NOS Nieuws - Algemeen

Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA zet de Caribische eilanden nadrukkelijk op de agenda. Aankomend premier Jetten spreekt over "grote stappen" voor Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, met een structurele investering voor het sociaal minimum. Dat klinkt als nieuw beleid, maar dat beeld vraagt om uitleg.

In het akkoord worden de Caribische eilanden als één geheel genoemd, maar in de praktijk gaat het om twee heel verschillende situaties.

Aruba, Curaçao en Sint-Maarten zijn autonome landen binnen het Koninkrijk. Zij hebben een eigen regering en parlement en zijn zelf verantwoordelijk voor sociaal beleid, zoals minimumloon en uitkeringen. Nederland kan daar wel afspraken over maken en ondersteuning bieden, maar voert geen direct beleid.

Wat de nieuwe coalitie daarover zegt, is vooral een voortzetting van de koers die al jaren wordt gevolgd, ook onder premier Rutte: samenwerking op veiligheid, economie en verduurzaming, met nadruk op goed bestuur en mensenrechten.

Moeilijk rondkomen

Voor Bonaire, Sint-Eustatius en Saba ligt dat anders. Deze drie eilanden zijn bijzondere gemeenten van Nederland. Dat betekent dat het kabinet in Den Haag rechtstreeks verantwoordelijk is voor wetgeving, sociale zekerheid en bestaanszekerheid. Juist daar wringt het al jaren.

Onderzoeken laten zien dat veel inwoners van Caribisch Nederland niet kunnen rondkomen, ook als zij werken. De kosten voor wonen, energie, water en vervoer zijn hoog, terwijl inkomens en uitkeringen achterblijven. Dat staat op gespannen voet met de Nederlandse grondwet, waarin staat dat de overheid moet zorgen voor bestaanszekerheid.

Die spanning werd in 2023 duidelijk vastgelegd door de Commissie sociaal minimum Caribisch Nederland. Deze commissie-Thodé berekende wat mensen op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba minimaal nodig hebben om waardig te kunnen leven. De conclusie was helder: het sociaal minimum ligt al jaren te laag en eerdere maatregelen hebben dat tekort niet opgelost.

De commissie adviseerde om inkomens en uitkeringen fors te verhogen en tegelijk vaste lasten structureel te verlagen.

Geen verandering beleid, wél van toon

In dat licht sprak D66-leider Jetten bij de presentatie van het akkoord over een investering van dertig miljoen euro voor het sociaal minimum. Dat bedrag kan de indruk wekken van nieuw geld, maar het gaat om middelen die al langer op de rijksbegroting staan. Ook in dit akkoord is dertig miljoen euro per jaar gereserveerd voor de uitwerking van het sociaal minimum op de BES-eilanden.

Het is dus geen extra bedrag boven op bestaand beleid. Wat wel verandert, is de toon. In het akkoord wordt het sociaal minimum expliciet gekoppeld aan de adviezen van de commissie-Thodé en gepresenteerd als een concreet doel, niet langer als een verre ambitie.

Hogere lat

Het nieuws zit niet in een beleidsbreuk of een nieuwe zak geld, maar in de erkenning dat Bonaire, Sint-Eustatius en Saba onder volwaardige Nederlandse normen van bestaanszekerheid moeten vallen. Daarmee wordt de lat hoger gelegd.

Tegelijk blijft de vraag open of dertig miljoen euro per jaar voldoende is. Lokale bestuurders en de ombudsman waarschuwen al langer dat zonder extra stappen de armoede in Caribisch Nederland hardnekkig blijft.

Juist daarom is dit nu opnieuw onderwerp van gesprek: het coalitieakkoord maakt duidelijk dat het toekomstig kabinet niet meer om die verantwoordelijkheid heen kan.

Het is niet lang geleden dat het verzet in Myanmar het leger aan het wankelen kreeg, maar vijf jaar na de staatsgreep lijkt het leger weer grip te krijgen op de burgeroorlog. Het boekt meer en meer terreinwinst en legerpartijen hebben onlangs de zeer omstreden verkiezingen gewonnen.

Veel Myanmarezen zijn het afgelopen jaar daarom op de vlucht geslagen, vooral richting Thailand. Het aantal geregistreerde vluchtelingen steeg in een half jaar tijd van 84.000 naar 136.000 en daar zijn de honderdduizenden niet-geregistreerde Myanmarezen in Thailand niet bij gerekend.

De druk in Thailand neemt daardoor toe, vooral rond de grensstad Mae Sot. Het Mae La-vluchtelingenkamp midden in de jungle, een uurtje buiten de stad, groeit met de dag.

Slechte omstandigheden

Huisjes van hout, plastic en aluminium plakken tegen de heuvels en bergen, tussen de palmbomen en in de modder. "Het is als wonen in een gevangenis", zegt Pawng. Hij woont er sinds 2022, ging terug naar Myanmar, maar kwam vorig jaar weer terug uit de staat Karen. "Het was te gevaarlijk."

Maar in het vluchtelingenkamp is het ook niet prettig. "Er is weinig eten, nauwelijks zorg en geen onderwijs voor de kinderen." Hij vertelt over een vechtpartij die de dag voor ons gesprek plaatsvond. "Daarbij overleed iemand en iemand moest naar het ziekenhuis. Er wordt ook om de haverklap gestolen. En als iemand gepakt wordt, zeggen ze altijd hetzelfde: dat ze geld nodig hebben om te eten."

Ook al hebben veel vluchtelingen geen papieren, velen van hen wagen de gok om toch maar een leven op te bouwen in Mae Sot. Dat was ooit een slaperig plaatsje van 30.000 inwoners, maar is nu een flinke Myanmarese stad op Thais grondgebied.

Rijst en kookolie

Op de markt verkopen vrouwen met traditionele gezichtsverf de bedwelmende areca-noten in betelblad. Groet een man en in zijn lach zie je op zijn tanden de rode uitslag van het betelkauwen terug.

Veel vluchtelingen in de stad zijn afhankelijk van voedselpakketten van hulporganisaties. In een zijstraatje in Mae Sot is zojuist een jeep vol rijst geleverd aan de Overseas Irrawaddy Association. Die deelt het voedsel uit aan vluchtelingen, die de spullen met de fiets of per scooter komen ophalen. Ze krijgen een zak rijst, twee flessen kookolie, bonen en zout.

Daar moeten de vluchtelingen het tegenwoordig twee maanden mee doen. "Sinds het Amerikaanse USAID zich heeft teruggetrokken, komen we geld tekort", zegt manager Saw Ant. "Dit is wat we kunnen bieden, maar ook wij vinden twee maanden veel te lang voor zo weinig."

Een oudere man gooit een zak rijst op zijn bagagedrager. "Er zijn nu veel te veel vluchtelingen en zij hebben weinig." Voor één persoon vindt hij het wel genoeg, alleen zou dit ook zijn vrouw moeten voeden. "Gelukkig hebben we een zoon die ons af en toe wat stuurt", zegt hij voor hij op zijn fiets stapt.

Vol ziekenhuis

Ook de gezondheidszorg in Mae Sot zucht onder de groei van het aantal vluchtelingen, in combinatie met het terugtrekken van USAID. Het Tha Song Yang-ziekenhuis moet ineens zorg bieden aan 40.000 extra patiënten.

"In het vluchtelingenkamp is geen zorg meer, omdat Donald Trump ineens het geld terugtrok", zegt directeur Yingthaweesak. "Als hij ons vier jaar had gegeven, hadden we ons kunnen voorbereiden."

Nu staan er bedden in de gang en wachten patiënten op zorg. Er zijn te weinig artsen en verpleegkundigen om hen te helpen. "We hebben evenveel personeel als eerst, maar die moeten nu veel meer werk verzetten. Soms moeten we patiënten weigeren en doorsturen."

Zo is de burgeroorlog in Myanmar uitzichtloos geworden en de situatie in het grensgebied met Thailand onhoudbaar.

Langzaam krijgen mensen in Iran weer toegang tot het internet na een van de grootste internetblokkades in de geschiedenis van het land. Die blokkade ontnam wereldwijd het zicht op de gruwelijkheden die zich tijdens de grootschalige protesten daar afspeelden.

Iran zette al vaker internetblokkades in en is lang niet de enige die dat doet. Internetblokkades komen steeds vaker voor, waarschuwde Unesco vorige week. De organisatie baseert zich op cijfers van Access Now, een organisatie die zich inzet voor internetvrijheid.

Organisatie Access Now houdt bij wie er wanneer het internet uitzet:

Mariëlle Wijermars, universitair hoofddocent Internet Governance aan de universiteit van Maastricht, benadrukt de verschillende redenen die er zijn voor de internetblokkades die Access Now bundelt. Zo werden er in 2024 296 blokkades gemeld, maar ging het slechts in 57 gevallen om een grootschalige afsluiting in een regio of heel land. "Niettemin is er een duidelijke toename en is dit zorgwekkend."

De cijfers tonen ook dat tijdelijke blokkades normaler worden, zegt Wijermars. "Zorgwekkend, want in VN-verband is afgesproken dat als een land toegang heeft tot het internet, die niet beperkt mag worden."

Tegen de verwachting in

"De toename gaat in tegen de verwachting dat controle over het internet steeds subtieler zou worden", zegt Kris Ruijgrok, universitair docent Politieke Wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Verwacht werd dat autoritaire staten steeds subtielere maatregelen zouden nemen en niet dat de bevolking volledig zonder internet kwam te zitten.

Ruijgrok deed onderzoek naar internetblokkades in India. "Bijna de helft van de blokkades is in India, maar die zijn meestal heel lokaal en duren kort." Ze worden daar ingesteld in een erg ontvlambare situatie. "Bijvoorbeeld als haatdragende context via sociale media wordt verspreid en groepen tegen elkaar worden opgezet, wat mogelijk geweld uitlokt. Bestuurders in India zitten vaak met de handen in het haar."

Die vertelden ook dat ze het internet lokaal blokkeerden om te laten zien dat ze maatregelen namen. "Consequenties in India zijn er eigenlijk niet. Achteraf wordt ook niet beoordeeld of het wel nodig was."

Over de cijfers van Access Now

De actiegroep houdt sinds 2016 bij wie er wanneer het internet afsluit. Daaronder zijn ook lokale afsluitingen, bijvoorbeeld toen de Britse politie in 2019 de wifi in de Londense metro liet uitzetten tijdens protesten. Ook lange blokkades van één platform tellen mee, net als grotere internetafsluitingen, zoals in Afrikaanse landen waar de overheid dit middel vaak inzet tijdens verkiezingen.

Volgens Ruijgrok zijn de cijfers van Access Now betrouwbaar, maar hij stelt vraagtekens bij de manier waarop de verstoringen worden gepresenteerd, want de actiegroep laat tijdelijke afsluitingen net zo zwaar meetellen als de wekenlange blokkade in Iran deze maand.

Tegen desinformatie

Ook het bestrijden van desinformatie tijdens verkiezingen wordt vaak aangewend als reden voor een internetblokkade, zoals in Uganda deze maand. "Als er sprake is van politieke instabiliteit of van pogingen tot buitenlandse inmenging dan kan een beperking van het internet of sociale media een aantrekkelijke optie lijken", zegt Wijermars. "Maar de maatschappelijke en economische impact is enorm en daarom zelden proportioneel."

"Het argument van desinformatie tegengaan wordt ook misbruikt om eigen propaganda te verspreiden en kritische geluiden te smoren", vult Ruijgrok aan.

Behalve verkiezingen en protesten kan de internettoegang ook worden beperkt door oorlogsvoering, zegt Wijermars. Soms raakt de infrastructuur ook beschadigd door militaire aanvallen, met grote gevolgen voor de burgerbevolking.

In Europa zal het niet snel tot internetblokkades komen, denken beiden. "Niettemin moeten we wel de discussie kunnen voeren over specifieke platforms wanneer die een gevaar gaan vormen voor onze democratische rechtsstaat", zegt Wijermars.

Essentieel voor democratie

Ze wijst op de veranderende koers van X sinds de overname door techmiljairdair Musk. Het platform doet sindsdien bijvoorbeeld minder om desinformatie tegen te gaan.

"De VS bestempelt de Europese regels voor online platforms als censuur en de Amerikaanse veiligheidsstrategie zinspeelt op het actief beïnvloeden van de Europese politiek", aldus Wijermars. "Een platform als X kan daarbij een middel zijn. Die combinatie is riskant."

Voor landen als Nederland, die veel belang hechten aan vrij internet en bescherming van mensenrechten online, is het cruciaal om hiertegen stelling te nemen, zegt Wijermars. "Investeren in het behoud van het open internet is een essentieel onderdeel van het ondersteunen van democratie en mensenrechten wereldwijd."

In het Brabantse Sprang-Capelle heeft de politie vanmiddag na een achtervolging een schot gelost. Dat gebeurde bij het aanhouden van een verdachte, die wordt verdacht van poging tot doodslag of moord. De man raakte bij de aanhouding niet gewond.

Aanleiding voor de aanhouding was een steekpartij die gisteravond plaatsvond in Wijk en Aalburg. Bij dat incident raakte een 29-jarige man zwaargewond. Na onderzoek kreeg de politie een verdachte in beeld.

Vluchtpoging

Die werd vanmiddag rijdend in een auto gesignaleerd in de buurt van Sprang-Capelle. Zodra de verdachte doorhad dat de politie achter hem aan zat, sloeg hij op de vlucht. Toen zijn auto crashte, ging hij te voet verder.

Agenten haalden hem in en er volgde "een confrontatie waarbij de politie zich genoodzaakt voelt een schot te lossen", meldt de politie. De verdachte kon vervolgens worden aangehouden.

De identiteit van de verdachte is niet bekendgemaakt. Ook zijn geen details gemeld over het steekincident van gisteravond.

Zaterdag was in de Gazastrook een van de dodelijkste dagen sinds oktober, toen een door de Verenigde Staten bemiddelde wapenstilstand inging. Zeker 31 Palestijnen werden gedood.

De luchtaanvallen vonden plaats in onder meer Gaza-Stad en Khan Younis, een dag voordat Israël de grensovergang bij Rafah met Egypte weer wil openen. De autoriteiten in Gaza spreken van een verdere escalatie terwijl officieel nog een bestand van kracht is.

Volgens hulpdiensten werd in het westen van Gaza-Stad een appartementencomplex gebombardeerd. Daarbij werden een vrouw en meerdere kinderen gedood. In de wijk Sheikh Radwan zou een aanval op een politiecomplex elf levens hebben geëist. Ook vielen er slachtoffers bij aanvallen op tentenkampen in de omgeving van Khan Younis.

Het Israëlische leger zegt dat de luchtaanvallen waren gericht op Hamas-strijders en uitgevoerd zijn na schendingen van het staakt-het-vuren. Volgens het leger kwamen gewapende mannen uit een tunnel bij Rafah tevoorschijn, waarna zij werden aangevallen. In een ander incident zouden militairen gewapende personen hebben gedood in Centraal-Gaza. De Israëlische lezing kan niet onafhankelijk worden geverifieerd.

Heropening Rafah

Mustafa Barghouti, een Palestijnse politicus op de Westelijke Jordaanoever en oprichter van het Palestijnse Nationale Initiatief, zegt op X dat er zeker zeven kinderen en negen vrouwen onder de doden zijn. "Israël heeft het staakt-het-vuren tot nu toe 1320 keer geschonden. In de praktijk is er voor Israël geen wapenstilstand."

De aanvallen komen op een gevoelig moment: Israël heeft aangekondigd om zondag de grensovergang bij Rafah beperkt te heropenen. Dat is voor het eerst sinds mei 2024. De opening maakt deel uit van de afspraken rond het staakt-het-vuren met Hamas.

Israël zegt dat alleen een beperkte groep mensen, na veiligheidscontrole, de grens mag passeren. Humanitaire hulp zou voorlopig niet worden toegelaten. Hamas reageerde dat het verkeer van en naar Gaza zonder beperkingen moet worden toegestaan en riep Israël op zich aan de afspraken te houden.

Inwoners van Rafah melden dat ook in en rond de grensstad luchtaanvallen zijn uitgevoerd en spreken van paniek onder de bevolking. Veel inwoners zeggen niet te begrijpen waarom het geweld oplaait terwijl er werd gehoopt op een voorzichtige versoepeling door de heropening van Rafah.

Humanitaire druk

De humanitaire situatie in Gaza blijft ondertussen kritiek. De VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA zegt dat ruim twee miljoen mensen afhankelijk zijn van noodhulp. Volgens de organisatie leven veel gezinnen nog altijd in tijdelijke onderkomens en hebben honderdduizenden mensen nauwelijks toegang tot gezondheidszorg.

Winterse regen heeft tentenkampen in moddervlakten veranderd, wat het risico op ziektes vergroot. UNRWA zegt wekelijks zo'n 100.000 mensen medische zorg te bieden en tienduizenden kinderen onderwijs te geven in beschadigde schoolgebouwen.

Tegelijk stelt de organisatie dat haar werk ernstig wordt belemmerd door toegangsbeperkingen en logistieke obstakels. Volgens cijfers van de gezondheidsautoriteiten in Gaza zijn sinds het begin van de oorlog in oktober 2023 meer dan 71.000 Palestijnen gedood. Israël meldt dat bij de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 ongeveer 1100 mensen in Israël omkwamen en zo'n 250 mensen werden ontvoerd.

Donderdag erkende een hoge Israëlische militaire functionaris voor het eerst dat het dodental dat door het ministerie van Volksgezondheid in Gaza wordt gemeld, grotendeels accuraat is.

Tweede fase Gaza-plan

Tegelijk wordt achter de schermen gewerkt aan de tweede fase van het Amerikaanse Gaza-plan. Diplomaten zeggen dat Washington inzet op een langdurigere regeling die veiligheid en wederopbouw moet combineren. Volgens betrokkenen zou in die fase een overgangsbestuur ontstaan waarin Palestijnse technocraten een grotere rol krijgen, met steun van Arabische landen en internationale organisaties.

Het idee is om het dagelijks bestuur in Gaza te stabiliseren, terwijl tegelijkertijd wordt voorkomen dat Hamas zich militair opnieuw kan versterken. Daarbij wordt gedacht aan strengere controle op grensovergangen en internationale veiligheidsafspraken.

Het plan is nog niet in detail uitgewerkt en veel onderdelen liggen gevoelig. Zowel Israël als Hamas heeft zich er nog niet over uitgesproken. Diplomaten benadrukken dat verdere stappen afhankelijk zijn van het standhouden van het staakt-het-vuren en van afspraken over humanitaire toegang en wederopbouw.

Voor een volgepakte zaal, in het hart van de stad waar het al weken rommelt in de VS, zong Bruce Springsteen gisteren zijn protestnummer Streets of Minneapolis. Het lied staat bol van de kritiek op de regering-Trump. Het tekent het maatschappelijke activisme van de Amerikaanse zanger, dat als een rode draad door zijn muziekleven loopt.

Springsteen schreef Streets of Minneapolis een week geleden, nadat Alex Pretti in de stad door de grenspolitie was doodgeschoten. Dinsdag nam hij het op en een dag later bracht hij het uit. Om het dus kort daarna in de stad zelf voor het eerst live te spelen.

Springsteen was in Minneapolis voor een concert waarbij de opbrengst volledig ging naar de families van Pretti en Renée Good, de 37-jarige vrouw die ruim drie weken geleden door een agent van immigratiedienst ICE werd doodgeschoten.

De dood van de twee burgers in Minneapolis inspireerde Springsteen tot het schrijven van het lied. Het nummer stond binnen een paar dagen in negentien landen op de eerste plek in iTunes, de muziekdienst van Apple.

'Staatsterreur'

Muziekjournalist Leon Verdonschot, die een boek schreef en een documentaire maakte over Springsteen, legt uit dat het lied voor Springsteen-begrippen zeer direct is. Zo spreekt Springsteen van "staatsterreur" en noemt hij onder anderen president Trump, minister Noem van Binnenlandse Veiligheid en Trumps topadviseur Miller bij naam.

"Dat doet hij normaal niet, ook omdat hij vindt dat zijn muziek tijdloos moet zijn", aldus Verdonschot. "Maar kennelijk staat hij op het punt van: ik sta hiervoor en ik wil dit zeggen. Een beetje in de voetsporen van zijn grote helden als Bob Dylan, Woody Guthrie en Pete Seeger. Met een gitaar en mondharmonica. Dus eigenlijk klopt het helemaal."

"Nuance is prachtig", zei Springsteen zelf, "maar soms moet je iemand op zijn bek slaan":

De tekst past daarnaast volgens Verdonschot feilloos in Springsteens oeuvre. "Want hij doet eigenlijk waar hij zich al zijn hele leven voor inzet: het uitleggen van de Amerikaanse droom, de Amerikaanse waarden en instituten, en waar die voor staan", zegt hij. "Springsteen is altijd een brave Democraat geweest. Maar nu is de Amerikaanse realiteit in zijn ogen ver afgedreven."

Witte Huis gaat niet in op 'irrelevante meningen'

Het Witte Huis was niet onder de indruk van Springsteens lied. Een woordvoerder zei dat de regering zich richt op andere zaken, "en niet op willekeurige liedjes met irrelevante meningen en onjuiste informatie".

Een jaar geleden botste Springsteen ook al publiekelijk met Washington: hij opende zijn tour in Manchester toen met een felle rede richting de regering-Trump, waarna Trump op zijn eigen platform Truth Social weer sneerde naar Springsteen.

De ruzie leidde tot verdeeldheid onder Springsteens achterban. Hij is een van de succesvolste artiesten uit de twintigste eeuw en heeft een enorme fanschare in de Verenigde Staten, ook onder Republikeinen.

Maar vanwege zijn anti-Trump-uitlatingen annuleerde bijvoorbeeld een Springsteen-coverband vorig jaar een concert in Springsteens thuisstaat New Jersey. De reden: de kroegeigenaar vond het concert "te riskant", vanwege de politieke kleur van zijn bezoekers.

Eerder activisme

Dergelijke beroering heeft Springsteen in zijn carrière nooit tegengehouden om kritisch op zijn eigen land te zijn. Zo is een van zijn bekendste nummers, Born in the U.S.A. uit 1984, een aanklacht tegen de behandeling van Vietnam-veteranen.

Het lied werd verkeerd begrepen door president Ronald Reagan, die er een patriottisch lied in zag bij zijn herverkiezingscampagne in 1984.

En in 2000 schreef Springsteen het nummer American Skin (41 Shots) over de dood van een 23-jarige student uit Guinee in New York. Vier agenten hadden de man met 41 kogels doodgeschoten toen hij zijn portemonnee wilde pakken om zijn ID te tonen.

Toenmalig burgemeester Giuliani van New York deed destijds een oproep aan Springsteen om het lied niet te spelen in Madison Square Garden, waar hij tien shows zou geven. Ook riepen de politie en de politievakbond op tot een boycot van Springsteens concerten. Hij speelde het lied bij alle concerten.

Muziekjournalist Verdonschot zag in Minneapolis diezelfde, rechtlijnige Springsteen als toen. "Ik denk trouwens wel dat hij een tijd lang heeft gedacht: ik moet een bruggenbouwer zijn tussen Republikeinen en Democraten. Maar inmiddels weet hij ook wel: die hardcore MAGA-aanhangers overtuig ik toch niet meer."

Iran begint dit weekend een maritieme oefening in de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste scheepsroutes ter wereld. De Verenigde Staten hebben Teheran gewaarschuwd dat risicovol militair gedrag in het drukke vaargebied kan leiden tot een ongeluk of een snelle escalatie.

De Verenigde Staten hebben de afgelopen tijd extra marineschepen en gevechtsvliegtuigen naar de regio gestuurd. Een aanval op Iran hangt in de lucht en vandaag klonken er explosies op meerdere plekken in Iran. De oorzaak van de ontploffingen is nog onduidelijk, maar de situatie is hooggespannen. De oefening in de Straat van Hormuz komt dan ook op een zeer gevoelig moment.

Dagelijks passeren ongeveer honderd commerciële schepen de smalle zeestraat tussen Iran en Oman. Het is een cruciale doorgang voor de wereldhandel in energie. Op het smalste punt is de zeestraat slechts 33 kilometer breed.

Ongeveer een vijfde van alle wereldwijd verhandelde olie passeert dagelijks de route, vooral bestemd voor de Aziatische markt. Verstoring kan vrijwel direct gevolgen hebben voor de olieprijs.

Iran stuurde donderdag een waarschuwing uit aan schepen dat zondag en maandag de oefening met live munitie plaatsvindt. Volgens de opgegeven coördinaten kan het schietgebied deels samenvallen met de officiële scheepvaartcorridor, een smalle tweebaansroute waar tankers en vrachtschepen in tegengestelde richting varen.

Centcom, het Amerikaanse regionale commando voor het Midden-Oosten in Qatar, reageerde met een scherpe verklaring. Het commando waarschuwt dat "onveilig en onprofessioneel gedrag" in de buurt van Amerikaanse schepen, bondgenoten of commerciële vaart het risico op escalatie vergroot. Vooral laag overvliegende Iraanse straaljagers of snelle patrouilleboten in de buurt van Amerikaanse schepen zouden niet worden getolereerd.

Het vliegdekschip USS Abraham Lincoln ligt in de Arabische Zee, niet ver van de Straat van Hormuz. Trump heeft Iran eerder deze maand gedreigd met militair ingrijpen vanwege het harde optreden tegen protesten in het land, waarbij duizenden demonstranten zijn gedood. Iran zegt geen oorlog te willen, maar volledig voorbereid te zijn op een aanval.

'Teheran opereert op rand van de afgrond'

Sayed Ghoneim, generaal buiten dienst en voorzitter van het Institute for Global Security & Defense Affairs in Abu Dhabi, stelt dat Iran "op de rand van de afgrond" opereert en bewust kiest voor "gecontroleerde afschrikking".

"De Verenigde Staten willen deze aanval nog steeds uitvoeren, maar ze willen Iran één-op-één aanpakken, terwijl de Iraniërs het conflict juist willen internationaliseren", zegt de analist tegen de NOS.

"De VS wil het puur militair houden, maar Iran ziet het liever veranderen in een politiek, veiligheids- en economisch conflict. Wanneer je de Straat van Hormuz moet sluiten, betekent dat een mix van militaire, veiligheids- en economische druk. Dit zal namelijk de internationale economie en de internationale veiligheid verstoren."

Escalatie via afschrikking

Volgens Ghoneim is de Straat van Hormuz Teherans sterkste troefkaart. "Iran laat met deze oefening zien dat het de scheepvaart kan verstoren én Amerikaanse vliegdekschepen kan bedreigen, zonder Washington een juridisch of moreel voorwendsel te geven voor een verwoestende aanval."

Dit vormt nu de kern van de Iraanse strategie, zegt Ghoneim: escalatie via afschrikking als antwoord op Amerikaanse druk. "Iran probeert hiermee een oorlog te vermijden, zonder onderdanig te lijken."

Iraanse functionarissen waarschuwen dat elke aanval onmiddellijk zal worden beantwoord. Vicepresident Mohammad Reza Aref zegt dat Iran zich in "oorlogsparaatheid" bevindt. Een legerwoordvoerder sprak van een directe reactie op elke "misrekening" door vijanden.

Tegelijk zoekt Teheran diplomatieke steun in de regio. De Iraanse president Pezeshkian sprak recent met de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman. Ook Qatar, Turkije en Egypte dringen achter de schermen aan op terughoudendheid.

Grootmachten op zee

De oefening valt volgens Iraanse media samen met bredere manoeuvres van Iran, Rusland en China in de Golf van Oman en de Indische Oceaan. Het zou gaan om routinematige jaarlijkse oefeningen. Toch zien analisten er ook een geopolitiek signaal in, waarmee de landen tonen dat ze gezamenlijk kunnen optreden in een gebied waar de Amerikaanse marine traditioneel dominant is.

De timing is uiterst gevoelig. Amerikaanse media berichtten gisteren dat Trump mogelijk al dit weekend een aanval op Iran kan bevelen, een mogelijk scenario dat de regio al weken onder hoogspanning zet.

Hoge Amerikaanse militairen zouden een belangrijke bondgenoot in het Midden-Oosten hebben geïnformeerd dat een aanval "op korte termijn" mogelijk is. Amerikaanse oorlogsplanners zouden niet alleen nucleaire en militaire installaties willen raken, maar ook de leiding van de Iraanse Revolutionaire Garde willen uitschakelen. In de visie van sommige adviseurs rond Trump zou zo'n aanval kunnen leiden tot nieuwe massaprotesten in Iran en uiteindelijk vervanging van het regime.

In het Drentse dorp Dalen is vogelgriep vastgesteld op een leghennenbedrijf. De 15.000 kippen op het bedrijf worden geruimd, meldt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.

Binnen een straal van 3 kilometer ligt één ander pluimveebedrijf. Daar werd op 4 december vogelgriep vastgesteld. Alle 23.000 kippen zijn afgemaakt en het bedrijf staat sindsdien leeg, schrijft RTV Drenthe.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit onderzoekt wat er recentelijk van en naar het nu getroffen bedrijf is vervoerd. Dat gebeurt om 'riskante contacten' in kaart te brengen.

Vervoersverbod

Voor acht andere pluimveebedrijven die binnen 10 kilometer van het getroffen bedrijf in Dalen liggen, geldt per direct een vervoersverbod. De bedrijven mogen geen vogels, broedeieren of eieren bestemd voor consumptie meer vervoeren.

Ook geldt een verbod voor de afvoer van mest van vogels en gebruikt strooisel. Daarmee moet verspreiding naar andere gebieden worden voorkomen. Het vervoersverbod beslaat ook een deel van Overijssel en een klein stukje Duitsland.

Ophokplicht

Sinds half oktober geldt voor ondernemers in de pluimveesector een ophok- en afschermplicht. Dat betekent dat zij moeten voorkomen dat hun dieren in contact kunnen komen met wilde vogels, die de vogelgriep verspreiden.

Voor mensen die hobbykippen houden geldt alleen een afschermplicht. Hun dieren mogen wel naar buiten, als ze maar beschermd zijn tegen wilde vogels, bijvoorbeeld door een volière.

De sfeer op het CDA-congres is, een dag na de presentatie van het coalitieakkoord, opgetogen. Na een moeilijke periode speelt de partij met achttien zetels weer een grote rol in de Tweede Kamer. Over een paar weken staan er zelfs ministers en staatssecretarissen op het bordes namens het CDA.

"We hebben onze partij opnieuw uitgevonden", zegt politiek leider Henri Bontenbal tegen de zaal in Den Bosch, gevolgd door een groot applaus. In zijn speech herhaalt de CDA-leider nog maar eens dat zijn partij "moedige keuzes" maakt die Nederland op de lange termijn "vooruithelpen".

Toch kost het Bontenbal moeite om uit te leggen wat de deelname aan dit minderheidskabinet, dat grote bezuinigingen op sociale zekerheid en de zorg doorvoert, het CDA daadwerkelijk oplevert. Hij wijst er vooral op dat in het akkoord "dankzij de inzet van het CDA" de hoogte van de AOW-uitkering ongemoeid blijft en het budget voor ontwikkelingssamenwerking omhooggaat. Het levert een aarzelend applaus op in de zaal.

Ook klinkt er nu al een waarschuwing voor de moeilijke periode die vermoedelijk weer voor het CDA zal aanbreken. "Als we verantwoordelijkheid dragen, worden we ook weer stevig aangesproken op het regeringsbeleid. Dat is nu eenmaal hoe het gaat", zegt Bontenbal.

'Een bijzondere stap'

Bij de CDA-leden levert de deelname aan het minderheidskabinet genoeg gespreksstof op. "Het is een bijzondere stap, dit is zeker voor het CDA een nieuwe stijl", zegt Moniek van Sandick, wethouder in Zoeterwoude. "Ik ben heel benieuwd hoe ze er in het kabinet mee omgaan."

Sybrand Buma, die naast burgemeester in Leeuwarden ook informateur was bij dit kabinet, noemt het minderheidskabinet "ingewikkeld, maar misschien ook gezond". Hij zegt dat hij in zijn tijd als informateur al tot de conclusie was gekomen dat er "een aantal keuzes echt nodig zijn".

Politiek verslaggever Michiel Breedveld:

"Het CDA heeft moeite de successen uit te venten van de politieke samenwerking in het minderheidskabinet. Ook de leden kunnen maar moeilijk aangeven wat het CDA hier nu uit haalt, behalve dan dat ze trots zijn deel uit te maken van een nieuwe politieke cultuur die hun partijleider bepleit, een cultuur van samenwerken en verantwoordelijkheid nemen.

In één ding is het CDA dan ook eensgezind: de partij neemt weer verantwoordelijkheid en gaat weer samenwerken met andere partijen om oplossingen te zoeken voor de problemen waar Nederland voor staat."

Nu is het de vraag of ook de CDA-kiezers blij zullen zijn met de weg die de partij inslaat. Een eerste test zullen de gemeenteraadsverkiezingen zijn, die op 18 maart plaatsvinden.

Het CDA zal daar naar verwachting in zeker 328 gemeenten meedoen, het meest van alle partijen. De verwachtingen zijn in ieder geval hooggespannen bij Bontenbal: "We gaan Nederland laten zien waarom het CDA de grootste landelijke partij op lokaal niveau is."

Op twee plekken in Iran zijn explosies geweest. Dat gebeurde in de havenstad Bandar Abbas en in de stad Ahvas, melden Iraanse media. Er wordt gesproken over zeker vijf doden.

Bij het incident in Ahvas ging het volgens Iraanse staatsmedia om een gasexplosie in een appartement. Daarbij zouden vier doden zijn gevallen.

Volgens het Iraanse persbureau Tasnim, dat nauwe banden onderhoudt met de overheid, was de ontploffing in Bandar Abbas in een acht verdiepingen tellend appartementencomplex. Daarbij zouden twee verdiepingen zijn verwoest. Ook raakten meerdere voertuigen en een winkel beschadigd.

'Geen aanslag op commandant'

Een gaslek was ook in dit geval de oorzaak van de ontploffing, melden Iraanse media op basis van de brandweer. Zeker een persoon zou om het leven zijn gekomen. Op sociale media gaan geruchten dat het gaat om een aanslag op een topman van de marineafdeling van de Revolutionaire Garde, maar volgens Tasnim kloppen die niet.

De NOS heeft vastgesteld dat deze beelden zijn gemaakt op de plek van de explosie in Bandar Abbas:

Bandar Abbas ligt aan de Straat van Hormuz in het zuiden van Iran en is een van de belangrijkste marinehavens van het land. Vorig jaar vond ook een explosie plaats in een haven bij de stad. Daarbij kwamen volgens de Iraanse autoriteiten achttien mensen om het leven en raakten zo'n 750 mensen gewond. De explosie was mogelijk veroorzaakt door chemische stoffen in containers.

Hoog opgelopen spanningen

Het nieuws komt op een moment dat de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran zijn toegenomen. Trump kondigde onlangs aan dat er extra militaire schepen naar het Midden-Oosten worden gestuurd. Hij sprak van een "armada" die op weg was naar Iran. Volgens diverse bronnen overweegt Trump verschillende opties, waaronder gerichte aanvallen op Iraanse veiligheidsdiensten.

President Trump dreigde met een aanval op Iran vanwege het dodelijke geweld bij de recente massale protesten. Daarbij vielen de afgelopen weken duizenden doden.

Het vliegdekschip USS Abraham Lincoln en de daarbij behorende torpedobootjagers met geleide raketten bevinden zich nu in de Arabische Zee.

In delen van Oekraïne en buurland Moldavië is de stroom uitgevallen. De oorzaak zou een storing in hoogspanningsleidingen zijn. De Oekraïense autoriteiten leggen geen direct verband met oorlogsschade. Desalniettemin is het elektriciteitsnetwerk wel verzwakt door de maandenlange luchtaanvallen op de energie-infrastructuur.

De problemen lijken op dit moment het grootst in de Oekraïense hoofdstad Kyiv. Daar zijn alle metro's uitgevallen. Honderdduizenden Oekraïners maken dagelijks gebruik van de metro. De stations kunnen wel nog worden gebruikt als schuilplaats bij eventuele luchtaanvallen. Daarvoor wordt noodstroom gebruikt.

De stroomvoorziening van Moldavië hangt aan het elektriciteitsnetwerk van Oekraïne. Daardoor zijn in beide landen op hetzelfde moment problemen ontstaan. In de Moldavische hoofdstad Chisinau zijn de verkeerslichten buiten bedrijf en hebben de meeste woonwijken ook geen stroom.

Kremlin: tot morgen geen bommen op Kyiv

De afgelopen twee dagen zijn er geen Russische drone- of raketaanvallen op de Oekraïense hoofdstad gemeld. Daarmee lijkt het alsof Moskou de toezegging nakomt dat Kyiv tot morgen, 1 februari, niet meer wordt gebombardeerd. Eerder deze maand had het Russische leger de stad juist extra zwaar onder vuur genomen, met burgerdoden en massale stroomuitval tot gevolg.

Het Kremlin bevestigde gisteren dat de presidenten Poetin en Trump een afspraak hadden gemaakt over een gedeeltelijke aanvalsstop. Maar in tegenstelling tot wat de Amerikaanse president beweerde, gold deze afspraak wat Rusland betreft alleen voor Kyiv: andere steden worden nog altijd beschoten. Trump stelde ook dat Poetin had toegezegd een week lang niet aan te vallen, maar dat bleek slechts enkele dagen te zijn.

In 24 uur tijd zijn vijf mensen gedood en 19 mensen verwond door Russische aanvallen, zeggen de Oekraïense autoriteiten vandaag. Volgens de luchtmacht werden afgelopen nacht 85 Russische drones gedetecteerd.

In de gisteren vrijgegeven dossiers uit de Epstein-zaak zijn volgens Britse media ook weer foto's van de voormalige Britse prins Andrew gevonden. Op de beelden lijkt hij op zijn handen en knieën boven een liggende vrouw te hangen. Hij raakt de persoon, die volledig aangekleed is, op een foto aan op haar buik.

De context van de foto's is onduidelijk, evenals wanneer de beelden zijn gemaakt. Volgens de BBC zal het beeldmateriaal Andrew Mountbatten-Windsor, zoals hij genoemd wordt sinds de intrekking van zijn koninklijke titel, verder onder druk zetten. De omroep heeft hem om een reactie gevraagd, maar die nog niet gekregen.

Gisteren werden ruim drie miljoen documenten, 2000 video's en 180.000 foto's uit de Epstein-zaak openbaar gemaakt door het Amerikaanse ministerie van Justitie. Onder de documenten zijn veel foto's die de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein zelf maakte. Ook bevatten de documenten pornografisch materiaal.

Uitnodiging voor diner in Buckingham Palace

Uit de nieuwe documenten komt eveneens naar voren dat de voormalige Britse prins Epstein in 2010 uitnodigde op Buckingham Palace. "We kunnen in alle privacy dineren in Buckingham Palace", schreef Andrew, al is onduidelijk of dat ooit is gebeurd.

Een maand eerder had Epstein hem gemaild over een 26-jarige Russische vrouw die in augustus in Londen zou zijn. De toenmalige prins antwoordde dat hij dan in Genève was, maar haar graag wilde ontmoeten. Of dat is gebeurd, is niet bekend. Volgens de BBC duiden de e-mails niet op strafbare feiten.

De ex-prins heeft altijd gezegd dat hij niets strafbaars heeft gedaan. Zo weersprak Mountbatten-Windsor de aantijgingen van Virginia Giuffre dat hij haar seksueel heeft misbruikt toen ze 17 jaar oud was. De voormalige prins was op een foto te zien waarin hij destijds zijn arm om haar middel hield. Giuffre maakte begin vorig jaar een eind aan haar leven. Ze was een van de bekendste slachtoffers van de vrouwenhandel en het misbruik door Epstein.

Democraten: Justitie houdt dossiers achter

In de VS zijn Democraten in het Congres ontevreden na het vrijgeven van de extra documenten over Jeffrey Epstein. "Het ministerie van Justitie houdt nog steeds dossiers achter", zegt Afgevaardigde Ro Khanna. De Democraten eisen uitleg, omdat volgens hen nog altijd geen volledige opening van zaken is gegeven en Trump de hand boven het hoofd wordt gehouden.

Todd Blanche, de Amerikaanse onderminister van Justitie, verklaarde dat de publicatie van de stukken het slot vormt van de verplichtingen die door het Congres aan de overheid waren opgelegd.

"Het ministerie van Justitie zegt meer dan 6 miljoen potentieel relevante pagina's te hebben geïdentificeerd, maar geeft er na beoordeling slechts zo'n 3,5 miljoen vrij. Dat roept vragen op over waarom de rest wordt achtergehouden", aldus Khanna, die verantwoordelijk is voor het wetsvoorstel dat openbaarmaking verplicht stelde.

In de nieuwe stukken komt Trump honderden keren naar voren, maar vooral in mediaberichten. Er is geen bewijs dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan strafbare feiten.

'Wie wordt er beschermd?'

Niet alleen over de hoeveelheid documenten is ophef ontstaan. Onder slachtoffers heerst verontwaardiging over de manier waarop ze zijn gepubliceerd.

Danielle Bensky vertelde bij CNN dat het vertrouwen in het ministerie van Justitie onder slachtoffers een dieptepunt heeft bereikt, omdat namen en persoonlijke gegevens in veel gevallen onvoldoende zijn afgeschermd. "Ik had niet verwacht mijn naam in de nieuwe documenten terug te zien, maar besloot toch even te zoeken. Tot mijn verrassing verscheen er vervolgens een grote hoeveelheid informatie."

Volgens Bensky was altijd beloofd dat de stukken zorgvuldig zouden worden geredigeerd om slachtoffers te beschermen. In plaats daarvan vormen de documenten volgens Bensky "een schat aan informatie over slachtoffers".

"Als informatie wordt achtergehouden om mensen te beschermen, maar slachtoffers vervolgens onvoldoende bescherming krijgen, wie wordt er dan werkelijk beschermd?"

De letters 'Wij Flevoland' bij Urk zijn afgelopen nacht vernield en beklad. De letters waren vorige week geplaatst vanwege het 40-jarig bestaan van de provincie.

Vandalen hebben de letters in een andere volgorde gezet, waardoor er nu 'Wij vol land' staat. De bijna 2 meter hoge letters die niet zijn gebruikt, liggen op de grond. Op de letters zijn teksten als 'defend NL' en 'azc weg ermee' gekalkt, schrijft Omroep Flevoland.

"Het is teleurstellend dat iets dat voor verbinding staat op deze manier is beschadigd", zegt de provincie Flevoland. De provincie gaat aangifte doen van de vernielingen.

40-jarig jubileum

De letters staan bij industrieterrein Port of Urk. Urk was de eerste bestemming van de letters, die om de twee maanden naar een andere plek in de provincie zouden verhuizen.

Het is de vraag of dat plan nog wordt doorgezet. De provincie laat de letters weghalen en onderzoekt of ze gerepareerd of vervangen kunnen worden.

De dag na de presentatie van het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA kunnen de drie partijleiders opgelucht adem halen. Hun plannen vallen lang niet overal in goede aarde, maar ze gaan ook niet meteen de papierversnipperaar in.

CDA-leider Bontenbal peilt vandaag de stemming bij zijn achterban op het nieuwjaarscongres in Den Bosch. De VVD laat op borden langs de snelweg zien trots te zijn op het resultaat, al is er wat gemor over 'onrust' in de portemonnee vanwege de belastingverhoging ('vrijheidsbijdrage'), terwijl Yesilgöz juist rust had beloofd. En bij D66 is er natuurlijk blijdschap dat het premierschap van Jetten weer een stapje dichterbij is gekomen.

In de Tweede Kamer zijn er genoeg oppositiepartijen die hebben aangegeven voor samenwerking open te staan. Twee partijen hebben hun reactie nog even uitgesteld: GL-PvdA en JA21. Morgenmiddag organiseert GL-PvdA-leider Klaver een "get together" met zijn achterban om te horen wat die ervan vindt. Dan zal hij ook zijn oordeel over het coalitieakkoord uit de doeken doen.

Het coalitieakkoord en de reacties

Lees hier de puntsgewijze samenvatting van het coalitieakkoord en kijk terug in het liveblog naar de presentatie en de reacties uit het land.

Komende dinsdag, bij het Kamerdebat over het coalitieakkoord, zijn alle fracties voor het eerst bij elkaar. Het is dan waarschijnlijk nog te vroeg voor uitspraken over steun van een Kamermeerderheid voor bepaalde plannen uit het coalitieakkoord, maar het debat zal een eerste indruk geven.

De partijen op links zullen zeker bezwaar maken tegen de aanpassingen van de sociale zekerheid en de zorg. De partijen op rechts zullen kritisch zijn op het in stand houden van de spreidingswet en de klimaatmaatregelen. Via beide kanten kan de minderheidscoalitie aan 76 of meer zetels komen. Maar de vraag is wat die fracties in ruil voor hun steun terug willen hebben.

Achter de schermen hebben fractievoorzitters al contact gezocht met collega's met wie ze een bondje hopen te sluiten om de plannen op hun manier bij te stellen. Maar tussen de oppositiepartijen zijn de onderlinge verschillen groot. En een dealtje in de Tweede Kamer levert niet vanzelf een deal op in de Eerste Kamer.

Kandidaat-ministers van de drie partijen, die al in de coulissen klaarstaan, kunnen zich na dit debat nog even achter de oren krabben of die functie, om al kopjes koffie drinkend meerderheden te zoeken, nu wel zo leuk is.

In ieder geval zal Jetten na het debat tot formateur worden benoemd. Er is niemand in politiek Den Haag die er rekening mee houdt dat hij als premierskandidaat wordt 'weggestemd'.

Ministeries verdelen

Voor zover ze dat nog niet gedaan hebben, zullen D66, VVD en CDA de ministeries en ministersposten verdelen en ook de posten van staatssecretarissen. Bontenbal heeft gezegd geen minister te willen worden. De naam van Yesilgöz zingt rond als minister van Defensie en VVD-minister Heinen van Financiën zou op zijn post mogen blijven. Informateur Letschert heeft niet uitgesloten dat zij het kabinet in gaat. Verder is er weinig bekend.

Waar nog lege plekken zijn, zullen de drie partijen op zoek gaan naar kandidaten. Jetten in de rol van formateur zal met deze kandidaten gesprekken voeren. Die gaan ongetwijfeld over hun diplomatieke capaciteiten en onderhandelingsvaardigheden. Maar ook over hun integriteit en betrouwbaarheid, en of er zaken in hun verleden speelden die roet in het eten kunnen gooien.

Inlichtingendienst AIVD doet naar alle bewindspersonen onderzoek. Dat betekent niet dat er een geheim agent in de bosjes bij een kandidaat-minister gaat liggen, het is slechts een zogenoemde naslag. Dat wil zeggen dat in bestaande dossiers wordt gekeken of een kandidaat daar op een negatieve manier in voorkomt. Ook wordt er gekeken of iemand met justitie in aanraking is geweest of een belastingschuld heeft.

Op de foto met de koning

Als de kandidaten hier goed uitkomen, gaan ze naar paleis Huis ten Bosch voor de beëdiging en de foto met de koning op het bordes. De drie partijen mikken op 23 februari.

De ministersploeg is dan klaar voor de 'confrontatie' met het parlement en het Kamerdebat over de regeringsverklaring. Alle fracties hebben dan dus een paar weken kunnen nadenken over het coalitieakkoord en hun bondjes en deals kunnen voorbereiden. Het koffiedrinken kan beginnen.

De politie heeft donderdag vier verdachten aangehouden in een onderzoek naar babbeltrucs. Het gaat om een 28-jarige vrouw uit Almere en drie mannen van 31, 32 en 33 uit Amsterdam. In november werden in hetzelfde onderzoek ook al twee verdachten aangehouden: een 14-jarig meisje en een 18-jarige man, beiden uit Amsterdam.

De politie meldt dat in november een onbekende vrouw zich bij een slachtoffer voordeed als bankmedewerker. De verdachte belde met de mededeling dat van haar rekening een groot geldbedrag was opgenomen en wilde weten of er geld en sieraden in huis waren, schrijft NH. Ook zei ze dat iemand zou langskomen om de spullen uit voorzorg 'veilig te stellen'.

Het slachtoffer, een vrouw uit Amsterdam, kreeg argwaan en lichtte de politie in. Toen het 14-jarige meisje daadwerkelijk de bezittingen bij het huis van het slachtoffer kwam ophalen, werd zij op heterdaad aangehouden. Diezelfde dag werd ook de 18-jarige man aangehouden, is nu pas bekendgemaakt.

Netwerk van oplichters

Volgens de politie maken de verdachten vaak onderdeel uit van grotere netwerken. "Bij deze netwerken hoeven de leden elkaar niet allemaal te kennen."

De politie waarschuwt mensen om bij vermoedelijke oplichters die thuis willen langskomen, altijd 112 te bellen. "De oplichters ogen vaak betrouwbaar. Ze bellen op, komen aan de deur of spreken mensen aan op straat met een mooie smoes. Vervolgens stelen zij geld en andere waardevolle bezittingen."

De Britse bokser Anthony Joshua heeft in een video op sociale media zijn fans bedankt voor de vele steunbetuigingen die hij kreeg na een zwaar auto-ongeluk. Bij dat ongeluk in Nigeria in december verloor hij twee van zijn beste vrienden.

In de emotionele video, die hij een paar keer opnieuw heeft moeten opnemen, vertelt de 36-jarige Joshua hoe moeilijk het is dat Sina Ghami en Latif 'Latz' Ayodele er niet meer zijn. Hij vertelt dat hij met ze is opgegroeid en hoe de drie door de jaren heen een heel hechte band hadden opgebouwd en ook huisgenoten werden.

De twee waren niet alleen vrienden van Joshua, maar ook zijn persoonlijke coaches. "Het is eigenlijk troostend om te weten dat ik twee broers aan de andere kant heb."

Joshua belooft dat hij hun dromen voor hun families zal verwezenlijken. "Niet alleen ik, er is een heel team. De hele broeder- en zusterschap zal helpen bij het vervullen van hun nalatenschap."

De bokser zegt dat hij en de nabestaanden van zijn vrienden dankbaar zijn voor de "duizenden, misschien wel miljoenen" steunbetuigingen.

Chauffeur aangeklaagd

Joshua en zijn vrienden waren vorige maand in Nigeria om familie te bezoeken. Het voertuig waarin het drietal in zat, botste tegen een stilstaande vrachtwagen in de buurt van de Nigeriaanse miljoenenstad Lagos. Latz en Ghami waren op slag dood, Joshua raakte lichtgewond.

De chauffeur van het voertuig heeft het ongeluk ook overleefd en is aangeklaagd voor vier misdrijven, waaronder gevaarlijk rijgedrag met dodelijke afloop en het rijden zonder geldig rijbewijs. Volgens de autoriteiten reed de 46-jarige man veel te hard.

De bokser met Nigeriaanse roots ging twee weken na het fatale ongeluk weer trainen. Op zijn sociale media liet hij weten dat vooral te doen voor zijn mentale gezondheid.

ProRail gaat dit jaar 288 camera's vervangen langs het spoor. Die nieuwe camera's zijn 'slim', en kunnen dankzij kunstmatige intelligentie (AI) ongewenste of gevaarlijke situaties herkennen. Medewerkers van het spoorbedrijf worden vervolgens automatisch op de hoogte gebracht.

Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen die op het spoor lopen, of auto's die stilstaan op een overgang. Ook als koperdieven of vandalen actief zijn, kunnen de AI-camera's dit signaleren.

De camera's moeten ook voorkomen dat iemand voor de trein springt. Volgens ProRail laat onderzoek een daling zien van het aantal zelfdodingen met 45 procent, dankzij camera's en andere maatregelen.

Zelfstandig vliegende drones

Naast de nieuwe camera's doet de spoorbeheerder ook onderzoek naar de inzet van drones. Die moeten zelfstandig gaan vliegen op vooraf ingestelde routes. De drones maken dan beelden die live te volgen zijn voor de medewerkers die de camerabeelden analyseren. Ook kunnen ze stukken spoor herkennen die toe zijn aan onderhoud.

Uiteindelijk wil ProRail het aantal slimme camera's gaan verdubbelen, en ook meer drones aanschaffen. Daarvoor heeft de spoorbeheerder dan wel meer geld nodig van de overheid.

In Den Helder heeft brand gewoed in een appartementencomplex. De brand brak kort na middernacht uit en woedde in een woning op de eerste verdieping van de portiekflat.

De veiligheidsregio meldt dat elf mensen lichtgewond zijn geraakt. Zes van hen moest naar het ziekenhuis, de andere vijf zijn bij de flat nagekeken door ambulancepersoneel.

De brand was rond 01.45 uur onder controle. Vijf woningen om het afgebrande appartement hebben rookschade opgelopen. De bewoners zijn vannacht opgevangen in een hotel.

Asbest

Na de brand is 'asbestverdacht materiaal' aangetroffen, zegt de veiligheidsregio. Uit voorzorg is daarom het gebied afgezet met oranje lint. Een specialistisch bureau doet onderzoek om uit te wijzen of het daadwerkelijk om asbest gaat.

Zodra daar meer duidelijkheid over is, worden de bewoners op de hoogte gebracht via de woningbouwcorporatie. Over de oorzaak van de brand is op dit moment nog niets bekend.

De man die donderdagavond een vrouw meesleurde voor een binnenrijdende metro in Hamburg, was een man van 25 uit Zuid-Sudan. De politie gaat ervan uit dat hij zijn slachtoffer, een Duitse vrouw van 18, willekeurig koos. De twee kenden elkaar niet.

Uit camerabeelden en getuigenverklaringen blijkt volgens de politie dat de man wachtte op het perron toen een metro naderde. Op dat moment zou hij de jonge vrouw hebben benaderd, haar hebben vastgegrepen en zich vervolgens samen met haar voor de metro hebben geworpen. Beiden overleefden dat niet.

OM had man in beeld

De man was vanuit Zuid-Sudan naar Kenia gevlucht, waarna hij in 2024 via een VN-hervestigingsprogramma naar Duitsland kwam. Zo'n programma is bedoeld voor mensen met een slecht toekomstperspectief en die daarom extra hulp en bescherming nodig hebben.

Deelnemers van dat programma worden vooraf gescreend door veiligheidsdiensten. Waarom de man in het programma werd opgenomen, is voor de politie nog niet duidelijk.

Het Duitse Openbaar Ministerie liet na het incident bij de metro weten dat ze de man eerder in het vizier hadden in een strafzaak. Waarvan hij werd verdacht, wil het OM niet zeggen.

De politie gaat nog door met het onderzoek. Zo worden meer camerabeelden geanalyseerd en worden getuigen gehoord. De getuigen van het incident werden direct opgevangen door een crisisteam en kregen psychologische hulp aangeboden.

Het dodental van Israëlische luchtaanvallen op de Gazastrook is opgelopen naar zeker 29, melden het Palestijnse persbureau Wafa en het Amerikaanse AP. Het is een van de hoogste dodentallen op een dag sinds het staakt-het-vuren in oktober inging.

De aanvallen waren in het noorden en het zuiden van de Gazastrook. Zo bombardeerde Israël in Gaza-Stad een appartementencomplex.

Daarbij werden volgens AP een moeder, haar drie kinderen en een ander familielid gedood:

In Gaza-Stad werd ook een politiebureau gebombardeerd, daarbij zouden zeker elf mensen zijn gedood.

In het zuiden, bij Khan Younis, werd een tent geraakt. De tent vloog in brand en daarbij zouden zeker zeven mensen om zijn gekomen. Het Nasser Ziekenhuis in de stad meldt aan AP dat het gaat om een man en zijn drie kinderen en drie kleinkinderen.

Dagelijks

Sinds het staakt-het-vuren half oktober in werking trad, heeft Israël nog vrijwel dagelijks aanvallen op Gaza uitgevoerd. De autoriteiten in het Palestijnse gebied zeggen dat daarbij meer dan 500 mensen zijn gedood en meer dan duizend mensen gewond zijn geraakt.

Het Israëlische leger zegt dat de aanvallen een reactie zijn op schendingen van het staakt-het-vuren, die gisteren zouden hebben plaatsgevonden. Het leger zegt dat het gisteren vier militanten heeft gedood die uit een tunnel kwamen in een gebied in Rafah dat onder controle van Israël staat.

Spoedarts Emily Vandamme van Artsen zonder Grenzen in Gaza vertelde gisteren aan de NOS dat ze nog dagelijks gewonden moet behandelen als gevolg van Israëlisch geweld. "Ik krijg elke twee of drie dagen een kind binnen met kogelwonden."