristische organisatie en is sinds juli vorig jaar verboden. Regelmatig worden bij protesten mensen aangehouden.

Dat gebeurde ook gisteren in het zuidwesten van Londen, voor de deur van de Amerikaanse ambassade. Demonstranten droegen daar borden met teksten als "Ik ben tegen genocide, ik steun Palestine Action" en "We zijn demonstranten, geen terroristen".

Het overgrote deel van de arrestaties werd verricht vanwege "steunbetuigingen aan een verboden organisatie onder de terrorismewetgeving", aldus de politie.

Verbod opnieuw voor de rechter

Aanstaande woensdag buigt het Britse Hooggerechtshof zich over de vraag of het verbod op Palestine Action gerechtvaardigd is. De zaak kwam in juni dit jaar voor een lager gerechtshof, dat het verbod in stand hield. Het hof zei dat het verbod weliswaar "zeer controversieel" was, maar dat Palestine Action "openlijk onwettig geweld promoot dat neerkomt op terrorisme".

Activisten van Palestine Action werden eerder veroordeeld tot celstraffen vanwege een inval in een wapenfabriek en het slaan van een politieagent met een hamer. Ook zouden leden militaire vliegtuigen hebben besmeurd met verf. De groep had van die feiten geen afstand genomen, wat voor het hof meewoog in het vonnis.

De kwestie rond Palestine Action blijft de gemoederen in het Verenigd Koninkrijk bezighouden. Eind september werden nog ruim 160 mensen aangehouden bij een protest buiten het gebouw waar de Labour-partijconferentie werd gehouden in Liverpool. Daar werden ook Nederlanders opgepakt. In totaal zijn volgens de organisatie Defend Our Juries meer dan 4000 demonstranten opgepakt sinds het ingaan van het verbod.

Onlangs werden de boeken van de Ierse bestsellerauteur Sally Rooney uit de handel gehaald in het Verenigd Koninkrijk vanwege haar steun aan de groep. Omdat zij daardoor geen royalty's meer kan ontvangen, heeft haar uitgever besloten om geen nieuwe uitgaven meer te drukken van haar boeken.

Studentencomplex Utrecht alleen te betreden met digitale sleutel, bewoners zijn het zat

2 weeks 2 days ago

Bewoners van een studentencomplex in Utrecht zijn er niet over te spreken dat ze alleen maar via een app op hun telefoon naar binnen kunnen. In meerdere panden van studentenhuisvester SSH is de enige toegang zo'n digitale sleutel. Een fysiek exemplaar is ook te koop, maar kost 200 euro.

Wie thuis aankomt met een lege telefoon, moet dus hopen dat een vriendelijke buur de deur kan openen. Ook midden in de nacht. "Er is geen garantie dat er iemand komt om je te helpen", zegt een bewoner. "Ik heb de hele tijd een powerbank mee, omdat ik gewoon niet het risico wil lopen dat ik niet thuiskom."

Bijkomend probleem: de toegangsapp blijkt niet altijd te werken. Studenten hebben klachten gebundeld in een document dat RTV Utrecht heeft ingezien. "Meestal werkt mijn telefoon niet voor de voordeur en moet ik wachten tot iemand anders hem opendoet", staat in een van de klachten. Een andere student laat weten dat hij vaak meer dan twintig pogingen moet doen om het slot te openen. "Mijn record staat op 48 pogingen voordat het lukte."

SSH heeft een spoedlijn die bewoners altijd kunnen bellen. Toen een student om 03.00 uur 's nachts voor een dichte deur stond, hoorde zij dat ze haar buren wakker moest maken. Een andere student werd gevraagd om naar de beveiliging of receptie van het gebouw te lopen. "Maar die hebben we helemaal niet."

Sleutelvriend

Op de website van SSH is te lezen dat bewoners 'sleutelvrienden' kunnen toevoegen. Die kunnen vanaf hun telefoon dan ook de deur openen. Mocht je die niet kunnen bereiken vanwege bijvoorbeeld een lege telefoon, en wordt de deur ook door buren niet opengedaan, dan kun je melding doen van buitensluiting.

Daarover schrijft SSH: "Let op, als er een monteur moet langskomen, komen de (hoge) kosten op jouw rekening".

Toekomstbestendig

Huurdersorganisatie BoKS ging meermaals in gesprek met de huisvester, maar dat heeft tot nu toe tot niets geleid. BoKS stelde onder meer voor om een fysieke sleutel, in de vorm van een druppel of tag, voor elke student beschikbaar te stellen. Ook opperde BoKS oplaadpunten voor de ingang van flats, zodat studenten met een lege telefoon die kunnen opladen en zo hun huis in kunnen.

SSH ziet "geen aanleiding om aanvullende maatregelen structureel door te voeren", staat in een reactie aan de huurdersorganisatie. "De huidige inrichting biedt volgens de SSH een goede balans tussen gebruiksgemak, beheersbaarheid, toekomstbestendigheid en veiligheid."

Dakloze in trappenhuis

Dat laatste punt valt slecht bij een van de bewoners. Volgens haar werkt de app zo regelmatig niet, dat medebewoners spullen tussen de schuifdeuren zetten om te zorgen dat de deur niet dichtgaat. Maar dat leidt weer tot andere problemen: "Een dakloze is naar binnen gekomen en heeft in het trappenhuis geslapen en geplast."

Dat geeft studenten een onveilig gevoel, zegt ze. "Het is hier 's avonds best stil, dan wil je gewoon je huis in kunnen."

Rotterdam en Groningen

SSH baalt van de insluiping, zegt een woordvoerder. "We begrijpen dat dit een onveilig gevoel geeft." Twee medewerkers van SSH hebben gecontroleerd of de deuren en het toegangssysteem nog werken. "Alles is technisch in orde."

Utrecht is niet de enige plek waar bewoners van SSH-complexen naar binnen moeten met een digitale sleutel. De eerste test met het systeem begon in 2024 in Rotterdam. Later werd het ook ingevoerd bij complexen in Groningen, en dus in Utrecht.

Oekraïense aanvallen op olielocaties diep in Rusland hervat

2 weeks 2 days ago

Ondanks berichten dat Oekraïne droneaanvallen op olieproductielocaties in Rusland had gestaakt, zijn er de afgelopen dagen toch nieuwe aanvallen geweest. Zo is vannacht in de Russische regio Nizjni Novgorod door een droneaanval brand ontstaan in een olieraffinaderij.

Volgens de gouverneur is er aanzienlijke schade aan de faciliteit die in het district Kstovo ligt, melden Russische staatsmedia. De omvang van de schade is niet duidelijk.

Op sociale media gaan beelden rond van brand en een grote rookpluim die boven het complex uit stijgt. Meerdere explosies zouden te horen zijn geweest. Russische aanklagers hebben een strafonderzoek geopend naar de aanval. Boven de regio werden volgens Rusland vannacht meer dan honderd drones neergehaald.

De onder vuur genomen raffinaderij heet Norsi en is onderdeel van oliereus Lukoil. Het is een van de grootste van Rusland.

Aanvallen diep in Rusland

Norsi ligt diep in Rusland, op zo'n 800 kilometer van de Oekraïense grens. Het is niet de eerste keer dat die raffinaderij onder vuur wordt genomen. Dat gebeurde bijvoorbeeld in augustus ook al, waardoor er een grote brand ontstond en de productie werd stilgelegd.

Het is de derde dag op rij dat oliefaciliteiten in Rusland worden aangevallen. Gisteren gebeurde dat in de autonome Russische republiek Basjkirostan en vrijdag in de regio Samara.

The Wall Street Journal meldde vrijdag niettemin dat Oekraïne tijdelijk gestopt was met luchtaanvallen op olielocaties in Rusland na wekenlange druk van de Amerikaanse president Trump. De pauze was niet officieel aangekondigd. Die begon vorige week en zou volgens de krant mogelijk duren tot na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen, komende dinsdag.

Bronnen zeiden gisteren tegen The Kyiv Independent dat van dat laatste niets klopt. "Niemand heeft zo'n bevel gegeven", aldus een hooggeplaatste functionaris.

Intussen gaan de Russische aanvallen op Oekraïne ook door. Volgens president Zelensky zitten honderdduizenden mensen zonder stroom door aanvallen op energieinfrastructuur. Vier regio's verspreid over het land zijn volgens hem aangevallen: Dnipro, Vinnytsja, Zjytomyr en Chmelnytsky.

Zelensky zegt dat de aanvallen zeer intensief zijn. De afgelopen week zou Rusland bijna 2000 drones, 1600 bommen en 36 ballistische raketten hebben afgevuurd. "De Russen proberen maximaal voordeel te slaan uit ons tekort aan luchtafweer." Zelensky zegt dat de nieuwe leveringen van wapens door de VS en Europa niet jaren op zich kunnen laten wachten.

NASA-vrijwilligers weer thuis na jaar op nagebootste Mars-missie

2 weeks 2 days ago

Ruim een jaar zaten ze opgesloten in een NASA-gebouwtje van maar 160 vierkante meter in het Johnson Space Center in de Texaanse stad Houston en gisteren kwamen ze naar buiten. Ross Elder, Matthew Montgomery, James Spicer en Ellen Ellis deden vrijwillig mee aan een experiment waarin het leven op Mars werd nagebootst.

Op 19 oktober 2025 stapten ze de ruimte binnen en waren vervolgens vrijwel afgesloten van de buitenwereld. Mailen en sms'en kon wel, maar alleen op een 'Mars-manier'. Een korte sms deed er 22 minuten over om aan te komen.

De vier werden vannacht na 378 dagen met gejuich onthaald toen ze naar buiten stapten. Spicer was vooral blij dat hij weer naar buiten kon om "de zon te voelen, of een flinke stortbui". Ellis bedankte haar drie collega's voor hun professionaliteit en kameraadschap en keek er vooral naar uit om haar man te knuffelen.

De families van de vier werden uitgebreid bedankt voor hun geduld en voor hun bereidheid om hen ruim een jaar te missen. Elder zei dat alle mailtjes van familieleden en vrienden hem erdoorheen hadden gesleept.

Ruimtewandelingen

De drie mannen en een vrouw waren geen geoefende astronauten. Iedere Amerikaan tussen de 30 en 55 jaar die gezond en gemotiveerd was, niet rookte en een universitaire opleiding in de natuurwetenschappen had afgerond, mocht meedoen.

In het gebouw hadden de vier als taak om de planten te verzorgen, te sporten en de leefruimte en machines te onderhouden. Zo noemde Ellis teamgenoot Matthew Montgomery een "Zwitsers zakmes" die elk technisch probleem kon oplossen. In een kleine buitenruimte simuleerden ze met virtualrealitybrillen ruimtewandelingen op Mars.

Het gebouwtje is gemaakt van lavabeton en met een 3D-printer gebouwd, omdat NASA verwacht dat toekomstige nederzettingen in de ruimte ook zo kunnen worden gemaakt. Het zou op die manier volgens NASA niet nodig zijn om grote hoeveelheden bouwmaterialen in meerdere vluchten te lanceren, wat ontzettend veel geld zou kosten.

Het is niet de eerste keer dat mensen op verzoek van NASA zo'n lange tijd in isolatie hebben gezeten. In 2023 deden vier andere vrijwilligers dit ook al eens. En een volgende groep gaat volgend jaar voor langere tijd in afzondering.

Naar de maan en naar Mars

Het doel van deze missies is om ooit weer mensen naar de maan te sturen en later ook naar Mars. Daarbij wordt vooral gekeken wat langdurige afzondering in een kleine ruimte met mensen doet en hoe ze gewassen kunnen verbouwen.

Ook worden de stress en werkdruk soms flink opgevoerd doordat apparatuur kapotgaat en snel weer moet worden gerepareerd. Daarnaast moeten de experimenten leiden tot goede en realistische afspraken over hoe groot een ruimtevaartuig moet zijn om erin te kunnen leven.

De vier hopen dat hun opoffering van waarde zal blijken. Elder: "We zijn vereerd en trots dat we hebben bijgedragen aan de kolossale onderneming die uiteindelijk leidt tot het het sturen van de eerste mensen naar Mars."

Den Haag wil financiële schade winkeliers verhalen op opruiers

2 weeks 2 days ago

De Haagse wethouder Richard de Mos (Binnenstad en Economie) wil kijken of mensen die deze week opriepen tot geweld in Den Haag kunnen opdraaien voor de schade die ondernemers hebben geleden. Uit angst voor rellen en plunderingen timmerden winkeliers voor het weekend hun winkel dicht.

Dat gebeurde naar aanleiding van berichten op sociale media. Via platforms als Snapchat, Telegram en Instagram werden jongeren opgeroepen om zaterdag in Nederlandse steden de straat op te gaan en te protesteren.

Ook in Den Haag werd opgeroepen tot protest. Winkeliers in de binnenstad hielden rekening met hevige rellen. Veel ondernemers lieten daarom hun winkelpui uit voorzorg dichttimmeren en bleven gisteren gesloten.

Vrijdagavond waren timmermannen hard aan de werk met de spoedaanvraag:

Hoewel het gisteren onrustig was in de stad, bleef de situatie beheersbaar. Er waren veel agenten op de been en 34 mensen werden aangehouden in en rond het Malieveld. Inmiddels zijn alle arrestanten weer vrij, laat de politie weten.

'Kous niet af'

"Het is een enorme opluchting dat de gevreesde plunderingen zijn uitgebleven", zegt De Mos. "Maar daarmee is de kous niet af. Het is toch van de zotte dat hardwerkende ondernemers hun winkels moeten barricaderen omdat figuren op het internet oproepen om de boel kort en klein te slaan?"

Ondernemers in de binnenstad spreken van vele duizenden euro's aan schade. Niet alleen door de kosten van het dichttimmeren van ramen en deuren, maar ook vanwege het mislopen van omzet doordat de winkel gesloten was.

Bij winkels die wel open waren, ontbrak het aan klanten. De politie riep mensen gisteren op niet naar het centrum te komen. "Waarom zou de rekening bij de ondernemers moeten blijven liggen?", aldus De Mos.

De wethouder wil samen met ondernemersorganisaties en juristen kijken welke mogelijkheden er zijn om de schade te verhalen, schrijft Omroep West. Het is tot nu toe onduidelijk wie de oproepen voor de zogeheten gen-Z-protesten hebben geplaatst.

Jongen uit Middelburg

De politie heeft in ieder geval één minderjarige uit Middelburg gearresteerd op verdenking van het oproepen tot geweld. De jongen werd donderdag thuis opgepakt door de Dienst Speciale Interventies (DSI).

Agenten in burger van de DSI voerden hem geblinddoekt af. De verdachte werd gevonden, omdat hij met naam en toenaam opriep tot geweld.

Ook in Maastricht werd rekening gehouden met gewelddadige demonstraties. De dag verliep zonder bijzonderheden, zegt een gemeentewoordvoerder. In Amsterdam, Utrecht en Rotterdam werden eveneens demonstraties verwacht. Daar zijn geen grote groepen mensen samengekomen.

Plunderingen in Duitsland

In Duitse steden werd gisteren wel gedemonstreerd. Dat begon vreedzaam, maar liep aan het einde van de dag uit op gewelddadigheden. Vooral in Frankfurt liep het uit de hand: daar werden ruiten ingeslagen, winkels geplunderd en branden gesticht.

Ook in Zwitserland waren ongeregeldheden. Daar werd de politie in Zürich volgens een woordvoerder door een menigte aangevallen met vuurwerk, flessen en stenen. En in Frankrijk werd voor het derde weekend op rij gedemonstreerd. Verspreid over het land werden zo'n 290 mensen gearresteerd.

Gewonden bij vecht- en steekpartij in bus in Breda, jongen van 17 opgepakt

2 weeks 2 days ago

In Breda zijn gisteravond laat twee groepen jongeren met elkaar slaags geraakt. Een jongen liep daarbij een steek- of snijwond op, een ander is in elkaar geslagen. Er is één verdachte aangehouden, een jongen van 17.

Een aantal jongeren wilde de bus nemen in het westen van de gemeente, in Prinsenbeek. Zij passeerden een andere groep, van waaruit opmerkingen werden gemaakt. De sfeer werd grimmig en toen de jongeren in de bus stapten, werd een van hen aan zijn kleding naar buiten getrokken.

Daarop ontstond in de deuropening van de bus een schermutseling met iemand die zijn vriend te hulp kwam. Op een gegeven moment sloot de chauffeur de deuren en reed weg. De 18-jarige die zijn vriend wilde helpen, merkte in de bus dat hij een bloedende wond had. Hij was vermoedelijk gestoken of gesneden.

Geld overmaken

Het slachtoffer dat uit de bus werd getrokken, werd door de groep in elkaar geslagen. Ook werd hij gedwongen om geld over te maken naar de bankrekening van een van de belagers.

De vader van deze dader meldde zich even later met zijn zoon op het politiebureau om hem aan te geven. De 17-jarige jongen is aangehouden en de politie sluit meer aanhoudingen niet uit.

Ondanks 'grootste game ooit' deze maand, verdwijnen banen in de game-industrie

2 weeks 2 days ago

Deze maand belooft een spannende maand voor veel gamers te worden. Niet alleen komt met The Legend of Zelda: Ocarina of Time een nieuwe versie van een van de best beoordeelde games aller tijden uit, ook het langverwachte GTA VI verschijnt halverwege deze maand.

Het zesde hoofddeel uit de Grand Theft Auto-reeks belooft financieel gezien de grootste game ooit te worden. Volgens analisten kostte het spel meer dan een miljard euro om te maken, maar dat lijkt uitgever Rockstar Games ruimschoots te gaan terugverdienen. Uit prognoses blijkt dat de game alleen al in de eerste week tussen de 2,9 en 4,6 miljard euro kan gaan opleveren. Alleen al door GTA VI vallen de totale inkomsten uit spellen op gameconsoles dit jaar naar verwachting ruim 17 procent hoger uit dan vorig jaar.

Massaontslagen

Astronomische cijfers, tekenend voor de al jaren groeiende game-industrie. Onderzoeksbureau Newzoo becijferde dat er in de wereldwijde gamesmarkt dit jaar zo'n 192 miljard euro omzet wordt geboekt. Dat is ongeveer 6 procent meer dan in 2023. Ook voor de komende jaren ziet het er financieel rooskleurig uit, met een verwachte omzetgroei van ruim 4 procent.

Die cijfers staan in schril contrast met de verhalen over massaontslagen in de game-industrie en gamestudio's die hun deuren moeten sluiten. In januari van dit jaar kondigde uitgever Ubisoft bijvoorbeeld aan honderden banen te schrappen. Ook moesten Ubisoft-kantoren in Zweden, Canada en Servië dicht. Daarmee zou het bedrijf zo'n 200 miljoen euro per jaar besparen.

Microsoft meldde in juli de grootste reorganisatie in de geschiedenis van Xbox aan, met 3200 mensen die hun baan gaan verliezen, waarvan de helft direct. En vorige maand besloot EA om na meer dan dertig jaar de invloedrijke gamestudio BioWare te sluiten. Daarmee werd ook de ontwikkeling van het nieuwe deel in de bekende Mass Effect-reeks stopgezet.

In totaal werden dit jaar al ruim 11.000 gamemakers ontslagen, met name in Noord-Amerika en Europa, blijkt uit cijfers van ASGC. Veel mensen vinden overigens na ontslag wel weer elders werk in de game-industrie.

Na corona

De malaise bij gamebedrijven begon na de coronatijd, zegt Jeroen Derwort, voorzitter van branchevereniging Dutch Game Association. "Tijdens corona was er nog een hosanna-stemming bij makers, omdat mensen veel thuis zaten en meer geld aan games besteedden. Daarom kwam er ook meer geld van investeerders voor nieuwe games."

Na de coronatijd kwamen er volgens hem in korte tijd veel grote nieuwe spellen op de markt. "Die zijn heel duur om te maken, en wisten lang niet allemaal uit de kosten te komen. Daardoor vielen grote investeringsfondsen om. Die trokken sommige kleinere gamestudio's met zich mee."

In Nederland ging bijvoorbeeld het Utrechtse Ronimo Games in 2023 failliet, Paladin Studios uit Den Haag sloot in 2024. Voor de Nederlandse ontwikkelaar PlayerUnknown Productions viel het doek afgelopen zomer, nadat de studio eerder al was gedwongen om personeel te ontslaan. Afgelopen week was er een faillissementsveiling, waar geïnteresseerden dure specialistische hardware voor een fractie van de nieuwprijs konden kopen.

Niet voor het geld

Gameontwikkelaar Keano Raubun richtte twee jaar geleden de Utrechtse studio Veelpoot op. Hij zette onlangs een paar vacatures online. "Binnen een dag had ik daarop al 1200 reacties binnen, van gamemakers over de hele wereld", zegt Raubun. "Daar zaten ook mensen met jaren ervaring bij, die na de massaontslagen geen werk hadden."

Behalve de tegenwind waar gamemakers over de hele wereld nu last van hebben, speelt er volgens Derwort in Nederland nog meer mee. "In Breda hebben we een van de beste gameopleidingen ter wereld, maar je moet ook Nederlandse bedrijven hebben waar dat talent vervolgens terechtkan. Veel afgestudeerde makers gaan nu werken in het buitenland. Er zijn veel kleine Nederlandse gameontwikkelaars en ook een paar grote, zoals Guerrilla Games en Azerion. Maar daartussenin is er weinig."

Hij pleit daarom voor meer stimulering vanuit de overheid. "Buurlanden als België en Engeland geven meer subsidies voor nieuwe games, maar Nederland bungelt er een beetje achteraan."

Ook zijn games in het buitenland vaak goedkoper om te maken, zegt Derwort. "Duitsland en Canada zijn groot in deze industrie. Een game ontwikkelen kan daar soms wel de helft van de kosten schelen."

Ondanks de moeilijke periode waarin de game-industrie zich bevindt, raadt ontwikkelaar Raubun mensen toch aan om er te gaan werken: "Als je een beetje gek bent en lef hebt, dan zeker. Maar je doet het zeker niet voor het geld of de stabiliteit."

Democraten profiteren van zorgen om corruptie: 'We moeten de hebzucht stoppen' 

2 weeks 2 days ago

Overheidscorruptie is in korte tijd uitgegroeid tot een van de belangrijkste thema's van de Amerikaanse Congresverkiezingen komende dinsdag. Kiezers maken zich zorgen over politici die zichzelf verrijken ten koste van de burger. In sommige peilingen staat het thema corruptie zelfs boven de hoge kosten van boodschappen en brandstof.

Democratische kandidaten proberen nu stemmen te winnen door een verband te leggen tussen economische ontevredenheid en overheidscorruptie.

"Ik noem het verraad", zegt de Democratische kandidaat Shannon Taylor in een zaal vol kiezers. Met een uitgesproken anticorruptieboodschap probeert ze een Republikeins kiesdistrict te veroveren voor het Huis van Afgevaardigden.

Het levert Taylor luid applaus op in de bibliotheek van Yorktown, Virginia. Ze hoopt hier een nieuwe revolutie te ontketenen. Het district wordt al bijna twintig jaar vertegenwoordigd door de Republikein Rob Wittman, maar Taylor is erin geslaagd een nek-aan-nek-race te ontketenen.

'Het moeras wordt dieper'

De Democratische Taylor beschuldigt haar tegenstander van corruptie. Zo claimt ze dat hij heeft gestemd voor belastingvoordelen waarvan zijn eigen bedrijven profiteerden. "De corruptie in Washington D.C. laat politici als Rob Wittman zichzelf verrijken in plaats van jullie belangen voorop te stellen."

Ze wijst daarbij naar Wittmans aandelen - die zijn aanzienlijk meer waard geworden tijdens zijn ambtstermijn, blijkt uit documenten. Wittman betwist de beschuldigingen. Toch spreekt Taylors belofte om corruptie hard aan te pakken het publiek aan.

"De regering beloofde om het moeras droog te leggen", verwijst een bezoeker naar president Trumps bekende leus Drain the Swamp. "Maar het moeras wordt alleen maar dieper." Een ander vult aan: "We moeten de corruptie en de walgelijke hebzucht en graaicultuur stoppen."

Corruptie bovenaan de zorgenlijst

De zorgen over corruptie en misbruik van overheidsgeld zijn niet uitsluitend een thema voor Democraten. Maar mede door de rol van miljardairs als Elon Musk, die bij deze verkiezingen bijna een half miljard dollar uitgaf om bepaalde Republikeinse kandidaten verkozen te krijgen, kunnen de Democraten het thema goed in hun voordeel gebruiken.

Daarnaast gelooft bijna twee derde van de Amerikanen dat Trump zijn presidentschap gebruikt om zichzelf te verrijken. Volgens Forbes is Trump sinds de start van zijn tweede termijn ruim 2,7 miljard dollar rijker geworden, onder meer dankzij crypto- en aandelenhandel.

"De omvang van de corruptie en belangenverstrengelingen is verbluffend", vertelt Virginia Canter. Ze adviseerde de regeringen van Obama en Clinton over ethische vraagstukken en ziet nu hoe Trump de normen rond belangenverstrengeling heeft vervaagd. "Hij heeft het geprobeerd te normaliseren en dat verbergt hij niet."

Ze wijst op de "cadeautjes" die Trump kreeg: het vliegtuig ter waarde van 400 miljoen dollar van de Qatarese koninklijke familie en de honderden miljoenen aan donaties van bedrijven met belangen bij de federale overheid voor de bouw van Trumps balzaal.

In de bibliotheek is Taylor dan ook niet de enige die corruptie als verkiezingsthema gebruikt. "Ik heb nog nooit zoveel schaamteloze corruptie gezien in Amerika", verzucht senator Mark Warner. De Democraat vertegenwoordigt Virginia al zeventien jaar in de Senaat en voert samen met Shannon Taylor campagne.

"Ik heb geprobeerd cryptovaluta te reguleren. Dat is moeilijk als de president dat gebruikt om zichzelf te verrijken." In een campagnespotje benadrukt Warner dat Trump alleen al met zijn cryptomemecoin 636 miljoen dollar heeft verdiend. "Dat is niet besturen maar geldklopperij!"

Wie bestrijdt corruptie het best?

De politieke strijd gaat niet alleen om wie er schuldig is aan corruptie, maar ook om wie dat het best kan bestrijden. Volgens een peiling van CNBC hebben kiezers daarvoor meer vertrouwen in de Democraten dan in de Republikeinen - al is het verschil niet groot: 35 procent tegenover 31 procent.

En dus doen in de laatste weken beide partijen pogingen om het thema te verzilveren. Zo opende de regering-Trump in de aanloop naar de verkiezingen een meldpunt waar mensen vermoedelijke fraude met overheidsgeld kunnen aangeven. Wie een melding doet, kan tot 30.000 dollar aan tipgeld krijgen.

In de bibliotheekzaal in Virginia probeert Taylor ook Republikeinse kiezers aan te spreken. Bij enkele lijkt dat te lukken. "Ik denk dat er in beide partijen sprake is van corruptie, maar dat er nauwelijks verantwoording wordt afgelegd", zegt een conservatieve bezoeker.

Honderdduizenden auto's ondanks mogelijke defecten toch de weg op, zo zit het met jouw auto

2 weeks 2 days ago

In Nederland rijden honderdduizenden personenauto's rond terwijl ze eigenlijk door een garage zouden moeten worden gecontroleerd of gerepareerd. Het gaat om auto's die het onderwerp zijn van terugroepacties die de RDW classificeert als "ernstig".

Inzittenden lopen het risico op ernstigere gevolgen bij ongelukken, bijvoorbeeld door problemen met de airbags. Bij een op de vijf getroffen auto's kan het probleem op zichzelf al een ongeluk veroorzaken, bijvoorbeeld doordat de accu in brand vliegt.

Automobilisten rijden soms jarenlang door, ondanks een openstaande terugroepactie. Zo rijden er nog steeds Daihatsu Materia's rond waarbij de bouten rond het stuur mogelijk niet goed vastzitten, een terugroepactie die negentien jaar geleden startte. Reparatie is gratis.

Minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat overweegt een wet om automobilisten te verplichten mee te werken aan terugroepacties. "Het gaat om je veiligheid en om die van je gezin, het is echt belangrijk dat dit gebeurt."

Registratie verbeteren

Doorrijden kan gevolgen hebben voor de verzekeringsdekking, waarschuwt het Verbond van Verzekeraars, al hangt dat af van de omstandigheden.

Check hier of jouw auto een open terugroepactie heeft. De data hebben een vertraging, recente reparaties kunnen ontbreken.

Volgens de RDW gaat het om ruim 400.000 auto's, al is het precieze aantal niet zeker, tekent de instantie zelf aan. Er kunnen zowel herstelde auto's als getroffen auto's ontbreken in die telling, omdat er geen verplichting is om die data correct aan te leveren.

Wat Karremans betreft moet die registratie eerst worden verbeterd, net als de communicatie met de autobezitters. "We hebben nu geen goede grip op dit probleem en over hoeveel auto's het precies gaat", stelt hij. Als dat niet werkt, denkt de minister na over een verplichting voor consumenten om mee te werken.

Bij de openstaande teruproepacties zijn het in zeven op de tien gevallen beschermingsmiddelen die het probleem zijn. Het gaat dan om bijvoorbeeld om gordels, airbags, de zogenoemde Isofix-bevestiging van kinderstoeltjes of hoofdsteunen.

De meeste terugroepacties voor beschermingsmiddelen komen nu door airbags van het Japanse bedrijf Takata, dat aan verschillende autofabrikanten airbags leverde die blijken te kunnen ontploffen. Daardoor zijn in het buitenland doden gevallen. Naar schatting 160.000 auto's rijden in Nederland rond met zo'n kwetsbare airbag.

Andere recente voorbeelden zijn de hybride Ford Kuga, met een accu die in brand kan vliegen, en de Volvo EX30, waarvan de hoofdsteunen kunnen losraken. Over die laatste terugroepactie worden de eigenaren komende week ingelicht.

Buitenland is strenger

Het probleem met de terugroepacties is al langere tijd bekend; al in 2019 beloofde het kabinet-Rutte III beterschap. Toen werd ook al onderzocht of voertuigeigenaren konden worden verplicht om hun auto's te laten herstellen en of ook fabrikanten konden worden verplicht om beter informatie aan te leveren.

In andere landen gelden strengere regels: zo kunnen in Noorwegen, Denemarken en Duitsland fabrikanten sancties krijgen als ze niet aan de voorwaarden voor terugroepacties voldoen. In Denemarken, Duitsland en Finland kunnen autoeigenaren boetes krijgen als ze gebreken niet laten herstellen.

Autobranche-organisatie Bovag is voorstander van een verplichting voor voertuigeigenaren, net als de RDW en de Inspectie voor Leefomgeving en Transport.

Het aantal terugroepacties van getroffen auto's schommelt, maar er is geen duidelijke stijging of daling:

Mensen zouden dan een verbod kunnen krijgen om te rijden op de openbare weg met een niet-opgelost probleem, net zoals dat met een verlopen APK gebeurt. Dan moet de registratie bij de RDW wel beter dan nu, vindt ook de Bovag, omdat mensen anders onterecht een rijverbod kunnen krijgen opgelegd.

Gevolgen voor verzekering

Blijven rondrijden met een open terugroepactie kan problemen opleveren voor je verzekeringsdekking, waarschuwt het Verbond van Verzekeraars. Een openstaande terugroepactie is daarvoor op zichzelf niet genoeg, maar afhankelijk van de omstandigheden kan dat wel.

Dat zou bijvoorbeeld kunnen als iemand bewust blijft doorrijden met een brandend lampje op het dashboard dat door een bekend probleem wordt veroorzaakt. In zo'n geval zou de eigenaar van de auto de schade bij een ongeval zelf moeten ophoesten.

Het belangrijkste is dat mensen de kans krijgen om een probleem te laten repareren, benadrukken ook de verzekeraars, en dat dat ook gebeurt. En zo niet, dan "vinden wij het goed dat aanvullende maatregelen worden onderzocht om dit te verbeteren".

Verantwoording

Voor dit artikel gebruikten we publiek toegankelijke data van de RDW. Specifiek voor de schatting van het aantal auto's met nog kwetsbare Takata-airbags gebruikten we een AI-model om in te schatten of een terugroepactie wel of niet met Takata te maken had. Het gaat daarbij om het zogenoemde Jev-classificatiemodel. Die inschatting verifieerden we met verschillende large language models, zoals modellen van Claude en OpenAI, en met de hand.

Nacht vol plunderingen en branden in Frankfurt na dag met vreedzame protesten

2 weeks 2 days ago

In meerdere Duitse steden zijn grootschalige vreedzame protesten gisteren aan het eind van de dag uitgelopen op gewelddadigheden. Vooral in Frankfurt liep het behoorlijk uit de hand. Daar werden ruiten ingeslagen, winkels geplunderd en branden gesticht. Volgens Die Welt werd zelfs een wapenwinkel leeggeroofd.

Ook werden agenten bekogeld, onder meer met molotovcocktails. Meer dan 100 agenten zijn gewond geraakt, meldt het Duitse persbureau DPA. De ruim een kilometer lange winkelstraat Zeil, een van de drukste van Duitsland, werd volledig afgesloten. Tot diep in de nacht was een speciale politie-eenheid actief om relschoppers in bedwang te houden. Er zijn 54 mensen opgepakt, zegt DPA. Eerder werd melding gemaakt van 100 arrestaties.

De demonstraties in Duitsland waren onder meer gericht op beter onderwijs en betaalbare woningen. In Frankfurt zouden de relschoppers zich in de loop van de dag opzettelijk onder de demonstranten hebben begeven, schrijft de ARD. Volgens een verslaggever namen ze vermoedelijk niet deel aan de protestmarsen. Hij zag meerdere kleine groepjes die amok maakten, waardoor het voor de politie moeilijk was om de situatie onder controle te krijgen.

Eerder op de dag waren er volgens de politie ook al botsingen tussen agenten en demonstranten in de stad. Zo werden agenten bekogeld met vuurwerk, stenen en flessen, waarbij ook mensen gewond raakten.

Minister-president Rhein van de deelstaat Hessen, waar Frankfurt onder valt, is geschokt door de gewelddadige taferelen. Hij zegt dat de daders worden gestraft. "Iedereen die zich gedraagt zoals de aanvallers in het centrum van Frankfurt, plaatst zichzelf buiten onze samenleving."

Ook deelstaatminister Poseck van Binnenlandse Zaken zegt de relschoppers hard te zullen aanpakken. "We hebben beelden gezien die we niet wilden zien. We hebben snel en daadkrachtig optreden nodig tegen degenen die onze regels negeren en onze hele samenleving aanvallen." Hij zegt dat links-extremisten en gewelddadige jongeren de handen ineen hebben geslagen en de straat op zijn gegaan.

Keulen, Berlijn en Hamburg

Ook in andere steden liep vreedzaam protest uit de hand. In Keulen grepen agenten na de demonstratie in, toen 's avonds rond de Dom en het centraal station rellen uitbraken. De Keulse politiechef noemde het "treurig en zeer bedroevend dat jongeren die vreedzaam wilden demonstreren voor hun toekomst vandaag werden geïnfiltreerd door extremisten die niets anders dan geweld voor ogen hadden".

In Berlijn en Stuttgart werd met stenen en vuurwerk naar de politie gegooid. Ook in Hamburg, Bremen, Karlsruhe zijn incidenten gemeld.

De organisatoren van de demonstraties hadden juist opgeroepen tot een geweldloos protest. Vele tienduizenden mensen liepen in diverse Duitse steden mee. Ook in Frankrijk waren er weer protesten, net als de afgelopen weken.

In Zwitserland waren er ook ongeregeldheden. De politie in Zürich zegt dat een menigte agenten aanviel met vuurwerk, stenen en flessen. Mensen wiepen barricades op van vuilnisbakken en elektrische scooters, die ze in brand staken. Agenten reageerden met waterkanonnen, traangas en rubberkogels. In Basel lag het openbaar vervoer 's avonds stil, omdat een groep mensen door het centrum liep en daar spullen in brand stak.

Wekdienst 1/11: Kunstwerk in Amsterdam voor kindslachtoffers Gaza • Eerste marathon van Den Haag

2 weeks 2 days ago

Goedemorgen! Het kunstwerk Wall of Tears is de komende tijd te zien in Amsterdam. Het is een gedenkteken voor de kindslachtoffers in Gaza. En de marathon van Den Haag beleeft zijn vuurdoop. De lopers starten en finishen op het Malieveld.

Eerst het weer: het is een grijze dag met soms een spatje motregen. Daarbij wordt het 10 tot 12 graden met een zwakke tot matige noordenwind.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De FBI houdt Noord-Korea verantwoordelijk voor de roof van meer dan 6 miljard dollar aan cryptovaluta bij handelsplatform Binance, de grootste cryptodiefstal ooit. Volgens de Amerikaanse veiligheidsdienst heeft een door Noord-Korea aangestuurde hackerseenheid de gestolen bitcoins omgezet in ethereum, een andere cryptomunt, en kunnen er nog "verdere witwasfasen" volgen om sporen uit te wissen.

Binance is er ondertussen veel aan gelegen om het vertrouwen van klanten te behouden. Het meldde gisteravond dat het 90 procent van de gestolen crypto heeft vergoed aan gebruikers door met eigen middelen nieuwe crypto aan te kopen. Het bedrijf zegt de overige 10 procent ook te willen compenseren, maar trekt daar meer tijd voor uit.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het is Halloween, een Amerikaans feest dat ook bij ons steeds populairder wordt. In Soesterberg wordt het al langer groot gevierd. Tijdens de Koude Oorlog waren daar op de vliegbasis Amerikanen gelegerd, die het feest meenamen uit de VS. Na hun vertrek zette het dorp de traditie voort.

Fijne dag!

Den Haag wordt marathonstad in tijd van groeiende hardloopgekte

2 weeks 2 days ago

In Den Haag wordt vandaag voor het eerst in jaren weer een marathon georganiseerd. Bijna 10.000 deelnemers staan vanochtend aan de start. Met dat aantal is de loop na Rotterdam en Amsterdam meteen de op twee na grootste marathon van Nederland.

Net als veel andere marathons was die van Den Haag binnen enkele dagen uitverkocht. Dat past in een bredere trend die zich al langer voordoet: het afleggen van de 42,195 kilometer in wedstrijdverband is in trek.

De marathonkalender in Nederland blijft zich maar uitbreiden. De groeiende populariteit roept ook de vraag op of dit leidt tot extra druk op medische hulpposten.

Het Rode Kruis ondersteunt bij grote marathons zoals die van Den Haag de medische hulpposten. Volgens de hulporganisatie is de vraag naar hulpverlening de afgelopen jaren toegenomen. Er worden vooral meer mensen behandeld vanwege hitteletsel.

Te veel laagjes

Oververhitting komt niet alleen voor op extreem warme dagen, waarschuwt specialist eerstehulprichtlijnen Cees van Romburgh van het Rode Kruis.

"Hitteletsel, of in ernstige gevallen een hitteberoerte, kan ook voorkomen tijdens de Midwinter Marathon in Apeldoorn in februari bijvoorbeeld", zegt hij. "Als het kouder wordt, zie je dat sporters meer laagjes dragen, maar dat is niet altijd beter."

Hij noemt als voorbeeld puur nylon, een synthetische stof die niet ademt. Daardoor kan zweet minder goed verdampen en kan het lichaam zijn warmte moeilijker kwijt. Zo kan een loper oververhit raken.

Muur van warmte

Ook een hoge luchtvochtigheid, weinig wind, een sterke zonkracht, een slechte voorbereiding of een te hoog wedstrijdtempo kunnen ertoe leiden dat iemands lichaamstemperatuur te hoog oploopt.

"Blijf voldoende drinken. Je lichaam heeft vocht nodig om warmte kwijt te raken en af te koelen", zegt hij. En: "Luister naar je lichaam en grijp in als het niet goed voelt. Het afmaken van een wedstrijd moet belangrijker zijn dan het vestigen van een persoonlijk record."

Sommige marathons, zoals die van Leiden en Utrecht, lopen deels door landelijk gebied en deels door de stad. Zodra lopers terugkeren naar de bebouwde kom lopen ze soms tegen een "muur van warmte" aan, zegt Van Romburgh. "Het lichaam krijgt dan niet de kans om geleidelijk aan die hogere temperatuur te wennen. Ook goed getrainde mensen kunnen daardoor een hitteberoerte krijgen."

Om beter voorbereid te zijn op hitteletsel heeft het Rode Kruis zijn vrijwilligers extra toegerust. Denk daarbij aan de inzet van koelbaden en het koelen met handdoeken die in ijswater zijn gedrenkt. Vandaag zijn bij de marathon van Den Haag 120 hulpverleners van het Rode Kruis aanwezig.

Ook zogeheten bikers, hulpverleners op de fiets, praten met lopers om te kijken of het goed met ze gaat. Ze vervoeren ijs en handdoeken. In Den Haag rijden er vandaag twintig rond.

Ambulanceritjes

De ambulance wordt doorgaans pas ingeschakeld als vervoer naar het ziekenhuis nodig is en er sprake is van een ernstige medische situatie. De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond laat weten dat het aantal ambulanceritten voor deelnemers aan de marathon van Rotterdam niet wordt bijgehouden.

Tijdens de marathon van Eindhoven schommelde de inzet van ambulances tussen 2021 en 2026 tussen de veertig en vijftig keer, met een uitschieter naar 75 in 2025. Dan gaat het niet alleen om marathonlopers. Ook omstanders en andere mensen die tijdens het marathonweekend in het centrum van de stad medische hulp nodig hebben, zijn meegerekend, zegt de GGD Brabant-Zuidoost.

Dat geeft dus geen goed beeld van het aantal ernstige incidenten. Ook Van Romburgh zegt dat het lastig is om te zeggen of een groeiend aantal deelnemers ook leidt tot meer medische incidenten. "Maar in het algemeen doen er meer mensen mee, dus ook het aantal mensen bij wie iets mis kan gaan neemt toe."

Een positieve ontwikkeling is dat toeschouwers steeds beter herkennen wanneer het niet goed gaat met een loper, bijvoorbeeld als die begint te wankelen. Volgens Van Romburgh is het publiek beter voorgelicht.

"Ze vragen bijvoorbeeld: gaat het wel?" Doordat er sneller aan de bel wordt getrokken, kunnen hulpverleners ook sneller ingrijpen. "We zijn blij met deze extra voelsprieten."

Meer evenementen in Den Haag

Den Haag kent met de City-Pier-City Loop al sinds 1975 een hardloopklassieker, met als hoofdafstand de halve marathon. In 1998 was er een stadsmarathon, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van Den Haag. In 2013, 2014 en 2015 werden ook marathons georganiseerd, maar dan op kleinere schaal dan vandaag.

Het sportweekend in Den Haag begon gisteren met wandeltochten, lopen van 5 en 10 kilometer en een kidsrun. In totaal doen zo'n 21.000 mensen mee aan de verschillende onderdelen, zegt woordvoerder Michel Butter. "Dat is alleen maar goed nieuws, want dit soort evenementen brengt mensen samen."

Checked
44 minutes 19 seconds ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed